I ACa 1085/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia przez powódkę M. S. przeciwko Gminie J. oraz Towarzystwu (...) w W. Powódka doznała obrażeń ciała na skutek potknięcia się i upadku na nierównym chodniku, który pozostawał w zarządzie Gminy. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanych solidarnie kwotę 34 888,28 zł wraz z odsetkami. Pozwani wnieśli apelacje, zarzucając m.in. obrazę prawa materialnego i procesowego, zbyt dowolną ocenę dowodów, nierozpoznanie istoty sprawy oraz błędne określenie odpowiedzialności. Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelacje, uznał je częściowo za zasadne. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, ale dokonał odmiennej oceny prawnej. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się przyczynienia się powódki do szkody, uznając, że wyłączną przyczyną zdarzenia był zły stan chodnika. Odnosząc się do odpowiedzialności ubezpieczyciela, Sąd Apelacyjny stwierdził, że zapisy umowy ubezpieczenia wyłączające odpowiedzialność w przypadku rażącego niedbalstwa gminy nie miały zastosowania, gdyż zaniedbania gminy miały charakter długoletni i istniały przed zawarciem umowy ubezpieczenia. Sąd Apelacyjny uznał, że zasądzone przez Sąd Okręgowy zadośćuczynienie w kwocie 30 000 zł było zbyt wysokie i adekwatną kwotą będzie 15 000 zł, uwzględniając, że skutki wypadku nie były trwałe. Koszty pomocy udzielonej powódce przez córkę zostały wyliczone według niższej stawki niż koszty profesjonalnej opieki. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając na rzecz powódki kwotę 18 245 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części i nie obciążając powódki kosztami postępowania apelacyjnego, stosując art. 102 kpc ze względu na szczególne okoliczności sprawy. Obie apelacje zostały oddalone w pozostałych częściach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody spowodowane złym stanem technicznym chodnika, odpowiedzialność ubezpieczyciela w kontekście klauzul wyłączających odpowiedzialność, zasady ustalania wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania za pomoc osoby trzeciej.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyficznych zapisów umowy ubezpieczenia. Ocena przyczynienia i wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (5)
Czy gmina odpowiada za szkodę powstałą na skutek upadku na nierównym chodniku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, gmina odpowiada na podstawie art. 415 k.c. za zły stan techniczny chodnika.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zły stan chodnika, charakteryzujący się licznymi zagłębieniami i wykruszeniami, świadczył o rażącym niedbalstwie gminy w zakresie jego utrzymania, co stanowiło wyłączną przyczynę szkody.
Czy ubezpieczyciel odpowiada za szkodę, jeśli umowa ubezpieczenia wyłącza odpowiedzialność w przypadku rażącego niedbalstwa zarządcy drogi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel odpowiada, jeśli rażące niedbalstwo miało miejsce przed zawarciem umowy ubezpieczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zapisy umowy ubezpieczenia wyłączające odpowiedzialność w przypadku rażącego niedbalstwa gminy nie miały zastosowania, ponieważ zaniedbania w utrzymaniu chodnika miały charakter długoletni i istniały przed zawarciem umowy ubezpieczenia. Ubezpieczyciel zawierając umowę powinien znać stan dróg.
Czy poszkodowany przyczynił się do powstania szkody poprzez nieuwagę podczas przechodzenia przez ulicę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach tej sprawy nie można dopatrzyć się przyczynienia się powódki do szkody.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że powódka skupiona była na obserwacji jezdni podczas przechodzenia przez oznakowane przejście dla pieszych, a od pieszego nie można wymagać obserwowania każdej nierówności terenu. Dodatkowo, powódka nie przechodziła tym miejscem regularnie.
