Orzeczenie · 2026-03-13

I ACa 2925/24Niedozwolone klauzule w umowie kredytu indeksowanego bank przegral

Sąd

Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Miejsce

Gdańsk

Data

2026-03-13

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt frankowyklauzule abuzywneochrona konsumentanieważność umowyindeksacjaryzyko walutoweTSUESąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę z powództwa O. E. i C. E. przeciwko (...) Bank (...) w L. o ustalenie i zapłatę, dotyczącą umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej zawartej w 2008 roku. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 czerwca 2024 r. ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z tej umowy oraz zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 160.781,74 zł wraz z odsetkami i zwrot kosztów postępowania. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając m.in. błędne ustalenia faktyczne oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 385¹ k.c. w zw. z Dyrektywą 93/13/EWG, dotyczących klauzul abuzywnych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego i uznając zarzuty apelacji za chybione. Sąd podkreślił, że powodowie jako konsumenci zachowali interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, a klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego są abuzywne, co prowadzi do nieważności całej umowy. Sąd odwołał się do bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego i wyroków TSUE, wskazując, że bank nie obalił domniemania braku indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych. W związku z nieważnością umowy, zasądzono zwrot świadczeń nienależnych na podstawie teorii dwóch kondykcji, a także koszty postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych/walutowych z powodu klauzul abuzywnych, zastosowanie teorii dwóch kondykcji, ochrona konsumenta w umowach z bankami.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. i specyficznych klauzul indeksacyjnych. Interpretacja wyroku TSUE C-396/24 może ewoluować.

Zagadnienia prawne (4)

Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, mimo możliwości dochodzenia świadczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, konsument zachowuje interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne, lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdził, że powództwo o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego może w definitywny sposób rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną strony powodowej i zapobiec przyszłym sporom, gdy z umowy wynikają dalsze skutki.

Czy klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej są abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ są sprzeczne z dobrymi obyczajami, rażąco naruszają interesy konsumenta i pozostawiają bankowi swobodę decyzyjną.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE, uznał, że mechanizm ustalania kursów waluty na podstawie tabel kursowych banku jest niedozwolony, a klauzule nieproporcjonalnie obciążające konsumenta ryzykiem walutowym są abuzywne. Podkreślono brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul i niewystarczający obowiązek informacyjny banku.

Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Stwierdzenie abuzywności klauzul prowadzi do nieważności całej umowy kredytu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, powołując się na aktualną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, stwierdził, że wyeliminowanie ryzyka kursowego prowadziłoby do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należałoby ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co przemawia za jej całkowitą nieważnością.

Czy w przypadku nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, strony mogą dochodzić zwrotu świadczeń na podstawie teorii dwóch kondykcji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, strony mogą dochodzić zwrotu świadczeń na podstawie teorii dwóch kondykcji, co oznacza wzajemny zwrot spełnionych świadczeń.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, powołując się na uchwały Sądu Najwyższego, stwierdził, że w razie nieważności umowy kredytu, strony mają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych jako świadczeń nienależnych. Podkreślono, że wyrok TSUE C-396/24 nie zmienia tej zasady w sprawach, gdzie konsument występuje z powództwem przeciwko bankowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
O. E.	osoba_fizyczna	powód
C. E.	osoba_fizyczna	powód
(...) Bank (...) w L. prowadzący w Polsce działalność poprzez (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce	spółka	pozwany

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Potwierdzenie interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego.

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Podstawa zwrotu świadczeń nienależnych (bezpodstawne wzbogacenie).

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa zwrotu świadczeń nienależnych (bezpodstawne wzbogacenie).

P. bankowe art. 69 § ust. 1

Prawo bankowe

Definicja umowy kredytu.

Pomocnicze

k.c. art. 22¹

Kodeks cywilny

Definicja konsumenta.

k.c. art. 385¹ § § 4

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu w zakresie indywidualnego uzgodnienia postanowień.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Zakres stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Wymagalność świadczenia.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Odsetki za opóźnienie.

P. bankowe art. 69 § ust. 3

Prawo bankowe

Zmiany dotyczące kredytów indeksowanych/walutowych.

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw art. 4

Przepisy przejściowe dotyczące umów kredytowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego są abuzywne. • Niewłaściwe poinformowanie konsumenta o ryzyku walutowym. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul abuzywnych. • Nieważność całej umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych. • Prawo do zwrotu świadczeń nienależnych na podstawie teorii dwóch kondykcji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty apelacji dotyczące błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia przepisów postępowania. • Zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. (brak interesu prawnego). • Zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. w zw. z art. 69 ust. 3 Prawa bankowego (możliwość zawarcia aneksu). • Zarzut naruszenia art. 455 k.c. w zw. z art. 481 k.c. (wymagalność roszczenia).

Godne uwagi sformułowania

Sąd Apelacyjny przytacza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r. (IV CSKP 474/22), w uzasadnieniu którego Sąd ten szeroko omówił przesłankę interesu prawnego w sprawie również dotyczącej kredytu waloryzowanego do waluty obcej... • Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, co nie wymaga ich ponownego przytaczania ( art. 387 § 2 1 k.p.c. ) i w związku z tym za chybiony uznaje zarzut sprzeczności tych ustaleń z materiałem dowodowym... • Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że kwestię nieważności umowy należy przede wszystkim łączyć z występującymi w niej niedozwolonymi postanowieniami umownymi... • Sąd Apelacyjny podkreśla, iż w zakresie ustalenia abuzywności postanowień bez znaczenia jest również okoliczność, iż powódka O. E. z zawodu jest technikiem ekonomistą. • Aktualna linia orzecznicza Sądu Najwyższego nie pozwala na utrzymania umowy w mocy i dalsze jej wykonywanie poprzez zastosowanie przepisów ustawy. • W związku z tym Sąd Okręgowy zasadnie orzekł, że umowa jest nieważna w całości i że kwoty wypłacone na jej podstawie stanowią świadczenia nienależne.

Skład orzekający

Małgorzata Zwierzyńska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych/walutowych z powodu klauzul abuzywnych, zastosowanie teorii dwóch kondykcji, ochrona konsumenta w umowach z bankami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. i specyficznych klauzul indeksacyjnych. Interpretacja wyroku TSUE C-396/24 może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą w zakresie klauzul abuzywnych i nieważności umów, co jest niezwykle istotne dla wielu konsumentów i prawników.

“Bank przegrał apelację: umowa kredytu frankowego nieważna przez abuzywne klauzule!”

Dane finansowe

WPS: 160 781,74 PLN

zwrot świadczeń nienależnych: 160 781,74 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 4050 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników