I ACa 224/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty przeciwko R. S. o zapłatę kwoty 6 256 994,73 zł. Powód nabył wierzytelności od Banku (...) S.A., które były zabezpieczone hipotekami na nieruchomości należącej do pozwanego. Pozwany był dłużnikiem rzeczowym, a nie osobistym, odpowiadając jedynie nieruchomością. Sąd Okręgowy wydał nakaz zapłaty, a następnie wyrok zasądzający dochodzoną kwotę z ograniczeniem odpowiedzialności do wskazanej nieruchomości. Pozwany wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów procesowych (art. 233 § 1 kpc i art. 328 § 2 kpc) oraz prawa materialnego. Kwestionował m.in. skuteczność cesji wierzytelności, zarzucał przedawnienie roszczenia, podnosił zarzut potrącenia oraz kwestionował prawidłowość przewalutowania kredytów. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i wywody prawne Sądu I instancji. Podkreślono, że domniemanie istnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką (art. 71 u.k.w.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie ustanowienia hipotek) nie zostało przez pozwanego obalone. Zarzut przedawnienia został uznany za nieskuteczny ze względu na art. 77 u.k.w.h., który wyłącza skutki przedawnienia wierzytelności w zakresie zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką. Zarzut potrącenia również okazał się chybiony, gdyż właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką nie może dokonywać potrącenia wierzytelności przysługującej dłużnikowi osobistemu przeciwko wierzycielowi hipotecznemu. Sąd Apelacyjny uznał również, że przewalutowanie wierzytelności z DEM na euro zostało dokonane prawidłowo i nie wymagało zgody pozwanego. W konsekwencji apelacja została oddalona, a pozwanego obciążono kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności dłużnika rzeczowego z tytułu hipoteki, w szczególności w kontekście zarzutów przedawnienia, potrącenia oraz skuteczności cesji wierzytelności zabezpieczonych hipoteką.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej dłużnika rzeczowego i zastosowania art. 77 u.k.w.h. w kontekście funduszy sekurytyzacyjnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zarzut przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką może być skutecznie podniesiony przez dłużnika rzeczowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie może być skutecznie podniesiony przez dłużnika rzeczowego, gdyż art. 77 u.k.w.h. wyłącza skutki przedawnienia w zakresie zaspokojenia z nieruchomości obciążonej.
Uzasadnienie
Przepis art. 77 u.k.w.h. stanowi, że przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Odpowiedzialność pozwanego jako dłużnika rzeczowego jest ograniczona do nieruchomości, a hipoteka gwarantuje możliwość zaspokojenia niezależnie od przedawnienia wierzytelności osobistej.
Czy zarzut potrącenia może być skutecznie podniesiony przez właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką, jeśli wierzytelność przysługuje dłużnikowi osobistemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel nieruchomości nie może dokonywać potrącenia wierzytelności, która przysługuje dłużnikowi osobistemu przeciwko wierzycielowi hipotecznemu, z wierzytelnością zabezpieczoną hipoteką.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił pogląd, że właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką nie może dokonywać potrącenia wierzytelności przysługującej dłużnikowi osobistemu przeciwko wierzycielowi hipotecznemu z wierzytelnością zabezpieczoną hipoteką (art. 73 u.k.w.i.h.). Ponadto, pozwany nie wykazał istnienia i wysokości wierzytelności przedstawionych do potrącenia.
Czy umowa przelewu wierzytelności zabezpieczonych hipoteką wymaga pisemnej zgody dłużnika rzeczowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa przelewu wierzytelności zabezpieczonych hipoteką zawarta po utracie mocy przez art. 96 c Prawa bankowego nie wymaga pisemnej zgody dłużnika rzeczowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że art. 96 c Prawa bankowego, który mógłby wymagać zgody, stracił moc przed zawarciem umowy przelewu. Ponadto, odpowiedzialność dłużnika rzeczowego wynika z art. 65 ust. 1 u.k.w.h., a hipoteka zabezpiecza wierzytelność niezależnie od właściciela nieruchomości.