Jaka kwota stanowi odpowiednie zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w wyniku upadku na chodniku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwota 15 000 zł stanowi adekwatne zadośćuczynienie, podczas gdy kwota 30 000 zł zasądzona przez Sąd Okręgowy była zbyt wysoka.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny ocenił, że obrażenia (skręcenie stawu skokowego, stłuczenie kolana) nie spowodowały trwałych następstw, a leczenie zakończyło się bez uszczerbku na zdrowiu. Uwzględniono jednak okres niezdolności do pracy, dyskomfort związany z koniecznością pomocy osób trzecich oraz wpływ sytuacji na poczucie krzywdy psychicznej powódki jako jedynej żywicielki rodziny.
Jak należy wyliczyć odszkodowanie za pomoc udzieloną przez członka rodziny w okresie rekonwalescencji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie należy stosować maksymalnych stawek profesjonalnej opieki, lecz realną wartość pomocy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pomoc udzielona przez córkę powódki nie powinna być wyceniana według stawek MOPS, które obejmują koszty dojazdu i profesjonalny charakter usług. Zamiast tego przyjęto niższą stawkę godzinową za pomoc świadczoną przez osobę niespokrewnioną zawodowo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Gmina J. | instytucja | pozwana |
| Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwana |
| A. H. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności gminy za szkodę wyrządzoną z winy.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Pomocnicze
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia odszkodowania za koszty leczenia i opieki.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności ubezpieczyciela.
k.c. art. 822 § § 4
Kodeks cywilny
Możliwość dochodzenia roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności ubezpieczyciela.
k.c. art. 817 § § 1
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela.
k.c. art. 817 § § 2
Kodeks cywilny
Wydłużony termin spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Podstawa do zmniejszenia odszkodowania w razie przyczynienia się poszkodowanego.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wymagalność świadczenia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek rozpoznania istoty sprawy przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 100 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada nieobciążania strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zmiany wyroku przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji przez sąd odwoławczy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność gminy za zły stan techniczny chodnika. • Odpowiedzialność ubezpieczyciela mimo zapisów o rażącym niedbalstwie, ze względu na czas powstania zaniedbań. • Brak przyczynienia się powódki do szkody. • Zbyt wysoka kwota zadośćuczynienia zasądzona przez Sąd I instancji. • Nieprawidłowe wyliczenie odszkodowania za pomoc osoby trzeciej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty pozwanych dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przez Sąd Okręgowy. • Zarzut braku legitymacji biernej Gminy J. • Zarzut wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela z uwagi na rażące niedbalstwo gminy. • Zarzut przyczynienia się powódki do szkody. • Zarzut dotyczący zbyt wysokiej kwoty zadośćuczynienia (w części, w której Sąd Apelacyjny obniżył kwotę).
Godne uwagi sformułowania
stan chodnika wskazywał na rażące niedbalstwo gminy w zakresie jego utrzymania • nie można dopatrzyć się po stronie powódki żadnego przyczynienia do szkody • przyznane przez Sąd Okręgowy zadośćuczynienie w kwocie 30 000 zł jest w sposób istotny nieadekwatne do rozmiaru krzywdy powódki • nie było zasadne przyjmowanie do wyliczeń szkody z tego tytułu maksymalnych stawek wynagrodzenia opiekunek MOPS
Skład orzekający
Małgorzata Wołczańska
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Jastrzębska
sędzia
Lucyna Świderska-Pilis
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody spowodowane złym stanem technicznym chodnika, odpowiedzialność ubezpieczyciela w kontekście klauzul wyłączających odpowiedzialność, zasady ustalania wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania za pomoc osoby trzeciej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyficznych zapisów umowy ubezpieczenia. Ocena przyczynienia i wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest utrzymanie infrastruktury miejskiej w dobrym stanie i jakie mogą być konsekwencje zaniedbań. Pokazuje również, jak sądy oceniają odpowiedzialność ubezpieczycieli i jak ustalają wysokość odszkodowania.
“Upadek na chodniku: Gmina i ubezpieczyciel zapłacą, ale mniej niż orzekł sąd pierwszej instancji.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 18 245 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.