I ACA 593/13Oddalenie apelacji hipoteką przedawnienie wierzytelności
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 7.600.000 złotych, zabezpieczonej hipoteką na nieruchomości pozwanej spółki. Sąd Okręgowy w Białymstoku wydał nakaz zapłaty, a następnie wyrokiem utrzymał go w mocy, zasądzając również koszty procesu. Pozwana spółka wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 365 § 1 kpc) i materialnego (art. 73, 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, art. 117 § 1 kc). Głównym argumentem pozwanej było to, że nie brała udziału w postępowaniu, w którym prawomocnym wyrokiem potwierdzono wierzytelność, a także podnosiła zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Sąd odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 365 § 1 kpc, prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony, ale także inne sądy, co oznacza, że kwestie prawomocnie rozstrzygnięte nie mogą być ponownie badane. Wskazano, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką jest jedna, a jej istnienie i wysokość zostały prawomocnie ustalone w postępowaniu z udziałem dłużnika osobistego. Sąd Apelacyjny przyjął, że dłużnik rzeczowy, który nie jest dłużnikiem osobistym, nie może podnosić zarzutu przedawnienia roszczenia wierzyciela hipotecznego o zaspokojenie się z nieruchomości, ponieważ sama hipoteka jako ograniczone prawo rzeczowe nie ulega przedawnieniu. Powołano się na art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela do zaspokojenia z nieruchomości. Sąd odwoławczy uznał również, że pozwana utraciła prawo do powoływania się na uchybienia proceduralne sądu pierwszej instancji (oddalenie wniosku dowodowego) z powodu niezgłoszenia zastrzeżeń w trybie art. 162 kpc. W konsekwencji apelacja pozwanej została oddalona, a na pozwanej zasądzono zwrot kosztów postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, dopuszczalności zarzutów podnoszonych przez dłużnika rzeczowego oraz mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń w postępowaniach między dłużnikiem osobistym a rzeczowym.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 2009 roku, choć sąd stosował przepisy w brzmieniu sprzed 2011 roku. Interpretacja art. 365 kpc ma uniwersalne zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dłużnik rzeczowy, który nie jest jednocześnie dłużnikiem osobistym, może podnosić zarzut przedawnienia roszczenia wierzyciela hipotecznego o zaspokojenie się z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik rzeczowy nie może podnosić zarzutu przedawnienia roszczenia wierzyciela hipotecznego o zaspokojenie się z nieruchomości, ponieważ hipoteka jako ograniczone prawo rzeczowe nie ulega przedawnieniu.
Uzasadnienie
Hipoteka jest prawem akcesoryjnym, związanym z wierzytelnością, ale sama w sobie nie ulega przedawnieniu. Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela do zaspokojenia się z nieruchomości obciążonej, co wynika z art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Czy prawomocny wyrok ustalający istnienie i wysokość wierzytelności wobec dłużnika osobistego wiąże sąd w postępowaniu przeciwko dłużnikowi rzeczowemu, który nie brał udziału w poprzednim postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok ustalający istnienie i wysokość wierzytelności wobec dłużnika osobistego wiąże sąd w postępowaniu przeciwko dłużnikowi rzeczowemu, nawet jeśli ten nie brał udziału w poprzednim postępowaniu, zgodnie z art. 365 § 1 kpc.
Uzasadnienie
Przepis art. 365 § 1 kpc stanowi, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy. Rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika, a sądy rozpoznające spór muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak przyjęto we wcześniejszym, prawomocnym orzeczeniu. Kwestia istnienia i wysokości wierzytelności została prawomocnie przesądzona w postępowaniu z udziałem dłużnika osobistego.
