I ACA 528/13Brak dowodów na umowe wykup mieszkania i spadek
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów H. H. i R. H. o zapłatę 75.380,84 zł od D. S. (1). Powodowie twierdzili, że w 1989 r. przekazali J. C. (matce pozwanej i matce powódki) 200 marek niemieckich na przekształcenie jej spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w prawo własności, pod warunkiem powołania do spadku ich córki K. H. Testament z tym postanowieniem został sporządzony, ale następnie odwołany na rzecz pozwanej. Powodowie domagali się zwrotu równowartości nakładów, twierdząc, że pozwana jest bezpodstawnie wzbogacona. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia. Po uchyleniu wcześniejszych wyroków przez Sąd Najwyższy, Sąd Okręgowy w Olsztynie ponownie oddalił powództwo, uznając brak dowodów na zawarcie umowy i jej cel, a także przedawnienie roszczenia. Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację powodów, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powodowie nie udowodnili istnienia umowy ani jej warunków, a zeznania świadków nie potwierdziły ich wersji. Sąd uznał, że nawet hipotetyczna umowa o spadek po osobie żyjącej byłaby nieważna, a roszczenie o zwrot świadczenia byłoby przedawnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie zasady, że ciężar dowodu w sprawach o zapłatę opartych na twierdzeniu o zawarciu umowy spoczywa na powodzie, który musi udowodnić nie tylko fakt przekazania środków, ale także istnienie umowy i jej warunki. Podkreślenie znaczenia dowodów w sprawach cywilnych oraz konsekwencji przedawnienia roszczeń.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i nie wprowadza nowych, przełomowych interpretacji prawa. Kluczowe jest udowodnienie istnienia umowy i jej warunków.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przekazanie środków pieniężnych osobie żyjącej na przekształcenie prawa do lokalu spółdzielczego w prawo własności, pod warunkiem powołania do spadku określonej osoby, stanowi podstawę do roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zostanie udowodnione zawarcie takiej umowy i jej warunki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powodowie nie udowodnili istnienia umowy ani jej celu, a zeznania świadków nie potwierdziły ich wersji. Twierdzenia powodów, niepoparte dowodami, były niewystarczające.
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, hipotetycznie przekazanego w listopadzie 1989 r., jest przedawnione po upływie 10 lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak.
Uzasadnienie
Sąd przyjął, że bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczenia rozpoczyna się od dnia, w którym uprawniony mógł najwcześniej wezwać do jego zwrotu. W przypadku hipotetycznego przekazania środków w listopadzie 1989 r., 10-letni termin przedawnienia upłynąłby najpóźniej w listopadzie 1999 r.
Czy umowa o powołanie do spadku określonej osoby w zamian za przekazanie środków finansowych jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka czynność prawna byłaby nieważna.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 1047 k.c., wskazując na nieważność umowy o spadek po osobie żyjącej.
Jaki jest ciężar dowodu w sprawie o zapłatę opartą na twierdzeniu o zawarciu umowy i przekazaniu środków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu spoczywa na powodzie, który musi udowodnić istnienie faktów tworzących jego prawo podmiotowe.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 6 k.c., powód powinien udowodnić nie tylko fakt przekazania środków, ale przede wszystkim zawarcie umowy, z której wywodzi skutki prawne. W przypadku braku dowodów, sąd nie może zastosować domniemań faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. H. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| R. H. | osoba_fizyczna | powód |
| D. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o bezpodstawne wzbogacenie.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 1047
Kodeks cywilny
Nieważność umowy o spadek po osobie żyjącej.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Początek biegu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólny termin przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wymagalność świadczenia.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dowodzenia przez strony.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemania faktyczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na zawarcie umowy między powodami a J. C. dotyczącej przekazania środków na wykup mieszkania w zamian za powołanie do spadku córki powodów. • Przedawnienie roszczenia powodów. • Nieważność hipotetycznej umowy o spadek po osobie żyjącej.
Odrzucone argumenty
Twierdzenie o zawarciu umowy i przekazaniu środków finansowych. • Zarzut naruszenia art. 1047 k.c. przez błędne przyjęcie nieważności umowy. • Zarzut naruszenia art. 120 § 1 zd. 2 k.c. w zw. z art. 118 k.c. przez błędne przyjęcie przedawnienia. • Zarzut błędnych ustaleń faktycznych. • Zarzut pominięcia akt rentowych ZUS i pism J. C. o jej sytuacji materialnej. • Zarzut niezastosowania art. 231 k.p.c. (domniemanie faktyczne).
Godne uwagi sformułowania
powód powinien dowieść wystąpienia faktów tworzących jego prawo podmiotowe będące źródłem roszczeń • zasadniczo w procesie cywilnym to powód powinien dowieść wystąpienia faktów tworzących jego prawo podmiotowe będące źródłem roszczeń • Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, że dochodząc w przedmiotowej sprawie od D. S. (1) kwoty wskazanej w pozwie, powodowie powinni byli udowodnić nie tylko sam fakt przekazania spadkodawczyni pozwanej kwoty 200 marek niemieckich, ale przede wszystkim, że towarzyszyło temu zawarcie umowy, z której wywodzą obecnie skutki prawne. • Zastosowanie zaś domniemań faktycznych ( art. 231 kpc ) stanowiących środek ustalania faktu bez konieczności jego udowodnienia w oparciu o logiczne rozumowanie możliwe jest wyłącznie w sytuacji istnienia i na podstawie ustalonego faktu w wyniku przeprowadzonych dowodów
Skład orzekający
Irena Ejsmont - Wiszowata
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Wojtasiak
sędzia
Mirosław Trzaska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że ciężar dowodu w sprawach o zapłatę opartych na twierdzeniu o zawarciu umowy spoczywa na powodzie, który musi udowodnić nie tylko fakt przekazania środków, ale także istnienie umowy i jej warunki. Podkreślenie znaczenia dowodów w sprawach cywilnych oraz konsekwencji przedawnienia roszczeń."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i nie wprowadza nowych, przełomowych interpretacji prawa. Kluczowe jest udowodnienie istnienia umowy i jej warunków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje fundamentalne zasady postępowania cywilnego, takie jak ciężar dowodu i przedawnienie, co jest istotne dla prawników. Brak jednak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia, które przyciągnęłyby szerszą publiczność.
“Nieudowodniona umowa i przedawnione roszczenie – dlaczego sąd oddalił apelację powodów?”
Dane finansowe
WPS: 75 380,84 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.