I ACa 1249/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę z powództwa A. M. i M. M. przeciwko (...) Bank (...) S.A. o zapłatę, dotyczącą kredytu mieszkaniowego denominowanego we franku szwajcarskim. Sąd Okręgowy w Poznaniu uznał umowę za nieważną z powodu klauzul abuzywnych i zasądził od banku na rzecz powodów kwoty uiszczone w ramach spłat rat. Bank złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. W trakcie postępowania apelacyjnego bank podniósł zarzut zatrzymania, uzależniając zapłatę zasądzonych kwot od równoczesnej zapłaty lub zabezpieczenia przez powodów kwoty 443.756,19 zł z tytułu zwrotu kapitału kredytu. Sąd Apelacyjny przyjął ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, ale zakwestionował podstawę prawną nieważności umowy (art. 58 § 2 kc), wskazując, że abuzywność klauzul walutowych powinna być rozpatrywana na gruncie art. 385¹ kc. Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule indeksacyjne były abuzywne i niewiążące, a ich eliminacja prowadzi do nieważności umowy. Jednocześnie, uwzględniając zarzut zatrzymania podniesiony przez bank, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, uzależniając zapłatę przez bank zasądzonych należności od równoczesnej zapłaty lub zabezpieczenia przez powodów kwoty 126.279,59 zł (stanowiącej równowartość kapitału kredytu pomniejszoną o zasądzone na rzecz powodów kwoty). W pozostałej części apelacja została oddalona, a bank został obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie klauzul indeksacyjnych za abuzywne, skutki nieważności umowy kredytu bankowego, dopuszczalność i zakres zarzutu zatrzymania w sprawach o kredyty frankowe.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych klauzul umownych. Nowsze orzecznictwo TSUE może wpływać na interpretację zarzutu zatrzymania w kontekście odsetek.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu bankowego, uzależniające wysokość świadczenia i sposób spłaty od kursów waluty obcej ustalanych przez bank, stanowią klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszają jego interesy, a także nie zostały sformułowane w sposób prosty i zrozumiały, co narusza obowiązek informacyjny banku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule indeksacyjne, które odwołują się do tabel kursowych banku bez obiektywnych kryteriów, są nietransparentne i naruszają równowagę kontraktową. Dodatkowo, bank nie dopełnił obowiązku informacyjnego co do ryzyka kursowego.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul walutowych w umowie kredytu bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Eliminacja abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, jeśli umowa nie może istnieć bez tych klauzul.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych umowa traci swój istotny element konstrukcyjny i nie może funkcjonować jako umowa o zamierzonej przez strony treści, co skutkuje jej nieważnością.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut zatrzymania w sprawie o zapłatę zasądzoną na rzecz konsumenta po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może podnieść zarzut zatrzymania, ale tylko w granicach kwotowych dochodzonych przez konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że umowa kredytu jest umową wzajemną, a zarzut zatrzymania jest dopuszczalny w celu zabezpieczenia roszczenia banku o zwrot kapitału. Jednakże, ze względu na podzielny charakter świadczeń pieniężnych, zarzut zatrzymania może być uwzględniony jedynie do kwoty zasądzonej na rzecz powodów.
Czy zarzut zatrzymania podniesiony przez bank w sprawie o zapłatę zasądzoną na rzecz konsumenta wyłącza obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie przez bank?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skuteczne powołanie się na prawo zatrzymania nie wyłącza obowiązku zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie przez bank, zgodnie z nowszą wykładnią prawa UE.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na wyrok TSUE, który stwierdził, że taka wykładnia prawa krajowego nie zapewnia dostatecznej ochrony konsumentów i nie realizuje celów prewencyjnych dyrektywy 93/13.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy, nieuzgodnione indywidualnie, są niedozwolone (abuzywne) i nie wiążą konsumenta.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny uznał, że art. 58 § 2 kc nie ma zastosowania do oceny klauzul abuzywnych, gdyż przepisy o ochronie konsumentów (art. 385¹ i nast.) mają charakter lex specialis.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepis regulujący skutki prawne nienależnego świadczenia, stosowany w przypadku stwierdzenia nieważności umowy.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Przepis regulujący zarzut zatrzymania w umowach wzajemnych.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Przepis regulujący warunki skuteczności zarzutu zatrzymania.
k.p.c. art. 327¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie ma obowiązku szczegółowego odnoszenia się do wszystkich elementów materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Swobodna ocena dowodów przez sąd, która może być skutecznie podważona tylko w przypadku wykazania naruszenia podstawowych reguł logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów.
p.b. art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Podstawa prawna umów o kredyt bankowy.
Ustawa o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw art. 4
Ustawa tzw. 'antyspreadowa', nowelizująca przepisy prawa bankowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut zatrzymania podniesiony przez pozwanego banku, uzależniający zapłatę od powodów od zabezpieczenia przez nich zwrotu części kapitału kredytu. • Abuzywność klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu bankowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy (niewłaściwa ocena dowodów, pominięcie opinii biegłego). • Naruszenie przepisów prawa materialnego przez Sąd Okręgowy (m.in. art. 58 § 2 kc, art. 385¹ kc, art. 69 prawa bankowego). • Argumentacja banku o braku abuzywności klauzul walutowych i możliwości utrzymania umowy po ich eliminacji.
Godne uwagi sformułowania
klauzule walutowe (indeksacyjne, denominacyjne) podlegała w całości wyeliminowaniu z umowy kredytowej jako bezskuteczna ex lege i niewiążąca powodów, a w związku z tym winna być traktowana jako nigdy nie istniejąca • zarzut zatrzymania został w sprawie zgłoszony jedynie jako ewentualny, a podstawowy interes pozwanego, wyrażony jego stanowiskiem procesowym, nie polega na odzyskaniu nienależnego świadczenia ale na utrzymaniu i kontynuowaniu wykonywania zawartej między stronami umowy kredytu • zarzut zatrzymania mógł być uwzględniony jedynie do kwoty zasądzonej na rzecz powodów w wyroku
Skład orzekający
Bogdan Wysocki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie klauzul indeksacyjnych za abuzywne, skutki nieważności umowy kredytu bankowego, dopuszczalność i zakres zarzutu zatrzymania w sprawach o kredyty frankowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych klauzul umownych. Nowsze orzecznictwo TSUE może wpływać na interpretację zarzutu zatrzymania w kontekście odsetek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych, klauzul abuzywnych i zarzutu zatrzymania, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród prawników i konsumentów.
“Kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny uwzględnił zarzut zatrzymania banku, ale ograniczył jego zakres!”
Dane finansowe
zapłata: 81 455,99 PLN
zapłata: 10 493,89 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.