Czy domniemanie istnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką (art. 71 u.k.w.h.) jest wystarczające do uwzględnienia powództwa przeciwko dłużnikowi rzeczowemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, domniemanie istnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, wynikające z wpisu hipoteki, jest wystarczające dla uwzględnienia powództwa skierowanego przeciwko dłużnikowi rzeczowemu, o ile domniemanie to nie zostanie obalone przez pozwanego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy i Apelacyjny podkreśliły, że wpis hipoteki rodzi domniemanie jej istnienia oraz istnienia zabezpieczonej wierzytelności. Pozwany nie przedstawił dowodów na obalenie tego domniemania, co uzasadniało uwzględnienie powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty | instytucja | powód |
| R. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
u.k.w.h. art. 65 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Możliwość dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości bez względu na jej właściciela.
u.k.w.h. art. 71
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie istnienia prawa wynikające z wpisu hipoteki, obejmujące wierzytelność zabezpieczoną hipoteką.
u.k.w.h. art. 77
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela do zaspokojenia z nieruchomości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przepisu poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przepisu poprzez niewykazanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn odmowy wiarygodności dowodom i tezom pozwanego.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 319
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uwzględnienia powództwa z zastrzeżeniem prawa do powołania się na ograniczenie odpowiedzialności w postępowaniu egzekucyjnym.
k.c. art. 508
Kodeks cywilny
Skuteczność cesji wierzytelności.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Orzekanie o odsetkach ustawowych.
u.k.w.h. art. 3
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie zgodności wpisu hipoteki z rzeczywistym stanem prawnym.
u.k.w.h. art. 68 § 4
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Brak obowiązku uzyskania zgody dłużnika na przewalutowanie, jeśli nie zwiększa to zakresu zaspokojenia.
u.k.w.h. art. 73
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Zakaz potrącenia przez właściciela nieruchomości wierzytelności dłużnika osobistego przeciwko wierzycielowi hipotecznemu.
Prawo bankowe art. 96 c § ust. 1
Ustawa Prawo bankowe
Przepis, który stracił moc, a dotyczył wymogu pisemnej zgody na przelew wierzytelności.
Ustawa o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych, ustawy - Prawo bankowe oraz ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym
Ustawa, na mocy której art. 96 c Prawa bankowego stracił moc.
Ustawa o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw art. 10 § ust. 2 zd. 1
Stosowanie przepisów dotychczasowych do hipotek zwykłych powstałych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.
Prawo upadłościowe i naprawcze art. 91 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Wymagalność roszczeń z umowy kredytu z chwilą ogłoszenia upadłości.
Ustawa o skutkach wprowadzenia w niektórych państwach członkowskich Unii Europejskiej wspólnej waluty euro art. 3 § ust. 1
Obowiązek spełnienia świadczenia w euro, jeśli termin przypada po 31 grudnia 2001 r.
Ordynacja podatkowa art. 70 § § 6
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący przedawnienia zobowiązań podatkowych, odmienny od przepisów u.k.w.h.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność cesji wierzytelności. • Istnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na podstawie domniemania z art. 71 u.k.w.h., które nie zostało obalone. • Nieskuteczność zarzutu przedawnienia ze względu na art. 77 u.k.w.h. • Nieskuteczność zarzutu potrącenia przez dłużnika rzeczowego. • Prawidłowość przewalutowania wierzytelności. • Odpowiedzialność pozwanego jako dłużnika rzeczowego ograniczona do nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Nieskuteczność cesji wierzytelności z powodu braku pisemnej zgody pozwanego. • Przedawnienie wierzytelności. • Możliwość potrącenia wierzytelności pozwanego. • Niewłaściwe przewalutowanie należności. • Naruszenie przepisów procesowych (art. 233 § 1 kpc, art. 328 § 2 kpc).
Godne uwagi sformułowania
odpowiedzialność pozwanego jest wyłącznie rzeczowa - odpowiada on jedynie nieruchomością na której ustanowiono hipotekę • przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej • domniemanie istnienia prawa wynikające z wpisu hipoteki obejmuje, jeżeli chodzi o odpowiedzialność z nieruchomości, także wierzytelność zabezpieczoną hipoteką
Skład orzekający
Jerzy Geisler
przewodniczący
Piotr Górecki
sędzia
Małgorzata Kaźmierczak
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności dłużnika rzeczowego z tytułu hipoteki, w szczególności w kontekście zarzutów przedawnienia, potrącenia oraz skuteczności cesji wierzytelności zabezpieczonych hipoteką."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej dłużnika rzeczowego i zastosowania art. 77 u.k.w.h. w kontekście funduszy sekurytyzacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wysokich kwot i skomplikowanych zagadnień związanych z hipotekami, cesją wierzytelności oraz odpowiedzialnością dłużnika rzeczowego, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i nieruchomości.
“Ponad 6 milionów złotych z nieruchomości: Sąd Apelacyjny rozstrzyga spór o hipotekę i przedawnienie.”
Dane finansowe
WPS: 6 256 994,73 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 5400 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.