I ACa 53/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki, firmy E. P., o zapłatę kwoty 264 554 zł od Gminy K. za dodatkowe wywozy odpadów komunalnych ponad ilość szacunkową (7 000 Mg rocznie) określoną w umowie zawartej w wyniku przetargu. Sąd Okręgowy w Kaliszu zasądził od Gminy na rzecz powódki 40 824 zł, oddalając powództwo w pozostałej części i obciążając powódkę kosztami procesu. Sąd Okręgowy uznał, że wynagrodzenie ryczałtowe, ustalone w umowie, obejmowało ryzyko kontraktowe związane ze wzrostem ilości odpadów komunalnych, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 632 § 1 k.c.) i Prawa zamówień publicznych. Jednakże, sąd pierwszej instancji uznał, że wywóz odpadów z cmentarzy, który znacząco przekroczył zadeklarowane ilości, nie był objęty tym ryzykiem. Gmina K. porozumiała się z proboszczami na odbiór większej ilości odpadów z cmentarzy, co przerzuciło koszty na powódkę. Sąd Okręgowy zasądził na tej podstawie kwotę 40 824 zł, opartą na stawkach uchwalonych przez Radę Miejską. Powódka złożyła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną interpretację umowy, SIWZ i przepisów Prawa zamówień publicznych, a także błędne ustalenie ryzyka kontraktowego. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i prawne Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powódka, jako profesjonalista, powinna była skorzystać z możliwości wyjaśnienia wątpliwości dotyczących przedmiotu zamówienia na etapie postępowania przetargowego (art. 38 Pzp). Uznano, że wynagrodzenie ryczałtowe obejmowało ryzyko wzrostu ilości odpadów, a powódka nie wykazała, aby wzrost ten wykraczał poza ustalone ryzyko kontraktowe (np. 3% wzrost liczby gospodarstw domowych). Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.) w zakresie, w jakim powództwo zostało oddalone. W kwestii kosztów postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny, stosując art. 102 k.p.c., odstąpił od obciążania powódki kosztami, biorąc pod uwagę jej trudną sytuację finansową i subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja wynagrodzenia ryczałtowego w zamówieniach publicznych, ryzyko kontraktowe, odpowiedzialność profesjonalnego wykonawcy, znaczenie wyjaśnień SIWZ, możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w specyficznych okolicznościach.
Dotyczy specyficznej sytuacji wzrostu ilości odpadów z cmentarzy i późniejszych porozumień Gminy. Interpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych i Kodeksu cywilnego w kontekście umów ryczałtowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wynagrodzenie ryczałtowe za odbieranie odpadów komunalnych obejmuje ryzyko wzrostu ilości odpadów ponad szacunkową wartość określoną w SIWZ?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wynagrodzenie ryczałtowe obejmuje ryzyko kontraktowe związane ze wzrostem ilości odpadów, chyba że strony postanowią inaczej lub wystąpią nadzwyczajne okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wynagrodzenie ryczałtowe ma charakter sztywny i obejmuje ryzyko wzrostu prac, chyba że umowa lub przepisy stanowią inaczej. Powódka jako profesjonalista powinna była uwzględnić to ryzyko.
Czy późniejsze porozumienia Gminy z proboszczami dotyczące zwiększonego odbioru odpadów z cmentarzy mogą stanowić podstawę do żądania dodatkowego wynagrodzenia ponad wynagrodzenie ryczałtowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w zakresie, w jakim te porozumienia przerzuciły koszty na wykonawcę i wykraczały poza pierwotne ustalenia umowne, powódka może dochodzić zwrotu wartości tych usług na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że porozumienie Gminy z proboszczami w sprawie odpadów z cmentarzy, które skutkowało zwiększonym odbiorem ponad zadeklarowane ilości i nie było przewidziane w umowie, stanowiło podstawę do zasądzenia części roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Czy wykonawca zamówienia publicznego, który nie skorzystał z możliwości wyjaśnienia wątpliwości dotyczących SIWZ na etapie przetargu, może skutecznie podnosić zarzuty dotyczące niejasności przedmiotu zamówienia w późniejszym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zaniechanie skorzystania z art. 38 Pzp może być podstawą do zarzucenia wykonawcy niedochowania należytej staranności i wpływa na wykładnię niejasnych postanowień umowy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wykonawca powinien aktywnie wyjaśniać wątpliwości na etapie przetargu, a brak takiej aktywności może skutkować negatywnymi konsekwencjami w późniejszym dochodzeniu roszczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. P. działająca pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo Usługowe (...) E. P. | spółka | powódka |
| Gmina K. | instytucja | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 632 § § 1
Kodeks cywilny
Wynagrodzenie ryczałtowe jest ustalone z góry i niezmienne, wykonawca nie może żądać podwyższenia, a inwestor obniżenia, nawet gdyby nie można było przewidzieć rozmiarów lub kosztów prac.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej wydania lub zwrotu wartości.
