I ACa 364/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A. S. domagała się od (...) Spółki Akcyjnej zasądzenia kwoty 75 999,49 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, na której od lat 50. XX wieku znajdowały się linie energetyczne i stacje transformatorowe. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił powództwo, opierając się na dwóch głównych przesłankach: skutecznym zarzucie zasiedzenia służebności przesyłu przez pozwanego oraz braku wykazania przez powódkę wysokości roszczenia (zarówno co do pasa gruntu, jak i stawki wynagrodzenia). Sąd I instancji ustalił, że poprzednik prawny pozwanego posiadał dobrą wiarę w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie, a okres wymagany do zasiedzenia służebności upłynął przed datą wezwania powódki do zapłaty. Apelacja powódki zarzucała m.in. obrazę przepisów postępowania dotyczącą uzasadnienia wyroku, błędne zastosowanie przepisów o następstwie prawnym oraz niewłaściwe zastosowanie art. 172 § 1 kc. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Potwierdził, że uzasadnienie sądu I instancji spełnia wymogi formalne, a zarzuty dotyczące następstwa prawnego są nieporozumieniem, gdyż sąd rozpatrywał następstwo w kontekście przeniesienia posiadania. Sąd Apelacyjny szczegółowo omówił kwestię zasiedzenia służebności przesyłu, odwołując się do bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w tym uchwały III CZP 70/09, podkreślając, że do dnia 1 lutego 1989 r. beneficjentem zasiedzenia był Skarb Państwa, a dopiero po tej dacie państwowe osoby prawne mogły nabywać prawa we własnym imieniu. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko sądu I instancji, że władztwo pozwanego i jego poprzedników prawnych odpowiadało treści służebności przesyłu i było wykonywane "dla siebie". Podkreślono również, że nawet gdyby zarzut zasiedzenia nie został uwzględniony, powództwo podlegałoby oddaleniu z powodu braku udowodnienia wysokości roszczenia, zwłaszcza po cofnięciu wniosku o opinię biegłego. W konsekwencji, apelacja powódki została oddalona na podstawie art. 385 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowana linia orzecznicza Sądu Najwyższego dotycząca zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorstwa energetyczne, w tym możliwość doliczenia okresu posiadania przez Skarb Państwa przed 1989 r. oraz kwestia udowodnienia wysokości roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z urządzeniami energetycznymi posadowionymi na nieruchomościach przed 1989 r. i wymaga uwzględnienia szczegółowych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedsiębiorstwo energetyczne może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie, uwzględniając okres posiadania przez Skarb Państwa przed 1989 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedsiębiorstwo energetyczne może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie, doliczając okres posiadania przez Skarb Państwa przed 1 lutego 1989 r., pod warunkiem, że władztwo było wykonywane "dla siebie" i odpowiadało treści służebności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym do dnia 1 lutego 1989 r. beneficjentem zasiedzenia był Skarb Państwa, a dopiero po tej dacie państwowe osoby prawne mogły nabywać prawa we własnym imieniu. Władztwo przedsiębiorstwa energetycznego nad nieruchomością, polegające na posadowieniu i konserwacji urządzeń przesyłowych, odpowiadało treści służebności przesyłu i było wykonywane "dla siebie", co pozwala na doliczenie okresu posiadania przez Skarb Państwa.
Czy właściciel nieruchomości może dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne, jeśli służebność przesyłu została zasiedziana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli służebność przesyłu została skutecznie zasiedziana przez przedsiębiorstwo energetyczne, właściciel nieruchomości nie może dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w zakresie odpowiadającym tej służebności.
Uzasadnienie
Skuteczne zasiedzenie służebności przesyłu przez pozwanego przedsiębiorcę energetycznego wyklucza możliwość dochodzenia przez właściciela nieruchomości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu w zakresie objętym służebnością, ponieważ posiadanie staje się wówczas posiadaniem prawnie uzasadnionym.
Czy powódka wykazała wysokość roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie wykazała wysokości roszczenia, w szczególności nie udowodniła wielkości pasa gruntu faktycznie wyjętego spod użytkowania ani wysokości wynagrodzenia odpowiadającego stawce czynszowej.
