I ACa 740/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka J. B. wniosła pozew o ustalenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości zawartej z pozwanym T. O. w formie aktu notarialnego z dnia 29 lipca 2009 roku. Powódka podnosiła, że otrzymała jedynie część ceny (120.000 zł z 180.000 zł umówionych), a faktyczna wartość nieruchomości wynosiła co najmniej 370.000 zł. Twierdziła, że działała pod wpływem gróźb i szantażu ze strony pozwanego i M. S., a umowa miała charakter pozorny, ukrywając umowę pożyczki. Alternatywnie powoływała się na przepisy dotyczące wad oświadczenia woli (art. 82, 83, 87 kc) oraz wyzysk (art. 58 § 2 kc w zw. z art. 388 kc). Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił powództwo, uznając, że powódka nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy, gdyż przysługuje jej dalej idące powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Sąd Okręgowy nie znalazł również podstaw do stwierdzenia nieważności umowy, uznając zeznania powódki za niewiarygodne ze względu na ich sprzeczność z dokumentami, zeznaniami pozwanego i zasadami doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy oparł się na opinii biegłych, którzy stwierdzili, że powódka nie działała pod wpływem zaburzeń psychicznych, oraz na wycenie nieruchomości przez rzeczoznawcę, która potwierdziła, że cena 180.000 zł nie była rażąco zaniżona. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację powódki, podzielając ustalenia faktyczne i prawne Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił wewnętrzną sprzeczność argumentacji powódki, jej labilność stanowiska oraz brak konsekwencji w przedstawianiu faktów, co rzutowało na ocenę wiarygodności jej zeznań. Sąd Apelacyjny uznał, że powódka nie wykazała przesłanek do stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży, a jej twierdzenia o presji, groźbach i wyzysku nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelację i zasądzając od powódki na rzecz pozwanego koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy, gdy przysługuje dalej idące roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Ocena wiarygodności zeznań stron w kontekście sprzeczności z innymi dowodami i zasadami doświadczenia życiowego. Kryteria oceny ważności umowy sprzedaży nieruchomości w kontekście wad oświadczenia woli i wyzysku.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne dotyczące interesu prawnego i oceny dowodów mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy powódka ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości, gdy przysługuje jej dalej idące roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości, gdyż przysługuje jej dalej idące roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym brak jest interesu prawnego w żądaniu ustalenia, gdy powód może uzyskać ochronę swoich praw w innym, dalej idącym postępowaniu, takim jak powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta została pod wpływem groźby lub szantażu, co czyniłoby ją nieważną na podstawie art. 87 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie wykazała, aby pozwany i M. S. dopuścili się wobec niej gróźb i szantażu, które miałyby wpływ na jej swobodę decyzji przy zawieraniu umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał zeznania powódki za niewiarygodne, wskazując na sprzeczność z innymi dowodami i zasadami doświadczenia życiowego. Z dowodów wynikało, że powódka dobrowolnie dążyła do sprzedaży nieruchomości, a opóźnienie w zawarciu umowy wynikało z konieczności uregulowania zadłużenia komorniczego.
Czy umowa sprzedaży nieruchomości była nieważna z powodu pozorności (art. 83 kc) lub działania powódki w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie wykazała pozorności umowy ani działania w stanie wyłączającym świadomość i swobodę. Opinia biegłych potwierdziła, że powódka była sprawna intelektualnie i rozumiała skutki prawne swojej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że twierdzenia o pozorności i działaniu pod wpływem zaburzeń psychicznych są sprzeczne. Opinia psychiatryczno-psychologiczna wykazała, że powódka była świadoma i swobodna w podejmowaniu decyzji, a jej działania były racjonalne z punktu widzenia jej sytuacji życiowej.