Czy właściciel nieruchomości niebędący dłużnikiem osobistym może podnosić zarzuty, które przysługiwały dłużnikowi osobistemu, a z których dłużnik ten skorzystał w poprzednim postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel nieruchomości niebędący dłużnikiem osobistym nie może podnosić zarzutów, które przysługiwały dłużnikowi osobistemu i z których dłużnik ten skorzystał w poprzednim postępowaniu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 73 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, właściciel nieruchomości niebędący dłużnikiem osobistym może podnosić zarzuty przysługujące dłużnikowi osobistemu, w tym te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu hipoteki. Jednakże, jeśli dłużnik osobisty skorzystał z zarzutu (np. nieistnienia wierzytelności), właściciel nieruchomości nie może już podnosić tego samego zarzutu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki z o.o. w W. | spółka | powódka |
| (...) Spółki z o.o. w B. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
u.k.w.h. art. 65 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteka jest prawem obciążającym nieruchomość w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości.
u.k.w.h. art. 77
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej; przepisu tego nie stosuje się do roszczenia o odsetki.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 73
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Właściciel nieruchomości niebędący dłużnikiem osobistym może, niezależnie od zarzutów, które mu przysługują osobiście przeciwko wierzycielowi hipotecznemu, podnosić zarzuty przysługujące dłużnikowi oraz te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu hipoteki.
k.p.c. art. 496
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia sądu I instancji.
k.c. art. 117 § 1
Kodeks cywilny
Zarzut przedawnienia służy tylko wtedy, gdy przepis szczególny nie stanowi inaczej.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Utrata prawa do powoływania się na uchybienia przepisom postępowania w przypadku niezgłoszenia zastrzeżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do zaspokojenia się z nieruchomości obciążonej. • Hipoteka jako ograniczone prawo rzeczowe nie ulega przedawnieniu. • Prawomocne orzeczenie ustalające istnienie i wysokość wierzytelności wobec dłużnika osobistego wiąże sąd w postępowaniu przeciwko dłużnikowi rzeczowemu. • Dłużnik rzeczowy nie może podnosić zarzutów, które przysługiwały dłużnikowi osobistemu i z których dłużnik ten skorzystał w poprzednim postępowaniu. • Niezgłoszenie zastrzeżeń w trybie art. 162 kpc skutkuje utratą prawa do powoływania się na uchybienia proceduralne.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia wierzyciela hipotecznego o zaspokojenie się z nieruchomości. • Brak mocy wiążącej wyroku sądu pierwszej instancji w stosunku do pozwanego, który nie brał udziału w postępowaniu. • Naruszenie art. 73 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez uznanie, że pozwany nie może podnosić zarzutów przysługujących dłużnikowi osobistemu. • Naruszenie art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 117 § 1 kc poprzez uznanie, że dłużnikowi rzeczowemu nie przysługuje zarzut przedawnienia. • Niewłaściwa wykładnia art. 365 § 1 kpc.
Godne uwagi sformułowania
przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą tylko skutki w sferze obligacyjnej, nie pozbawia natomiast wierzyciela hipotecznego uprawnienia do zaspokojenia się z nieruchomości • właścicielowi nieruchomości obciążonej hipoteką nie przysługuje zarzut przedawnienia • hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym na nieruchomości, związanym z oznaczoną wierzytelnością i służącym do jej zabezpieczenia • hipoteka jest prawem akcesoryjnym, tzn. może istnieć tylko o tyle, o ile istnieje wierzytelność • przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej • hipoteka (czyli roszczenie o zaspokojenie się z nieruchomości obciążonej) albo ulega przedawnieniu, albo też nie • skoro pozwany utracił prawo powoływania się w apelacji na uchybienia w zakresie wnioskowanego, a nie przeprowadzonego postępowania dowodowego, to próba wykazywania w apelacji bezzasadności oddalenia wniosku dowodowego [...] nie może być uznana za skuteczną.
Skład orzekający
Krzysztof Chojnowski
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Małkiński
sędzia
Małgorzata Dołęgowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, dopuszczalności zarzutów podnoszonych przez dłużnika rzeczowego oraz mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń w postępowaniach między dłużnikiem osobistym a rzeczowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 2009 roku, choć sąd stosował przepisy w brzmieniu sprzed 2011 roku. Interpretacja art. 365 kpc ma uniwersalne zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zagadnień związanych z hipoteką i przedawnieniem, które są częstym problemem w praktyce prawniczej. Wyjaśnia, dlaczego dłużnik rzeczowy nie może powoływać się na przedawnienie, co jest istotne dla zrozumienia zabezpieczeń rzeczowych.
“Czy hipoteka może się przedawnić? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, dlaczego dłużnik rzeczowy nie może spać spokojnie.”
Dane finansowe
WPS: 7 600 000 PLN
zwrot kosztów instancji odwoławczej: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.