I ACA 26/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J.S. złożył pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci ugody sądowej zawartej z pozwanym A.S. w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności. Powód twierdził, że został wprowadzony w błąd co do wartości nieruchomości spadkowych, która została rażąco zaniżona w ugodzie. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu oddalił powództwo, uznając, że powód nie udowodnił istnienia błędu. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację powoda, również oddalił ją jako bezzasadną. Sąd Apelacyjny podkreślił, że możliwość uchylenia się od skutków ugody zawartej pod wpływem błędu wymaga spełnienia dwóch przesłanek: błąd musi dotyczyć stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy, a spór lub niepewność nie powstałyby, gdyby strony znały prawdziwy stan rzeczy. W niniejszej sprawie wartość nieruchomości była sporna między stronami już przed zawarciem ugody (wnioskodawca wskazywał 300 000 zł, uczestnik 400 000 - 450 000 zł), co wyklucza możliwość powołania się na błąd co do stanu niewątpliwego. Sąd Apelacyjny zaznaczył, że ugoda sądowa była już badana pod kątem zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy. Sąd oddalił również zarzuty naruszenia art. 5 kc i art. 58 § 2 kc, wskazując, że zasady współżycia społecznego nie mogą być wyłączną podstawą uwzględnienia roszczenia, gdy nie spełniono przesłanek z art. 918 kc. Powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co dawało mu możliwość uzyskania pomocy prawnej. Sąd Apelacyjny oddalił apelację i zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek uchylenia się od skutków prawnych ugody sądowej zawartej pod wpływem błędu, zwłaszcza w kontekście spornej wartości przedmiotu ugody.
Dotyczy specyficznej sytuacji ugody sądowej w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności. Wartość nieruchomości była kluczowym elementem sporu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ugoda sądowa zawarta w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności może zostać uznana za nieważną lub uchylona z powodu błędu co do wartości nieruchomości, jeśli wartość ta była sporna między stronami w momencie jej zawierania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ugoda sądowa nie może zostać uchylona z powodu błędu co do wartości nieruchomości, jeśli wartość ta była sporna lub niepewna między stronami w momencie jej zawierania. Błąd musi dotyczyć stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wartość nieruchomości była sporna między stronami (powód wskazywał 300 000 zł, pozwany 400 000-450 000 zł), co wyklucza możliwość powołania się na błąd co do stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy. Ponadto, ugoda sądowa była już badana pod kątem zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego.
Czy ugoda sądowa sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna?
Odpowiedź sądu
Tak, czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna (art. 58 § 2 kc). Jednakże, zasady współżycia społecznego nie mogą być wyłączną podstawą uwzględnienia roszczenia, jeśli nie zostały spełnione inne przesłanki prawne (np. dotyczące błędu).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zasady współżycia społecznego nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia roszczenia, jeśli nie zostały spełnione przesłanki z art. 918 kc (dotyczące błędu). Ponadto, ugoda sądowa była już badana pod kątem zgodności z zasadami współżycia społecznego przez sądy niższych instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 918
Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie powstałyby, gdyby strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy. Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia dowodów, co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w złej wierze.
Pomocnicze
k.c. art. 917
Kodeks cywilny
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemnie ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność, co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Ustępstwa nie muszą być jednakowo ważne i nie muszą być także ekwiwalentne.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego; takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie, gdy strony zawarły ugodę.
k.p.c. art. 203 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd przed umorzeniem postępowania z powodu zawarcia ugody bada, czy ugoda nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuci pozew, jeżeli pozew lub jego uzupełnienie nie odpowiada wymaganiom formalnym, mimo wezwania do ich usunięcia, albo gdy sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami jest w toku lub została prawomocnie osądzona.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawiać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wynikają ich prawa.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 918 kc poprzez przyjęcie, że strony nie pozostawały w błędzie co do stanu faktycznego. • Naruszenie art. 917 kc poprzez przyjęcie, że doszło do wzajemnych ustępstw stron. • Naruszenie art. 58 § 2 kc poprzez niezastosowanie i odmowę przyjęcia, że ugoda jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. • Naruszenie art. 5 kc poprzez uznanie, że pozwany nie nadużywa swojego prawa. • Naruszenie art. 232 kpc przez oddalenie wniosków dowodowych (przesłuchanie stron, opinia biegłego). • Naruszenie art. 233 § 1 kpc przez niedokonanie wszechstronnej oceny dowodów.
Godne uwagi sformułowania
błąd co do stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy • spór albo niepewność nie powstałyby, gdyby strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy • ustępstwa nie muszą być jednakowo ważne i nie muszą być także ekwiwalentne • zasady współżycia społecznego nie mogą stać się wyłączną podstawą dla uwzględnienia roszczenia, które wobec niespełnienia przesłanek z art. 918 kc nie przysługuje powodowi
Skład orzekający
Anna Pelc
przewodniczący
Anna Gawełko
sędzia
Małgorzata Moskwa
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek uchylenia się od skutków prawnych ugody sądowej zawartej pod wpływem błędu, zwłaszcza w kontekście spornej wartości przedmiotu ugody."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ugody sądowej w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności. Wartość nieruchomości była kluczowym elementem sporu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie wartości przedmiotu ugody i jakie są konsekwencje zawarcia jej pod wpływem błędu. Jest to praktyczny przykład zastosowania przepisów o błędzie i ugodzie w prawie cywilnym.
“Błąd w cenie nieruchomości: czy ugoda sądowa może być unieważniona?”
Dane finansowe
WPS: 300 000 PLN
koszty zastępstwa procesowego: 2700 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.