I ACa 276/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Agencji Nieruchomości Rolnych (dalej jako „Powód”) przeciwko Gminie N. (dalej jako „Pozwana”) o zapłatę kwoty ponad 1,5 miliona złotych. Roszczenie wynikało z umowy nieodpłatnego przekazania nieruchomości z 2005 roku, na mocy której Pozwana otrzymała od Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Powoda) nieruchomości o łącznej powierzchni ponad 43 ha na cele budowy zbiornika małej retencji i centrum turystyczno-rekreacyjnego. Umowa zawierała klauzulę, zgodnie z którą w przypadku zbycia nieruchomości lub przeznaczenia jej na inne cele niż umówione przed upływem 10 lat, Agencja mogła żądać zwrotu aktualnej wartości nieruchomości. Pozwana nie zrealizowała w pełni zaplanowanej inwestycji, a część nieruchomości, na których nie wykonano żadnych prac, została przez nią podzielona geodezyjnie i przeznaczona do sprzedaży. Sąd Okręgowy w Białymstoku uwzględnił powództwo, zasądzając od Pozwanej na rzecz Powoda kwotę 1.503.892,00 zł wraz z odsetkami. Pozwana wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 278 § 1 kpc) poprzez błędną ocenę opinii biegłego sądowego dotyczącej wyceny nieruchomości, a także naruszenie prawa materialnego (art. 24 ust. 5a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz art. 5 kc). Pozwana argumentowała, że podjęte działania, takie jak budowa infrastruktury drogowej i zbiornika wodnego na innych częściach przekazanej nieruchomości, świadczyły o woli realizacji celu inwestycji, a brak środków finansowych uniemożliwił jej dokończenie. Sąd Apelacyjny oddalił apelację Pozwanej. Sąd uznał, że Pozwana faktycznie zmieniła przeznaczenie nieruchomości objętych pozwem, przeznaczając je do sprzedaży, co nastąpiło w wyniku wcześniejszej decyzji o podziale geodezyjnym, podjętej jeszcze przed upływem 10-letniego terminu. Sąd podkreślił, że realizacja inwestycji na innych działkach nie usprawiedliwiała braku działań na działkach objętych pozwem, a argumenty o trudnej sytuacji finansowej nie zostały przez Pozwaną udowodnione. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzuty dotyczące nieważności postępowania, w tym braku zdolności sądowej powoda i nienależytego umocowania pełnomocnika, uznając je za bezzasadne. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało utrzymane w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 24 ust. 5a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w kontekście niezrealizowania celu umowy nieodpłatnego przekazania nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego oraz ocena działań gminy jako zmiany przeznaczenia nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania nieruchomości rolnych Skarbu Państwa na cele inwestycyjne jednostkom samorządu terytorialnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przeznaczenie przez gminę nieruchomości, otrzymanej nieodpłatnie na określony cel inwestycyjny, do sprzedaży przed upływem 10 lat od nabycia, stanowi podstawę do żądania przez Skarb Państwa zwrotu aktualnej wartości nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeznaczenie nieruchomości do sprzedaży przed upływem 10 lat od nabycia, gdy nie zrealizowano celu określonego w umowie, stanowi podstawę do żądania zwrotu jej aktualnej wartości przez Skarb Państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podział geodezyjny nieruchomości i przeznaczenie jej do sprzedaży, dokonane jeszcze przed upływem 10-letniego terminu od nieodpłatnego nabycia, świadczy o zmianie przeznaczenia nieruchomości na cel inny niż umówiony, co uzasadnia żądanie zwrotu jej wartości zgodnie z art. 24 ust. 5a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Czy częściowa realizacja inwestycji na innych nieruchomościach, otrzymanych w ramach tej samej umowy, może usprawiedliwiać brak realizacji inwestycji na nieruchomościach przeznaczonych do sprzedaży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, częściowa realizacja inwestycji na innych nieruchomościach nie usprawiedliwia braku działań na nieruchomościach, które zostały przeznaczone do sprzedaży, zwłaszcza gdy decyzja o podziale i sprzedaży zapadła przed upływem terminu określonego w umowie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że realizacja inwestycji na części nieruchomości nie wpływa na ocenę braku realizacji celu na innych nieruchomościach, które zostały przeznaczone do sprzedaży. Decyzja o podziale i sprzedaży, podjęta przed upływem 10 lat, świadczy o wyzbyciu się zamiaru realizacji pierwotnego celu na tych działkach.
Czy zarzut nieważności postępowania z powodu braku zdolności sądowej powoda (oddziału Agencji) lub nienależytego umocowania pełnomocnika może być uwzględniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te są bezzasadne, ponieważ powództwo zostało wniesione przez podmiot posiadający zdolność sądową i procesową, a pełnomocnik był należycie umocowany.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że powództwo zostało wniesione przez podmiot, który po zmianach legislacyjnych posiadał zdolność sądową i procesową. Ponadto, pełnomocnik przedłożył ciąg pełnomocnictw, potwierdzających jego umocowanie do działania w sprawie.
