Orzeczenie · 2026-06-26

I ACa 3300/24Niedozwolone klauzule kredytu hipotecznego bank przegrywa 4

Sąd

Sąd Apelacyjny w Łodzi

Miejsce

Łódź

Data

2026-06-26

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt hipotecznyindeksacjawaloryzacjaabuzywnośćochrona konsumentówprawo bankoweTSUESąd Najwyższynieważność umowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznał sprawę z powództwa L. X. i A. X. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie i zapłatę, dotyczącą umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej. Sąd Okręgowy w Płocku wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r. ustalił nieważność umowy z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 364.079,10 zł tytułem zwrotu świadczeń nienależnych wraz z odsetkami oraz koszty postępowania. Pozwany bank zaskarżył ten wyrok w całości apelacją, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. i art. 299 k.p.c.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 385¹ § 1 i 2 k.c., art. 69 Prawa bankowego, Dyrektywy 93/13/EWG). Bank argumentował, że klauzule nie były abuzywne, zostały indywidualnie uzgodnione, a ich wyeliminowanie nie skutkuje upadkiem całej umowy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował się do reguł art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych, wskazując na brak należytego pouczenia kredytobiorców o ryzyku kursowym, stosowanie spreadu walutowego oraz jednostronne narzucenie kursu wymiany. Sąd uznał, że klauzule te stanowiły essentialia negotii umowy i ich eliminacja prowadziła do nieważności całej umowy. Sąd odniósł się również do zarzutu zatrzymania, uznając go za niezasadny, a także do kwestii rozliczenia stron w świetle teorii dwóch kondykcji i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego, w tym uchwały III CZP 25/22. Ostatecznie, Sąd Apelacyjny oddalił apelację i zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków ich eliminacji oraz zasad rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności umowy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z umowami kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa TSUE i SN.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej, dotyczące mechanizmu indeksacji i ustalania kursów walut, spełniają wymogi klauzul abuzywnych w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, poprzez przyznanie bankowi jednostronnego prawa do ustalania kursów walut i brak należytego pouczenia o ryzyku kursowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bank jednostronnie ustalał kursy walut, nie zapewniając konsumentom wpływu na ich wysokość ani rzetelnej informacji o ryzyku. Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul oraz ich nieprzejrzystość potwierdzają abuzywność.

Czy eliminacja abuzywnych postanowień umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej skutkuje nieważnością całej umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli klauzule indeksacyjne stanowią essentialia negotii umowy i ich wyeliminowanie prowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron zgodnych z ich wolą, umowa jest nieważna w całości.

Uzasadnienie

Kluczowe klauzule indeksacyjne określają główne świadczenie stron i są nierozerwalnie związane z charakterem umowy. Ich abuzywność prowadzi do niemożności dalszego wykonywania umowy w pierwotnym kształcie, co skutkuje jej całkowitą nieważnością.

Czy bankowi przysługuje prawo zatrzymania w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, prawo zatrzymania nie przysługuje bankowi w tej sytuacji, ponieważ jego zastosowanie mogłoby naruszać dyrektywę 93/13/EWG, przerzucając na konsumenta obowiązek zwrotu wierzytelności banku przed otrzymaniem zwrotu świadczenia od banku.

Uzasadnienie

Prawo zatrzymania jest dylatoryjne i jego zastosowanie w sporach frankowych, w kontekście abuzywności klauzul, jest sprzeczne z celem dyrektywy UE, która ma na celu ochronę konsumenta przed niekorzystnymi skutkami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

L. X. i A. X.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
L. X.	osoba_fizyczna	powód
A. X.	osoba_fizyczna	powód
Bank (...) Spółka Akcyjna	spółka	pozwany

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Definicja i skutki klauzul niedozwolonych (abuzywnych).

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Zasada związania stron umową w pozostałym zakresie po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych.

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Świadczenie nienależne jako podstawa zwrotu.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Obowiązek zwrotu wzbogacenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady oceny dowodów.

k.c. art. 496

Kodeks cywilny

Prawo zatrzymania przy odstąpieniu od umowy.

k.c. art. 497

Kodeks cywilny

Stosowanie prawa zatrzymania do rozwiązania lub nieważności umowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak przejrzystości, jednostronne ustalanie kursów przez bank i brak należytego pouczenia o ryzyku. • Nieważność całej umowy kredytu w związku z abuzywnością klauzul stanowiących essentialia negotii. • Nieskuteczność zarzutu zatrzymania podniesionego przez bank.

Odrzucone argumenty

Zarzuty banku dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c., art. 299 k.p.c.). • Zarzuty banku dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 385¹ k.c., art. 69 Prawa bankowego, Dyrektywa 93/13/EWG) w zakresie oceny abuzywności klauzul i skutków ich eliminacji. • Zarzut zatrzymania podniesiony przez bank.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Apelacyjny w całości podziela rozważania Sądu Okręgowego w przedmiocie stwierdzonej abuzywności kwestionowanych przez powodów postanowień umowy dotyczących zastosowania mechanizmu waloryzacji do kursu (...) bez należytego pouczenia kredytobiorców o faktycznej skali ryzyka kursowego, zastosowania do rozliczeń spreadu walutowego oraz jednostronnego narzucenia kursu wymiany waluty. • Nie ma znaczenia, na ile bankowe kursy (...) były zbliżone do średniego kursu (...) z poszczególnych okresów, ani do kursu (...) stosowanego przez inne banki komercyjne. Ważne jest to, co wynika wprost z treści umowy, a mianowicie, że bank sam decydował o tych kursach, natomiast konsumentom nie przyznano żadnego mechanizmu zapewniającego wpływ na wysokość kursu (...) w tabelach pozwanego banku. • Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 1 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. • W aktualnym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że w razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego utrzymanie umowy „nie wydaje się możliwe z prawnego punktu widzenia”.

Skład orzekający

Wiesława Kuberska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków ich eliminacji oraz zasad rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności umowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z umowami kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa TSUE i SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą i zawiera obszerne uzasadnienie odwołujące się do prawa unijnego.

“Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym: umowa kredytu hipotecznego uznana za nieważną z powodu abuzywnych klauzul!”

Dane finansowe

WPS: 364 079,1 PLN

zwrot świadczeń nienależnych: 364 079,1 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 8100 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników