# Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT — kiedy organ je nakłada *Data publikacji: 2026-05-21 · obszar prawa: podatkowe · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/vat-dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-przeslanki* ## Krótka odpowiedź (TL;DR) Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT to sankcja administracyjna nakładana przez organ podatkowy, gdy podatnik zaniżył zobowiązanie podatkowe, zawyżył kwotę zwrotu lub nie złożył deklaracji. Stawka wynosi do 30% kwoty nieprawidłowości ([art. 112b u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112b)), a w przypadku faktur z podmiotów nieistniejących lub „pustych" — 100% ([art. 112c u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112c)). Sankcja nie jest podatkiem VAT — ma charakter represyjno-prewencyjny i nie obciąża konsumenta. --- ## 1. Jaki jest charakter prawny dodatkowego zobowiązania podatkowego? Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest podatkiem VAT, lecz sankcją administracyjną. TSUE w sprawie „nie posiada cech podatku VAT" ([C-502/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-502-07/dodatkowe-zobowiazanie-vat-zgodne-z-prawem-ue-2-3134526)) wyraźnie stwierdził, że instytucja ta stanowi „sankcję administracyjną nakładaną w przypadku stwierdzenia, że podatnik zadeklarował kwotę zwrotu wyższą od kwoty należnej". NSA konsekwentnie podtrzymuje to stanowisko — w wyroku „w istocie jest sankcją administracyjną" ([I FSK 1367/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1367-07/dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-vat-zgodnosc-z-prawem-ue-2422342)) wskazał, że dodatkowe zobowiązanie „nie stanowi specjalnych środków stanowiących odstępstwo" w rozumieniu art. 27 VI Dyrektywy, lecz mieści się w art. 22 ust. 8 VI Dyrektywy. Podobnie w „w swojej konstrukcji odbiega od podatku VAT; przede wszystkim nie obciąża konsumpcji" ([I FSK 880/06](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-880-06/dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-niezgodne-z-konstytucja-1801017)) NSA podkreślił, że nie ma możliwości przerzucenia tej daniny na nabywcę towaru lub usługi. ## 2. Kiedy organ nakłada stawkę 100%? Zgodnie z [art. 112c u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112c) sankcja 100% ma zastosowanie, gdy nieprawidłowość wynika z odliczenia VAT z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący, dokumentujących czynności nieodbyte, podających kwoty niezgodne z rzeczywistością albo potwierdzających czynności sprzeczne z prawem (art. 58 i 83 k.c.). Warunkiem jest celowe działanie podatnika lub jego kontrahenta, o którym podatnik miał wiedzę. WSA w Krakowie w wyroku „świadome nabywanie pustych faktur VAT uzasadnia nałożenie 100% dodatkowego zobowiązania podatkowego" ([I SA/Kr 1717/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-kr-1717-21/swiadome-nabywanie-pustych-faktur-vat-uzasadnia-100-sankcje-1973856)). Z kolei WSA w Rzeszowie ([I SA/RZ 280/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-rz-280-21/dodatkowe-zobowiazanie-vat-karuzela-podatkowa-swiadomosc-spolki-769719)) uznał, że spółka działająca w karuzeli podatkowej działała świadomie i nie dochowała należytej staranności, co uzasadniało maksymalną stawkę. ## 3. Kiedy sankcja wynosi do 30% i czy można ją miarkować? Podstawowa stawka z [art. 112b u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112b) wynosi do 30% kwoty zaniżenia. Po nowelizacji z 2023 r. (implementującej wyrok TSUE C-935/19) organ ma obowiązek uwzględnić okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaj naruszenia, częstotliwość wcześniejszych uchybień oraz działania podjęte przez podatnika po stwierdzeniu błędu (art. 112b ust. 2b). WSA w Bydgoszczy w wyroku „znowelizowany art. 112b ustawy o VAT uwzględnia wytyczne TSUE i pozwala na miarkowanie sankcji" ([I SA/Bd 330/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-bd-330-24/dodatkowe-zobowiazanie-vat-bledy-systemowe-1285364)), przyjmując stawkę 7,5% za błąd systemu księgowego. Jednocześnie sąd zaznaczył, że „błędy systemu księgowego nie zwalniają podatnika z odpowiedzialności podatkowej". ## 4. Kiedy organ NIE może nałożyć dodatkowego zobowiązania? Przepis [art. 112b ust. 3 u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112b) wyłącza nałożenie sankcji w trzech sytuacjach: (1) podatnik skorygował deklarację i zapłacił podatek przed wszczęciem kontroli, (2) zaniżenie wynika z błędów rachunkowych lub oczywistych omyłek albo z przesunięcia podatku między okresami, (3) osoba fizyczna ponosi za ten sam czyn odpowiedzialność karnoskarbową. Trzecie wykluczenie ma źródło w orzecznictwie konstytucyjnym — NSA w „kumulowanie odpowiedzialności administracyjnej i karnoskarbowej stanowi wyraz nadmiernego fiskalizmu" ([I FSK 536/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-536-07/dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-vat-narusza-konstytucje-2316196)). Podobnie w [I FSK 880/06](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-880-06/dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-niezgodne-z-konstytucja-1801017) NSA powołał się na wyrok TK (P 43/06), stwierdzając niezgodność kumulacji sankcji z art. 2 Konstytucji RP. ## 5. Czy dodatkowe zobowiązanie można zabezpieczyć na majątku? Nie. Uchwała NSA składu siedmiu sędziów „przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe z art. 112c ustawy o VAT" ([I FPS 1/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fps-1-23/dodatkowe-zobowiazanie-vat-nie-podlega-zabezpieczeniu-1007445)). NSA uznał, że dodatkowe zobowiązanie jest sankcją administracyjną, a nie zobowiązaniem