Czy zasądzenie od gminy wartości nieruchomości, które otrzymała nieodpłatnie, ale których nie wykorzystała zgodnie z umową, stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie przez Skarb Państwa wartości nieruchomości, które gmina otrzymała nieodpłatnie na określony cel, ale których nie wykorzystała zgodnie z umową, nie stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że realizacja uprawnień Skarbu Państwa wynikających z umowy i ustawy nie jest nadużyciem prawa. Gmina, nie wywiązując się z umowy i przeznaczając nieruchomości na sprzedaż, liczyła się z konsekwencjami, a zasądzenie ich wartości nie prowadzi do nieakceptowalnego wzbogacenia się gminy kosztem Skarbu Państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) w W. | instytucja | powód |
| Gmina N. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
u.g.n.r.S.P. art. 24 § ust. 5
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Nieruchomości wchodzące w skład zasobu Agencji Nieruchomości Rolnych mogą być nieodpłatnie przekazywane jednostkom samorządu terytorialnego na cele związane z realizacją inwestycji infrastrukturalnych.
u.g.n.r.S.P. art. 24 § ust. 5a
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
W przypadku zbycia lub przeznaczenia nieruchomości na inne cele niż określone w umowie, lub niewykorzystania jej na te cele w ciągu 10 lat, Agencja może żądać zwrotu aktualnej wartości pieniężnej nieruchomości.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego następuje w przypadkach wymagających wiadomości specjalnych.
k.p.c. art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku braku zdolności sądowej lub procesowej strony.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
u.k.s.w.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Skarb Państwa ponosi koszty sądowe, których nie miał obowiązku uiszczać żaden z uczestników postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie nieruchomości do sprzedaży przed upływem 10 lat od nabycia, przy braku realizacji celu inwestycyjnego, stanowi podstawę do żądania zwrotu wartości nieruchomości. • Częściowa realizacja inwestycji na innych działkach nie usprawiedliwia braku działań na działkach przeznaczonych do sprzedaży. • Decyzja o podziale geodezyjnym i przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży, podjęta przed upływem 10 lat, świadczy o zmianie przeznaczenia. • Brak udowodnienia przez pozwaną trudnej sytuacji finansowej jako przyczyny braku realizacji inwestycji. • Zarzuty dotyczące nieważności postępowania są bezzasadne.
Odrzucone argumenty
Opinia biegłego sądowego była wadliwa z powodu zastosowania niewłaściwej metody wyceny. • Częściowa realizacja inwestycji i podjęte działania świadczą o woli realizacji celu umowy. • Sytuacja majątkowa pozwanej uniemożliwiała realizację inwestycji. • Zasądzenie wartości nieruchomości narusza zasady współżycia społecznego (art. 5 kc). • Powód nie posiadał zdolności sądowej, a jego pełnomocnik był nienależycie umocowany.
Godne uwagi sformułowania
brak realizacji tego celu stanowi de facto zmianę przeznaczenia nieruchomości uzasadniającą zastosowanie sankcji • samo niewykonanie inwestycji nie zawsze będzie tożsame z przeznaczeniem na inne cele, jeżeli nabywca czyni przygotowania wskazujące na dalszą wolę realizacji celu określonego w umowie • nieruchomości wskazane w pozwie pozwana przeznaczyła na cele inne aniżeli określone w umowie nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości z dnia 30 maja 2005 r., nie wyjaśniając przy tym przyczyn, dla których ostatecznie odstąpiła od realizacji inwestycji • realizowanie przez powoda uprawnień związanych z wykonywaniem prawa własności i innych praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa nie może być uznane ani za nadużycie prawa podmiotowego, ani za działanie pozostające w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Skład orzekający
Elżbieta Bieńkowska
przewodniczący
Elżbieta Borowska
sędzia
Aneta Ineza Sztukowska
sędzia (delegowany), sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 24 ust. 5a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w kontekście niezrealizowania celu umowy nieodpłatnego przekazania nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego oraz ocena działań gminy jako zmiany przeznaczenia nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania nieruchomości rolnych Skarbu Państwa na cele inwestycyjne jednostkom samorządu terytorialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy dużej kwoty pieniędzy i pokazuje, jak ważne jest dotrzymywanie warunków umów, zwłaszcza gdy dotyczą one majątku publicznego. Pokazuje też, jak sąd ocenia działania samorządów w kontekście realizacji inwestycji.
“Gmina straciła ponad 1,5 mln zł za niezrealizowanie inwestycji na ziemi od Skarbu Państwa.”
Dane finansowe
WPS: 1 503 892 PLN
zapłata wartości nieruchomości: 1 503 892 PLN
koszty procesu II instancji: 8100 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.