I ACa 772/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. G. domagał się od pozwanych W. G. i C. G. zapłaty 100 000 zł tytułem zwrotu pożyczki, która miała być zawarta w celu pokrycia wkładu własnego przy zakupie nieruchomości. Pozwani zaprzeczyli, twierdząc, że całą cenę nieruchomości (450 000 zł) zapłacili z kredytu bankowego (350 000 zł) i darowizny od rodziców (100 000 zł). Umowa pożyczki, według pozwanych, miała jedynie zabezpieczać zapłatę brakującej kwoty, a pieniądze zostały przekazane powodowi. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że umowa pożyczki nie została wykonana przez powoda (nie wydał pieniędzy) lub była pozorna, a pozwani zapłacili całą cenę. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, podzielając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 233 kpc) i materialnego (art. 720 kc) są bezzasadne. Analiza wyciągu bankowego i pokwitowań potwierdziła, że pozwani zapłacili całą cenę nieruchomości, a powód pokwitował odbiór 450 000 zł. Nawet jeśli umowa pożyczki miała charakter zabezpieczający lub pozorny, jej cel został osiągnięty, ponieważ cała cena została zapłacona. W konsekwencji, powództwo o zwrot pożyczki zostało oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja umowy pożyczki, gdy nie doszło do wydania przedmiotu pożyczki; ocena pozorności umowy; znaczenie pokwitowań i dowodów zapłaty w transakcjach nieruchomościowych.
Konkretny stan faktyczny, specyfika transakcji zakupu nieruchomości z udziałem kredytu i darowizny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa pożyczki, która nie została wykonana przez pożyczkodawcę (nie wydał pieniędzy), rodzi obowiązek zwrotu pożyczonej kwoty po stronie pożyczkobiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dopóki przedmiot umowy pożyczki nie zostanie wydany pożyczkobiorcy, nie może powstać obowiązek jego zwrotu.
Uzasadnienie
Umowa pożyczki jest czynnością dwustronnie zobowiązującą. Obowiązek wydania przedmiotu pożyczki przez pożyczkodawcę jest konsekwencją porozumienia, a dopiero po jego wykonaniu powstaje obowiązek zwrotu po stronie pożyczkobiorcy. W tym przypadku powód nie wydał kwoty 100 000 zł, więc obowiązek zwrotu nie powstał.
Czy umowa pożyczki zawarta w celu zabezpieczenia zapłaty brakującej części ceny za nieruchomość, gdy strony wiedziały, że pieniądze nie zostały faktycznie pożyczone, jest nieważna jako pozorna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka czynność prawna mogłaby być uznana za nieważną jako pozorna (art. 83 kc).
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że strony zawierając umowę pożyczki dążyły do odroczenia terminu płatności części ceny za nieruchomość, a nie do faktycznego pożyczenia pieniędzy. Nawet przy takim założeniu, powództwo nie mogło być uwzględnione, ponieważ pozwani zapłacili całą cenę, a umowa pożyczki nie rodziła obowiązku zapłaty.
Czy sąd dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 kpc poprzez wadliwą ocenę dowodów, w szczególności wyciągu z rachunku bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc jest bezzasadny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny szczegółowo przeanalizował wyciąg bankowy i uznał, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego są prawidłowe. Wskazano, że analiza dokumentu bankowego nie pozwala na stwierdzenie, że pozwana wpłaciła część wypłaconego kredytu z powrotem na rachunek. Operacje zostały zaksięgowane w sposób sugerujący, że bank mógł błędnie odwrócić kolejność wypłaty i wpłaty transzy kredytu. Pokwitowania odbioru całej ceny przez powoda potwierdzają wersję pozwanych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| C. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| W. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki jako czynności konsensualnej i dwustronnie zobowiązującej, wymagającej wydania przedmiotu pożyczki przez pożyczkodawcę.
Pomocnicze
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej jako pozornej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie Skarbu Państwa nieuiszczonymi kosztami sądowymi.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwani zapłacili całą cenę za nieruchomość z własnych środków (kredyt + darowizna). • Umowa pożyczki miała charakter zabezpieczający lub pozorny i nie rodziła obowiązku zwrotu, ponieważ powód nie wydał pieniędzy. • Pokwitowania odbioru całej ceny przez powoda potwierdzają zapłatę. • Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił dowody i stan faktyczny.
Odrzucone argumenty
Powód dochodził zwrotu pożyczki, która miała być wydana na wkład własny. • Umowa pożyczki została zawarta zgodnie z prawem i rodzi obowiązek zwrotu. • Sąd Okręgowy wadliwie ocenił dowody, w tym wyciąg z rachunku bankowego.
Godne uwagi sformułowania
Dopóki przedmiot umowy nie zostanie wydany pożyczkobiorcy, dopóty nie może powstać obowiązek jego zwrotu. • Nawet przy założeniu, że umowa pożyczki była faktycznie zawarta na zabezpieczenie zapłaty brakującej części ceny, to i tak powództwo nie mogło być uwzględnione. • Całą cenę pozwani zapłacili więc z własnych środków.
Skład orzekający
Jan Kremer
przewodniczący
Teresa Rak
sędzia sprawozdawca
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja umowy pożyczki, gdy nie doszło do wydania przedmiotu pożyczki; ocena pozorności umowy; znaczenie pokwitowań i dowodów zapłaty w transakcjach nieruchomościowych."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny, specyfika transakcji zakupu nieruchomości z udziałem kredytu i darowizny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne dokumentowanie transakcji finansowych, zwłaszcza przy zakupie nieruchomości, oraz jak sąd ocenia umowy, które mogą być pozorne lub służyć jedynie zabezpieczeniu.
“Czy umowa pożyczki bez wydania pieniędzy zobowiązuje do zwrotu? Sąd rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.