podatkowym w rozumieniu przepisów o zabezpieczeniu, a jego ustalenie wymaga analizy świadomości podatnika i zasady proporcjonalności, co wykracza poza ramy postępowania zabezpieczającego. Ten wniosek był konsekwentnie stosowany — m.in. w [I FSK 377/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-377-22/zabezpieczenie-podatkowe-dodatkowe-zobowiazanie-vat-2300674), [I FSK 1146/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1146-22/zabezpieczenie-dodatkowego-zobowiazania-vat-nielegalne-2606104) i [I FSK 2427/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-2427-21/uchylenie-zabezpieczenia-dodatkowego-zobowiazania-vat-2901540) NSA uchylał decyzje organów obejmujące zabezpieczeniem dodatkowe zobowiązanie. ## 6. Czy członek zarządu odpowiada za dodatkowe zobowiązanie spółki? Nie. NSA w wyroku „odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe nie obejmuje dodatkowego zobowiązania podatkowego VAT" ([II FSK 687/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-fsk-687-08/odpowiedzialnosc-czlonka-zarzadu-za-dodatkowe-zobowiazanie-vat-2155621)), ponieważ jest ono sankcją administracyjną, a nie podatkiem. Odpowiedzialność z [art. 116 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116) dotyczy wyłącznie zaległości podatkowych — nie obejmuje niepodatkowych należności budżetowych, do których należy dodatkowe zobowiązanie. --- **Źródła:** C-502/07 (TSUE, 15.1.2009) · I FSK 1367/07 (NSA, 23.4.2009) · I FSK 880/06 (NSA, 30.10.2007) · I FSK 536/07 (NSA, 17.4.2008) · I FPS 1/23 (NSA, 29.5.2023) · II FSK 687/08 (NSA, 21.1.2010) · I SA/Kr 1717/21 (WSA Kraków, 24.3.2022) · I SA/RZ 280/21 (WSA Rzeszów, 20.7.2021) · I SA/Bd 330/24 (WSA Bydgoszcz, 25.6.2024) · I FSK 377/22 (NSA, 12.9.2023) · I FSK 1146/22 (NSA, 12.9.2023) · I FSK 2427/21 (NSA, 21.7.2023). Przepisy: [art. 112b u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112b), [art. 112c u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112c), [art. 33 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-33), [art. 116 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116). ## Źródła (orzeczenia) - [C-502/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-502-07/dodatkowe-zobowiazanie-vat-zgodne-z-prawem-ue-2-3134526) — Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej — wyrok z 2009-01-15 - [I FSK 1367/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1367-07/dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-vat-zgodnosc-z-prawem-ue-2422342) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2009-04-03 > „w istocie jest sankcją administracyjną" - [I FSK 880/06](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-880-06/dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-niezgodne-z-konstytucja-1801017) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2007-10-30 > „nstrukcji odbiega od podatku VAT; przede wszystkim nie obciąża konsumpcji, nie ma wi" - [I SA/Kr 1717/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-kr-1717-21/swiadome-nabywanie-pustych-faktur-vat-uzasadnia-100-sankcje-1973856) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie — wyrok z 2022-03-24 - [I SA/RZ 280/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-rz-280-21/dodatkowe-zobowiazanie-vat-karuzela-podatkowa-swiadomosc-spolki-769719) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie — wyrok z 2021-07-20 - [I SA/Bd 330/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-bd-330-24/dodatkowe-zobowiazanie-vat-bledy-systemowe-1285364) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy — wyrok z 2024-06-25 - [I FSK 536/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-536-07/dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-vat-narusza-konstytucje-2316196) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2008-04-17 - [I FPS 1/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fps-1-23/dodatkowe-zobowiazanie-vat-nie-podlega-zabezpieczeniu-1007445) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-05-29 > „Przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie w art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.)" - [I FSK 377/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-377-22/zabezpieczenie-podatkowe-dodatkowe-zobowiazanie-vat-2300674) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-09-12 - [I FSK 1146/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1146-22/zabezpieczenie-dodatkowego-zobowiazania-vat-nielegalne-2606104) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-09-12 - [I FSK 2427/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-2427-21/uchylenie-zabezpieczenia-dodatkowego-zobowiazania-vat-2901540) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-07-21 - [II FSK 687/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-fsk-687-08/odpowiedzialnosc-czlonka-zarzadu-za-dodatkowe-zobowiazanie-vat-2155621) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2010-01-21 > „odpowiedzialność członka zarządu sp. z o.o., o której mowa w art. 116 § 1 Ord.pod. nie obejmuje dodatkowego zobowiązania pod" ## Przepisy - [art. 112b u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112b) — Ustawa o podatku od towarów i usług - [art. 112c u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112c) — Ustawa o podatku od towarów i usług - [art. 112b ust. 3 u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112b) — Ustawa o podatku od towarów i usług - [art. 116 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116) — Ordynacja podatkowa - [art. 33 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-33) — Ordynacja podatkowa --- **Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt