I ACa 1038/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 150.000 zł, które powódka W. D. skierowała przeciwko (...) Publicznemu Zespołowi (...) w T. z tytułu błędu medycznego. Powódka podnosiła, że w wyniku zabiegu wyłyżeczkowania jamy macicy po poronieniu, doszło do uszkodzenia jej pęcherza moczowego i jelita cienkiego, a w konsekwencji do usunięcia macicy, co pozbawiło ją możliwości posiadania dzieci. Sąd Okręgowy w Koninie, wyrokiem z dnia 15 lipca 2019 r., zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10.000 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd Okręgowy ustalił, że sam zabieg wyłyżeczkowania oraz późniejsza laparotomia i usunięcie macicy nie były wynikiem błędu medycznego, lecz koniecznością wynikającą z powikłań związanych z obumarłą ciążą i wcześniejszymi bliznami po cesarskim cięciu. Jednakże Sąd Okręgowy zakwalifikował jako błąd medyczny zaniechanie poinformowania powódki o alternatywnych metodach leczenia poronienia zatrzymanego, co stanowiło naruszenie jej dóbr osobistych i uzasadniało przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Pozwany szpital złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania, w tym orzeczenie o żądaniu, którego powódka nie zgłaszała wprost w pozwie, oraz dowolną ocenę dowodów. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., oddalił apelację pozwanego. Sąd Apelacyjny uznał, że choć pierwotne żądanie powódki opierało się na zarzucie błędu w sztuce lekarskiej, to na ostatniej rozprawie przed Sądem Okręgowym pełnomocnik powódki powołał się na brak informacji o alternatywnych metodach leczenia, co Sąd Apelacyjny potraktował jako zmianę podstawy faktycznej powództwa. Sąd Apelacyjny potwierdził, że materiał dowodowy, w tym opinia biegłych, wskazywał na brak informacji o alternatywnych metodach leczenia, co stanowiło naruszenie prawa pacjentki do informacji. Sąd Apelacyjny uznał również, że zasądzona kwota 10.000 zł jest adekwatna do doznanej krzywdy, a zarzut przedawnienia roszczenia jest bezzasadny. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję Sądu Okręgowego o nieobciążaniu powódki kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., uznając, że zachodziły szczególnie uzasadnione wypadki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że naruszenie prawa pacjenta do informacji o alternatywnych metodach leczenia, nawet przy braku błędu w sztuce lekarskiej, może stanowić podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia. Podkreślenie znaczenia prawidłowego stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o naruszenie praw pacjenta.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące braku informacji w tej sprawie mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia do podobnych stanów faktycznych. Wartość precedensowa dotyczy głównie kwestii proceduralnych i prawa do informacji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zaniechanie poinformowania pacjentki o alternatywnych metodach leczenia poronienia zatrzymanego stanowi błąd medyczny i naruszenie dóbr osobistych, uzasadniające przyznanie zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie poinformowania pacjentki o alternatywnych metodach leczenia poronienia zatrzymanego stanowi naruszenie prawa pacjenta do informacji, co uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo braku błędu w samym zabiegu medycznym, szpital naruszył prawo pacjentki do informacji, co jest odrębną podstawą odpowiedzialności. Brak informacji o alternatywnych metodach leczenia uniemożliwił pacjentce świadome podjęcie decyzji.
Czy usunięcie macicy w wyniku powikłań po zabiegu wyłyżeczkowania, przy istniejących wcześniej bliznach po cesarskim cięciu, stanowi błąd medyczny?
Odpowiedź sądu
Nie, usunięcie macicy w opisanych okolicznościach nie stanowi błędu medycznego, lecz było koniecznością wynikającą z powikłań i stanowiło działanie ratujące życie pacjentki.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opiniach biegłych, którzy stwierdzili, że zabieg został przeprowadzony zgodnie z wiedzą medyczną, a powikłania były zdarzeniem losowym, nieprzewidywalnym i mieszczącym się w ryzyku zabiegu, zwłaszcza przy cienkiej ścianie macicy po wcześniejszym cięciu cesarskim.
