I ACA 848/12Bezskuteczność umowy gminy brak kontrasygnaty skarbnika
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. G. domagał się od Gminy P. zapłaty kwoty 1 059 080 zł z odsetkami, tytułem wynagrodzenia za projekt i kar umownych związanych z umową na zaprojektowanie i budowę tężni. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił powództwo, uznając umowę za bezskuteczną z powodu braku kontrasygnaty skarbnika gminy, co jest wymagane dla skuteczności umów powodujących powstanie zobowiązań pieniężnych. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 46 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, wskazując, że brak kontrasygnaty powoduje bezskuteczność czynności prawnej, a nie jej nieważność. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, rozpoznając apelację powoda, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zgodził się z Sądem Okręgowym co do bezskuteczności umowy z powodu braku kontrasygnaty, podkreślając, że kontrasygnata jest warunkiem prawnym (condicio iuris) skuteczności umowy, a jej brak wstrzymuje powstanie skutków prawnych. Jednakże Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie zbadał roszczeń powoda z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c.) ani czynów niedozwolonych (art. 415 k.c.). Sąd Apelacyjny wskazał, że mimo bezskuteczności umowy, powód może dochodzić zwrotu poniesionych nakładów lub odszkodowania na tych podstawach, a sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać te roszczenia, nawet jeśli powód pierwotnie opierał się na umowie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków braku kontrasygnaty skarbnika gminy dla ważności i skuteczności umów, a także dopuszczalność dochodzenia roszczeń na innych podstawach prawnych.
Dotyczy umów zawieranych przez jednostki samorządu terytorialnego, które mogą powodować powstanie zobowiązań pieniężnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa zawarta przez gminę bez kontrasygnaty skarbnika jest nieważna, czy tylko bezskuteczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa zawarta przez gminę bez kontrasygnaty skarbnika jest bezskuteczna, a nie nieważna.
Uzasadnienie
Brak kontrasygnaty skarbnika gminy, wymaganej dla skuteczności czynności prawnych mogących spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych, skutkuje bezskutecznością umowy. Kontrasygnata stanowi warunek prawny (condicio iuris) skuteczności czynności prawnej.
Czy wykonanie części świadczenia przez kontrahenta gminy może sanować brak kontrasygnaty skarbnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonanie części świadczenia przez kontrahenta nie sanuje braku kontrasygnaty skarbnika.
Uzasadnienie
Wykonanie umowy przez kontrahenta nie może konwalidować braku kontrasygnaty. Jedynym sposobem sanowania wady jest pisemne polecenie zwierzchnika skarbnika, o którym mowa w art. 46 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.
Czy w przypadku bezskuteczności umowy z gminą z powodu braku kontrasygnaty, można dochodzić roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub czynów niedozwolonych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, można dochodzić roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub czynów niedozwolonych, nawet jeśli pierwotnie opierano się na umowie.
Uzasadnienie
Bezskuteczność umowy nie wyklucza możliwości rozpoznania roszczeń opartych na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu lub czynach niedozwolonych, jeśli podstawa faktyczna żądania (wykonanie prac) jest ta sama. Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, wykluczając te podstawy prawne.
Czy zmiana lokalizacji inwestycji przez gminę wymagała kontrasygnaty skarbnika?
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana lokalizacji inwestycji, która mogła wiązać się z powstaniem zobowiązań pieniężnych, wymagała kontrasygnaty skarbnika.
Uzasadnienie
Zmiana lokalizacji inwestycji, jeśli wiąże się z potencjalnymi zobowiązaniami finansowymi, podlega tym samym wymogom formalnym co pierwotna umowa, w tym konieczności uzyskania kontrasygnaty skarbnika.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina P. | instytucja | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
u.s.g. art. 46 § ust. 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Do skuteczności czynności prawnej mogącej spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy. Brak kontrasygnaty powoduje bezskuteczność czynności prawnej.
Pomocnicze
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania zapłaty wynagrodzenia za roboty budowlane.
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania kary umownej.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa prawna odpowiedzialności deliktowej.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Granice wyrokowania.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
u.f.p. art. 54 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o finansach publicznych
Obowiązki głównego księgowego w zakresie wstępnej kontroli operacji gospodarczych i finansowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawarta przez gminę bez kontrasygnaty skarbnika jest bezskuteczna. • Wykonanie części świadczenia przez kontrahenta nie sanuje braku kontrasygnaty. • Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, nie badając roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i czynów niedozwolonych.
Odrzucone argumenty
Umowa zawarta bez kontrasygnaty skarbnika jest ważna i skuteczna. • Wykonanie części świadczenia przez powoda konwaliduje brak kontrasygnaty. • Roszczenia można dochodzić wyłącznie na podstawie umowy, a nie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu czy czynach niedozwolonych.
Godne uwagi sformułowania
kontrasygnata udzielana przez skarbnika gminy stanowi warunek skuteczności danej czynności prawnej i należy ją zakwalifikować jako warunek prawny (condicio iuris) • brak kontrasygnaty nie prowadzi do nieważności umowy zawartej przez Gminę z osobą trzecią • skutkiem braku kontrasygnaty jest bezskuteczność czynności prawnej • Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, albowiem poza pole rozpoznania wykluczył znakomitą część rozważań prawnych o odpowiedzialności pozakontraktowej.
Skład orzekający
Marta Sawicka
przewodniczący
Agnieszka Sołtyka
sprawozdawca
Edyta Buczkowska-Żuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków braku kontrasygnaty skarbnika gminy dla ważności i skuteczności umów, a także dopuszczalność dochodzenia roszczeń na innych podstawach prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawieranych przez jednostki samorządu terytorialnego, które mogą powodować powstanie zobowiązań pieniężnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z umowami z samorządami, które ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców i prawników. Pokazuje, jak kluczowe mogą być formalne wymogi, ale też jak można szukać alternatywnych ścieżek prawnych.
“Umowa z gminą bez podpisu skarbnika? Sąd Apelacyjny: to nie koniec świata, ale droga prawna się komplikuje.”
Dane finansowe
WPS: 1 059 080 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.