Pomocnicze
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
k.c. art. 357 § 1
Kodeks cywilny
Klauzula rebus sic stantibus - możliwość zmiany zobowiązania w przypadku nadzwyczajnej zmiany stosunków grożącej rażącą stratą.
P.z.p. art. 67 § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Przepis dotyczący zamówień uzupełniających udzielanych w trybie zamówienia z wolnej ręki.
P.z.p. art. 139 § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
P.z.p. art. 38
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Uprawnienie wykonawcy do żądania wyjaśnienia treści SIWZ.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.c. art. 355 § 2
Kodeks cywilny
Należyta staranność wymagana od przedsiębiorcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wynagrodzenie ryczałtowe obejmuje ryzyko kontraktowe wzrostu ilości odpadów. • Powódka jako profesjonalista powinna była uwzględnić ryzyko wzrostu ilości odpadów. • Powódka nie skorzystała z możliwości wyjaśnienia wątpliwości na etapie przetargu (art. 38 Pzp). • Roszczenie o dodatkowe wynagrodzenie za odpady z cmentarzy może być dochodzone na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Odrzucone argumenty
Zwiększenie ilości odpadów ponad szacunkową wartość powinno skutkować zwiększeniem wynagrodzenia. • Niejasne postanowienia SIWZ i umowy powinny być interpretowane na korzyść wykonawcy. • Sąd Okręgowy błędnie ocenił materiał dowodowy i nie dopuścił istotnych dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Wynagrodzenie to ma charakter ryczałtowy. • Żaden z zapisów umowy na odbieranie odpadów komunalnych, ani żaden zapis SIWZ nie przewidywał zwiększenia wynagrodzenia, ani też jego zmniejszenia w przypadku gdyby ilość wywożonych odpadów komunalnych była mniejsza lub większa od wartości szacunkowej. • Zgodnie z przepisem art. 632 § 1 k.c. jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe to przyjmujący zamówienie (wykonawca) nie może żądać podwyższenia tego wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiarów lub kosztów prac. • Powódka jako profesjonalista winna była tak skonstruować ofertę cenową, by zminimalizować ryzyko wystąpienia straty na usługach świadczonych wobec pozwanej Gminy. • W zakresie, w jakim powódka nie otrzymała dodatkowego wynagrodzenia za wywóz odpadów przewyższający limity wyznaczone w deklaracjach śmieciowych proboszczów doszło do wzbogacenia pozwanej wobec powódki. • Powódka z takiej możliwości (wyjaśnienia SIWZ) nie skorzystała, a jej pasywność w sytuacji, kiedy powinna być aktywna, winna oddziaływać także w płaszczyźnie wykładni niejasnych w tym zakresie postanowień umowy stron.
Skład orzekający
Dorota Ochalska - Gola
przewodniczący
Krystyna Golinowska
sędzia
Katarzyna Kamińska-Krawczyk
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wynagrodzenia ryczałtowego w zamówieniach publicznych, ryzyko kontraktowe, odpowiedzialność profesjonalnego wykonawcy, znaczenie wyjaśnień SIWZ, możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w specyficznych okolicznościach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wzrostu ilości odpadów z cmentarzy i późniejszych porozumień Gminy. Interpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych i Kodeksu cywilnego w kontekście umów ryczałtowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie przedmiotu zamówienia i ryzyka kontraktowego w przetargach publicznych, a także jak późniejsze ustalenia mogą wpływać na rozliczenia.
“Gmina zapłaciła za dodatkowy wywóz śmieci z cmentarzy – czy zawsze tak jest przy umowach ryczałtowych?”
Dane finansowe
WPS: 264 554 PLN
zapłata za dodatkowe wywozy odpadów z cmentarzy: 40 824 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.