Uzasadnienie
Sąd I instancji stwierdził brak przeprowadzenia dowodu na okoliczność wysokości czynszu dzierżawnego oraz wyliczenia pasa gruntu wyjętego spod władania powódki. Powódka ostatecznie cofnęła wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, co uniemożliwiło udowodnienie wysokości roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w L. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 305(1)
Kodeks cywilny
Definicja służebności przesyłu.
k.c. art. 49
Kodeks cywilny
Przejście urządzeń przesyłowych na własność przedsiębiorcy.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Zasiedzenie nieruchomości.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Doliczenie okresu posiadania poprzednika.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Zasiedzenie służebności gruntowej.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Posiadanie służebności.
Pomocnicze
k.c. art. 55(1)
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia wyroku.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenia właściciela wobec samoistnego posiadacza w złej wierze.
u.z.t.w.n. art. 35
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Ograniczenia prawa własności związane z urządzeniami energetycznymi.
d.n.p.n. art. 4 § ust. 2
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Definicja nabycia nieruchomości.
r.R.M.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 października 1950 r. w sprawie właściwości władz i trybu postępowania w niektórych przypadkach nabywania nieruchomości i praw rzeczowych ograniczonych niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Regulacje dotyczące nabywania praw rzeczowych ograniczonych na nieruchomościach.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Zasada jednolitego funduszu własności państwowej (przed 1989 r.).
k.c. art. 338
Kodeks cywilny
Dzierżyciel.
u.z.u.k.c.
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny
Wprowadzenie przepisów o służebności przesyłu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasiedzenie służebności przesyłu przez pozwanego. • Brak udowodnienia wysokości roszczenia o wynagrodzenie. • Posiadanie służebności przez poprzedników prawnych pozwanego (Skarb Państwa) przed 1989 r.
Odrzucone argumenty
Obraza art. 328 § 2 kpc przez wadliwe uzasadnienie wyroku sądu I instancji. • Obraza art. 305(1) kc w zw. z art. 49 kc i art. 55(1) kc przez uznanie, że pozwany jest następcą prawnym poprzednika. • Obraza art. 172 § 1 kc przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie pozwanego za posiadacza w dobrej wierze.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że zgodnie z art. 176 § 1 k.c. pozwany może doliczyć do swojego okresu posiadania po dniu 1 lutego 1989 r. [...] okresu posiadania przedmiotowej służebności przed tą datą przez Skarb Państwa reprezentowany przez przedsiębiorstwo państwowe będące poprzednikiem prawnym wnioskodawcy, jeżeli w tym czasie nastąpiło przeniesienie posiadania. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989 r. mając status państwowej osoby prawnej, nie mogła nabyć (także w drodze zasiedzenia) własności nieruchomości ani ograniczonych praw rzeczowych , może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 1 lutego 1989 r. doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. • Władztwo wykonywane przez pozwanego i jego poprzedników prawnych na nieruchomości powódki odpowiadało zakresowi służebności gruntowej przesyłu, a nie było jedynie posiadaniem zależnym, polegało ono na wzniesieniu na gruncie trwałych i widocznych urządzeń do przesyłu energii elektrycznej oraz na korzystaniu z nich w tym celu oraz w celu konserwacji i naprawy, co stanowiło przedmiot działalności przedsiębiorstwa. Było zatem wykonywane "dla siebie" w zakresie i w sposób, jaki odpowiadał służebności gruntowej przesyłu.
Skład orzekający
Jerzy Nawrocki
przewodniczący
Alicja Surdy
sędzia
Bożena Oworuszko
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza Sądu Najwyższego dotycząca zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorstwa energetyczne, w tym możliwość doliczenia okresu posiadania przez Skarb Państwa przed 1989 r. oraz kwestia udowodnienia wysokości roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z urządzeniami energetycznymi posadowionymi na nieruchomościach przed 1989 r. i wymaga uwzględnienia szczegółowych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu, które ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych. Wyjaśnia złożone kwestie prawne związane z posiadaniem i nabyciem praw rzeczowych w kontekście historycznych zmian prawnych.
“Czy linie energetyczne na Twojej działce mogą zostać zasiedzone? Kluczowe orzeczenie w sprawie służebności przesyłu.”
Dane finansowe
WPS: 75 999,49 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.