Czy umowa sprzedaży nieruchomości była rażąco sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub stanowiła wyzysk (art. 58 § 2 kc w zw. z art. 388 kc) z powodu rażącego zaniżenia wartości nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie wykazała rażącej dysproporcji świadczeń ani przesłanek wyzysku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego rzeczoznawcy, który ustalił wartość nieruchomości na kwotę zbliżoną do ceny umownej. Wartość nieruchomości określona przez strony w ugodzie sądowej (200.000 zł) również nie wskazywała na rażące zaniżenie. Sąd wziął pod uwagę również spadek cen nieruchomości w 2009 roku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| T. O. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Warunkiem dopuszczalności powództwa o ustalenie jest istnienie interesu prawnego, który nie zachodzi, gdy powód może uzyskać ochronę swoich praw w innym, dalej idącym postępowaniu.
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej dokonanej przez osobę, która z jakiegokolwiek powodu miała zniesioną zdolność do czynności prawnych, lub przez osobę, która znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej pozornej, która miała na celu ukrycie innej czynności prawnej.
k.c. art. 87
Kodeks cywilny
Możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 388 § § 1
Kodeks cywilny
Wyzysk jako podstawa nieważności czynności prawnej, wymagająca wykazania rażącej dysproporcji świadczeń, przymusowego położenia strony wyzyskanej oraz świadomości tego stanu przez stronę wyzyskującą.
u.k.w.h. art. 10 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Możliwość żądania usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powódki w żądaniu ustalenia nieważności umowy, gdyż przysługuje jej dalej idące roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. • Niewiarygodność zeznań powódki ze względu na sprzeczność z innymi dowodami i zasadami doświadczenia życiowego. • Brak dowodów na działanie pod wpływem groźby, szantażu, wyzysku lub zaburzeń psychicznych. • Wartość nieruchomości nie była rażąco zaniżona, co potwierdza opinia biegłego i ugoda sądowa. • Powódka sama dążyła do sprzedaży nieruchomości i finalizacji transakcji.
Odrzucone argumenty
Umowa była pozorna, ukrywała umowę pożyczki. • Powódka działała pod wpływem groźby i szantażu. • Powódka działała w stanie wyłączającym świadomość i swobodę. • Doszło do wyzysku i rażącego zaniżenia ceny nieruchomości. • Sąd błędnie ocenił materiał dowodowy i oddalił wnioski dowodowe.
Godne uwagi sformułowania
Powódka nie posiada interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości. • Powódka domagała się stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości - dla której Sąd Rejonowy w Wałczu Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (...) - z dnia 29.07.2009r. przysługuje dalej idące roszczenie – o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II tej księgi jako właściciela powódki w miejsce pozwanego. • W ocenie Sądu, powódka nie wykazała, że pozwany i M. S. dopuścili się wobec niej gróźb i szantażu. • Powódka jest osobą sprawną intelektualnie, przejawia cechy osobowości nieprawidłowej, co nie wyłącza świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. • Brak jest podstaw do przyjęcia, że przy zawarciu umowy między stronami doszło do dysproporcji świadczeń stron, tym bardziej nie można uznać, by ta dysproporcja była rażąca.
Skład orzekający
Małgorzata Gawinek
przewodniczący
Danuta Jezierska
sędzia
Krzysztof Górski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy, gdy przysługuje dalej idące roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Ocena wiarygodności zeznań stron w kontekście sprzeczności z innymi dowodami i zasadami doświadczenia życiowego. Kryteria oceny ważności umowy sprzedaży nieruchomości w kontekście wad oświadczenia woli i wyzysku."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne dotyczące interesu prawnego i oceny dowodów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy transakcji nieruchomościowej, która zakończyła się sporem sądowym o ważność umowy. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów i konsekwencja w twierdzeniach stron w postępowaniu sądowym.
“Nieważna umowa sprzedaży nieruchomości? Sąd rozstrzyga spór o milionowe transakcje i ludzkie dramaty.”
Dane finansowe
WPS: 180 000 PLN
koszty procesu: 10 800 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.