Czy sąd może zasądzić zadośćuczynienie na podstawie innej podstawy faktycznej niż wskazana w pozwie, jeśli została ona podniesiona na późniejszym etapie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zmiana podstawy faktycznej powództwa nastąpiła w sposób dopuszczalny przez przepisy proceduralne, a sąd drugiej instancji nie był związany zarzutem naruszenia tych przepisów, jeśli nie został podniesiony w apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że oświadczenie pełnomocnika powódki na rozprawie przed Sądem Okręgowym o braku informacji o alternatywnych metodach leczenia można traktować jako zmianę podstawy faktycznej powództwa. Ponieważ zarzut naruszenia art. 193 § 2 1 kpc (wymagającego formy pisemnej dla zmiany powództwa) nie został podniesiony w apelacji, Sąd Apelacyjny nie mógł go uwzględnić.
Czy w przypadku przegranej strony, która jest zwolniona od kosztów sądowych i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, sąd może zastosować art. 102 k.p.c. i nie obciążyć jej kosztami postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zachodzą szczególnie uzasadnione wypadki, sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że charakter sprawy (zadośćuczynienie za naruszenie praw pacjenta), stan zdrowia powódki (bezpłodność), trudna sytuacja materialna oraz subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia uzasadniają zastosowanie art. 102 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Publiczny Zespół (...) w T. | instytucja | pozwany |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, w tym prawa do informacji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość nieobciążania strony przegrywającej kosztami postępowania w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
u.z.l. art. 31 § 1
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty
Obowiązek udzielania pacjentowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych do zastosowania metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach tych metod, sposobach postępowania, a także o wynikach leczenia oraz rokowaniu.
Pomocnicze
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.c. art. 430
Kodeks cywilny
k.c. art. 444 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 355 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 442(1) § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 187 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 193 § 2 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.p.p. art. 9 § 1 i 2
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych i możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach tych metod, sposobach postępowania oraz o wynikach leczenia i rokowaniu.
u.p.p. art. 4 § 1
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
rozp. MS z 22.10.2015 art. 2 § pkt 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
rozp. MS z 22.10.2015 art. 10 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa pacjentki do informacji o alternatywnych metodach leczenia. • Zastosowanie art. 102 k.p.c. ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności sprawy.
Odrzucone argumenty
Brak błędu medycznego w przeprowadzeniu zabiegu wyłyżeczkowania i laparotomii. • Zarzut przedawnienia roszczenia. • Naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów postępowania (art. 187 § 1 kpc, art. 321 kpc, art. 233 § 1 kpc). • Niewłaściwe zastosowanie art. 102 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Uszkodzenie ciągłości ściany macicy, które może wymagać wycięcia macicy, śródoperacyjne uszkodzenie pęcherza moczowego lub moczowodu, śródoperacyjne uszkodzenie jelit, krwotoku śródoperacyjnego. • Decyzja lekarzy o usunięciu macicy była prawidłowa i w okolicznościach nieustępującego i obfitego krwawienia z jamy macicy była decyzją ratującą powódce życie. • Zabieg łyżeczkowania został przeprowadzony zgodnie z wiedzą medyczną oraz zasadami techniki operacyjnej. • Powódka doznała krzywdy (szkody niemajątkowej), będącej następstwem niepoinformowania jej przez lekarza o możliwych alternatywnych metodach usunięcia obumarłej ciąży po poronieniu zatrzymanym. • Jej zgoda na zabieg wyłyżeczkowania nie była zgodą uświadomioną, co stanowiło o naruszeniu jej praw jako pacjentki pozwanego szpitala.
Skład orzekający
Małgorzata Gulczyńska
przewodniczący
Ryszard Małecki
sprawozdawca
Ryszard Marchwicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że naruszenie prawa pacjenta do informacji o alternatywnych metodach leczenia, nawet przy braku błędu w sztuce lekarskiej, może stanowić podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia. Podkreślenie znaczenia prawidłowego stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o naruszenie praw pacjenta."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące braku informacji w tej sprawie mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia do podobnych stanów faktycznych. Wartość precedensowa dotyczy głównie kwestii proceduralnych i prawa do informacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy błędu medycznego i naruszenia praw pacjenta, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie. Pokazuje, że nawet jeśli sam zabieg był wykonany poprawnie, brak odpowiedniej informacji może prowadzić do odpowiedzialności szpitala.
“Szpital zapłaci za brak informacji: nawet bez błędu w sztuce lekarskiej pacjent ma prawo wiedzieć o alternatywach.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
zadośćuczynienie: 10 000 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1350 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.