I ACA 630/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu denominowanego we franku szwajcarskim zawartej w 2006 roku. Powodowie domagali się stwierdzenia jej nieważności lub zasądzenia kwoty 20.234,56 zł, argumentując, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu denominacji i ustalania kursów walut przez bank. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że choć klauzule były niedozwolone, nie naruszały one interesów powodów, a dochodzenie roszczenia po latach stanowi nadużycie prawa. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powodów, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko, że klauzule denominacyjne, które pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut bez obiektywnych kryteriów, są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Podkreślono, że ocena abuzywności powinna być dokonana na chwilę zawarcia umowy, a późniejsze okoliczności, takie jak sposób wykonywania umowy czy wahania kursów, nie mają znaczenia. Sąd Apelacyjny wskazał, że bezskuteczność abuzywnych klauzul może prowadzić do nieważności całej umowy, zwłaszcza gdy dotyczą one świadczeń głównych. W związku z tym Sąd Okręgowy musi ponownie zbadać zasadność roszczeń powodów, uwzględniając konsekwencje stwierdzenia abuzywności klauzul.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych i konsekwencji dla ważności umowy.
Dotyczy umów kredytów denominowanych (nie indeksowanych) z klauzulami opartymi na tabelach kursów banku, zawartych przed wejściem w życie nowych regulacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule denominacyjne w umowie kredytu, pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolone, ponieważ nie określają w sposób jasny i jednoznaczny zasad ustalania kursów walut, dają bankowi swobodę arbitralnego działania i naruszają równowagę stron oraz interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule denominacyjne, które odwołują się do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank bez obiektywnych kryteriów, są nietransparentne i abuzywne. Brak możliwości przewidzenia przez konsumenta wysokości zobowiązania i rat narusza jego interesy i dobre obyczaje.
Jaka jest konsekwencja stwierdzenia abuzywności klauzul denominacyjnych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bezskuteczność abuzywnych klauzul, które dotyczą świadczeń głównych, może prowadzić do nieważności całej umowy kredytu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że upadek klauzuli walutowej, która jest kluczowa dla umowy kredytu denominowanego, może uczynić umowę niepewną i prowadzić do jej nieważności, co wymaga ponownego zbadania przez sąd pierwszej instancji.
Czy dochodzenie roszczenia o stwierdzenie nieważności umowy kredytu po wielu latach jej wykonywania, w związku ze wzrostem kursu waluty, stanowi nadużycie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo dochodzenie roszczenia nie stanowi nadużycia prawa, a ocena abuzywności klauzul powinna być dokonana na chwilę zawarcia umowy, niezależnie od późniejszych okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odrzucił argument sądu pierwszej instancji o nadużyciu prawa, podkreślając, że ocena abuzywności klauzul jest niezależna od sposobu wykonywania umowy czy późniejszych wahań kursów walut.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, a kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, są niedozwolone i nie wiążą konsumenta.
Prawo bankowe art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Określa cechy umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na naruszenie prawa przez drugą stronę, jeżeli samo to naruszenie wynika z podjętych przez stronę samą działań lub z jej własnego zachowania.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do świadczenia z tytułu nieważnej czynności prawnej.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, stosunku prawnego albo prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozstrzygnie o kosztach instancji odwoławczej.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozstrzygnie o kosztach instancji odwoławczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule denominacyjne w umowie kredytu są niedozwolone (abuzywne) z uwagi na brak przejrzystości, jednostronne ustalanie kursów przez bank i naruszenie interesów konsumenta. • Bezskuteczność klauzul abuzywnych może prowadzić do nieważności całej umowy kredytu.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna, a klauzule denominacyjne nie naruszają interesów powodów, ponieważ kredyt był tańszy niż kredyty złotowe. • Dochodzenie roszczenia po wielu latach stanowi nadużycie prawa.
Godne uwagi sformułowania
klauzule przeliczeniowe, w oparciu o które ustalane były zasady wypłaty i spłaty kredytu • nie można uznać za jednoznaczne postanowień umownych, które przewidują mnożenie kwoty kredytu i rat kapitałowo-odsetkowych przez nieznaną i niemożliwą do określenia przez kredytobiorców wielkość kursu • klauzule denominacyjne nie spełniają warunku przejrzystości w związku z niewywiązaniem się przez bank z obowiązku informacyjnego wobec kredytobiorców • klauzule denominacyjne zakłócają równowagę pomiędzy stronami umowy, gdyż umożliwiają bankowi jednostronne kształtowanie sytuacji konsumentów • określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron, w związku z czym jest niedopuszczalne • nieuczciwą praktyką rynkową było bowiem już samo zastrzeżenie sobie przez bank uprawnienia do określania poziomów kursów walutowych z jednoczesnym stosowaniem różnych kursów przy wypłacie kredytu i jego spłacie, których rozpiętość (tzw. spread walutowy) mogła być ustalona w sposób całkowicie dowolny, nie podlegający kontroli ze strony kredytobiorców.
Skład orzekający
Grażyna Wołosowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych i konsekwencji dla ważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów denominowanych (nie indeksowanych) z klauzulami opartymi na tabelach kursów banku, zawartych przed wejściem w życie nowych regulacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny potwierdza – klauzule banku były abuzywne!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.