I ACa 199/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa T. G. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej o zapłatę kwoty 98 320 zł tytułem zwrotu świadczenia z uwagi na nieważność umowy ubezpieczeniowej lub ewentualnie tytułem odszkodowania. Sąd Okręgowy zasądził 85 673,65 zł, uznając praktykę rynkową pozwanego za nieuczciwą. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje obu stron. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że pozwany nie doręczył powodowi ogólnych warunków umowy przed jej zawarciem, co na mocy art. 384 § 1 KC uniemożliwia mu powoływanie się na zawarte w nich ograniczenia odpowiedzialności. Ponadto, Sąd Apelacyjny uznał klauzule dotyczące opłaty likwidacyjnej za abuzywne (art. 385¹ § 1 KC w zw. z art. 808 § 5 KC), powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które wskazuje na nieważność takich postanowień, gdy pochłaniają one całość lub znaczną część zgromadzonych środków, rażąco naruszając interes konsumenta. W konsekwencji, umowa została uznana za nieważną, co rodziło obowiązek wzajemnego zwrotu świadczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNiedoręczenie ogólnych warunków umowy, klauzule abuzywne w umowach ubezpieczeniowych, ochrona konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami.
Dotyczy umów ubezpieczeniowych zawieranych z konsumentami, gdzie nie doręczono OWU lub zawierają one klauzule abuzywne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy niedoręczenie ogólnych warunków umowy ubezpieczeniowej przed jej zawarciem skutkuje brakiem możliwości powoływania się przez ubezpieczyciela na postanowienia tych warunków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 384 § 1 KC, niedoręczenie ogólnych warunków umowy przed przystąpieniem do niej uniemożliwia ubezpieczycielowi powoływanie się na przewidziane w nich ograniczenia odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany nie doręczył powodowi ogólnych warunków umowy przed jej zawarciem, co na mocy art. 384 § 1 KC wyklucza możliwość powoływania się przez pozwanego na postanowienia tych warunków, w tym dotyczące opłaty likwidacyjnej.
Czy postanowienia umowy ubezpieczeniowej dotyczące opłaty likwidacyjnej, które pochłaniają całość lub znaczną część zgromadzonych środków w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, stanowią klauzule abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są klauzulami abuzywnymi w rozumieniu art. 385¹ § 1 KC, rażąco naruszającymi interes konsumenta i sprzecznymi z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznał, że wysokie opłaty likwidacyjne, szczególnie w początkowym okresie umowy, które pochłaniają znaczną część zgromadzonych środków, stanowią niedozwolone postanowienia umowne, ponieważ rażąco naruszają interes konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Czy umowa ubezpieczeniowa zawarta przez konsumenta za pośrednictwem pośrednika, gdzie konsument ponosi ciężar składki, jest ważna i czy pośrednik ponosi odpowiedzialność za działania ubezpieczyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa zawarta w ten sposób jest ważna między konsumentem a ubezpieczycielem, a ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za działania pośrednika.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że umowa ubezpieczeniowa zawarta przez powoda z pozwanym, mimo pośrednictwa innej spółki, stanowiła indywidualną umowę między tymi stronami, a pozwany ponosi odpowiedzialność za działania swojego agenta (pośrednika).
Czy praktyka rynkowa polegająca na błędnym informowaniu konsumenta o warunkach i konsekwencjach finansowych wcześniejszego odstąpienia od umowy ubezpieczeniowej stanowi nieuczciwą praktykę rynkową?
Odpowiedź sądu
Tak, takie działanie jest nieuczciwą praktyką rynkową, jeśli jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i istotnie zniekształca zachowanie konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że doradca finansowy pozwanego wprowadził powoda w błąd co do warunków i konsekwencji finansowych odstąpienia od umowy, co stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy ubezpieczenia.
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Skutki niedoręczenia ogólnych warunków umowy.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
Pomocnicze
k.c. art. 808 § § 5
Kodeks cywilny
Zastosowanie przepisów o klauzulach abuzywnych do umów ubezpieczenia na cudzy rachunek.
u.p.n.p.r. art. 4 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Definicja nieuczciwej praktyki rynkowej.
u.p.n.p.r. art. 5 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Praktyka wprowadzająca w błąd.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada współżycia społecznego przy stosowaniu przepisów prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedoręczenie powodowi ogólnych warunków umowy przed jej zawarciem. • Postanowienia umowy dotyczące opłaty likwidacyjnej są klauzulami abuzywnymi. • Umowa ubezpieczeniowa jest nieważna z powodu naruszenia przepisów prawa i dobrych obyczajów.
Odrzucone argumenty
Zarzuty pozwanego dotyczące nierozpoznania istoty sprawy. • Zarzuty pozwanego dotyczące przedawnienia roszczeń. • Zarzuty pozwanego dotyczące braku legitymacji biernej. • Zarzuty powoda dotyczące sposobu zaliczenia wypłaconej kwoty na poczet długu.
Godne uwagi sformułowania
nie można mówić o nieważności umowy bo brak jest podstaw do uznania, że zaistniały przesłanki nieważności bezwzględnej umowy w postaci braku świadomości albo swobody, czy pozorności • nie można mówić o przedawnieniu • nie można mówić o nierozpoznaniu istoty sprawy • nieuczciwa praktyka rynkowa • klauzula abuzywna • rażąco narusza interes konsumenta • sprzeczne z dobrymi obyczajami
Skład orzekający
Bożena Oworuszko
przewodniczący-sprawozdawca
Alicja Surdy
sędzia
Elżbieta Patrykiejew
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niedoręczenie ogólnych warunków umowy, klauzule abuzywne w umowach ubezpieczeniowych, ochrona konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami."
Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczeniowych zawieranych z konsumentami, gdzie nie doręczono OWU lub zawierają one klauzule abuzywne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z elementem inwestycyjnym) i pokazuje, jak ważne są formalne aspekty umowy oraz ochrona konsumenta przed nieuczciwymi praktykami.
“Ubezpieczyciel przegrał sprawę o zwrot 98 tys. zł przez niedoręczenie warunków umowy i klauzule abuzywne!”
Dane finansowe
WPS: 98 320 PLN
odszkodowanie: 85 673,65 PLN
zwrot kosztów procesu za II instancję: 2700 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.