I ACa 487/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, syndyk masy upadłości J. K., domagał się stwierdzenia nieważności czynności prawnej ustanowienia hipoteki umownej zwykłej na nieruchomości położonej w K., objętej księgą wieczystą nr (...), na kwotę 4.500.000 zł na rzecz pozwanego M. (...) w N. . Powód argumentował, że J. K. w dacie ustanowienia hipoteki (17 lutego 2009 r.) nie był właścicielem nieruchomości, a jedynie widniał jako właściciel w księdze wieczystej, podczas gdy faktycznie własność przeniesiono na spółkę komandytową. Wskazywał na nieważność umowy spółki komandytowej i umowy przeniesienia własności, co miało skutkować nieważnością ustanowienia hipoteki. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, powołując się na skutek rzeczy osądzonej wynikający z prawomocnego oddalenia wcześniejszego powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w którym badano ważność tej hipoteki. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił powództwo, uznając, że syndyk nie ma interesu prawnego w ustaleniu nieważności, a ponadto sprawa jest objęta powagą rzeczy osądzonej. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację syndyka, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji są prawidłowe, a zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów procesowych (art. 365 i 366 kpc) oraz prawa materialnego (art. 189 kpc, art. 37 §1, 38 kr i op, art. 58 §1 kc, art. 5 i 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) są bezzasadne. Sąd Apelacyjny wskazał, że kwestia ważności hipoteki i ochrony wynikającej z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych była już prawomocnie rozstrzygnięta w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej, a ponowne badanie tych zagadnień jest wykluczone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie skutków powagi rzeczy osądzonej w sprawach dotyczących praw rzeczowych i ważności czynności prawnych, a także znaczenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wcześniejszych postępowań sądowych, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy syndyk masy upadłości ma interes prawny w ustaleniu nieważności czynności prawnej ustanowienia hipoteki, jeśli ważność tej hipoteki była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia w innej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, syndyk nie ma interesu prawnego w ustaleniu nieważności czynności prawnej ustanowienia hipoteki, ponieważ spór dotyczący ważności tej hipoteki został już rozstrzygnięty w prawomocnie zakończonym postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny w ustaleniu istnieje tylko wtedy, gdy prawomocne orzeczenie definitywnie zakończy spór lub zapobiegnie jego powstaniu. W sytuacji, gdy ważność hipoteki była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia, nie ma już stanu niepewności, który wymagałby dalszego ustalenia.
Czy czynność ustanowienia hipoteki jest ważna, jeśli została dokonana przez osobę, która w dacie jej ustanowienia nie była wpisana jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej, ale istniała wzmianka o wniosku o wpis własności na rzecz spółki, którą reprezentował?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czynność ustanowienia hipoteki jest ważna i chroniona rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, nawet jeśli ustanawiający hipotekę nie był jeszcze wpisany jako właściciel, a istniała wzmianka o wniosku o wpis własności na rzecz spółki, którą reprezentował.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu, które stwierdziło ważność hipoteki i ochronę wynikającą z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podkreślono, że wpis własności na rzecz spółki nie miał charakteru konstytutywnego, a pozwana spółka działała w dobrej wierze.
Czy brak zgody małżonka na ustanowienie hipoteki przez drugiego małżonka na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego prowadzi do bezwzględnej nieważności tej czynności?
Odpowiedź sądu
Sąd odwołał się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wskazując, że umowa zawarta przez jednego z małżonków bez zgody drugiego nie jest bezwzględnie nieważna, a spółka M. (...) jako osoba trzecia jest chroniona mechanizmem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości J. K. | inne | powód |
| M. (...) w N. | inne | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu nieważności czynności prawnej.
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków prawomocności orzeczenia (powaga rzeczy osądzonej).
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków prawomocności orzeczenia (powaga rzeczy osądzonej).
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
u.k.w.h. art. 6
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Pomocnicze
k.r.o. art. 37
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy czynności prawnej dotyczącej majątku wspólnego małżonków.
k.r.o. art. 38
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy ochrony osób trzecich w przypadku czynności prawnych małżonków.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skutek powagi rzeczy osądzonej wynikający z prawomocnego orzeczenia w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. • Brak interesu prawnego syndyka w ustaleniu nieważności hipoteki, która została już prawomocnie uznana za ważną. • Ochrona wierzyciela hipotecznego wynikająca z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Odrzucone argumenty
Nieważność czynności ustanowienia hipoteki z powodu braku własności nieruchomości przez ustanawiającego. • Nieważność czynności ustanowienia hipoteki z powodu braku zgody małżonka. • Niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Godne uwagi sformułowania
nie można podzielić żadnego z zarzutów na których opiera się jego konstrukcja • ustalenia te , jako poczynione prawidłowo , w sposób niesprzeczny z treścią zebranego w sprawie materiału procesowego , Sąd II instancji przyjmuje za własne • wykluczone było nie tylko dokonywanie tej oceny ponownie , a tym bardziej prowadzenie dowodów dla wykazywania okoliczności , które prowadzić miały do ustaleń przeciwnych do tych, na których opierało się uprzednio wydane, prawomocne orzeczenie • Sąd orzekając o aktualnym żądaniu syndyka był związany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. - sygn. C 257/13 • czynność ustanowienia hipoteki na rzecz strony pozwanej jest czynnością ważną i wywołująca skutek prawny, kwalifikujący ją jako uprawnioną z hipoteki
Skład orzekający
Sławomir Jamróg
przewodniczący
Regina Kurek
sędzia
Grzegorz Krężołek
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie skutków powagi rzeczy osądzonej w sprawach dotyczących praw rzeczowych i ważności czynności prawnych, a także znaczenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wcześniejszych postępowań sądowych, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z nieważnością czynności prawnych, hipotekami i skutkami prawomocności orzeczeń, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i rzeczowym.
“Ważność hipoteki ponad 4 miliony złotych – kluczowa rola powagi rzeczy osądzonej i rękojmi ksiąg wieczystych.”
Dane finansowe
WPS: 4 500 000 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 11 250 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.