Lexedit
§ Kalkulatory / Odsetki ustawoweLexedit · Narzędzia

Odsetki ustawowe i za opóźnienie, z rozbiciem na każdą zmianę stopy NBP.

Odsetki ustawowe, za opóźnienie, maksymalne i w transakcjach handlowych — liczone z rozbiciem na okresy według każdej zmiany stopy referencyjnej NBP. Aktualna stopa referencyjna to 3,75% (od 5 marca 2026 r.), co daje 9,25% odsetek ustawowych za opóźnienie.

Stan prawny aktualny na 15 lipca 2026

Kapitał, od którego liczymy odsetki.

Zwykle dzień następujący po terminie wymagalności.

Dzień końcowy nie jest wliczany.

Aktualne stawki odsetek

Od 5 marca 2026 r. stopa referencyjna NBP wynosi 3,75%. Odsetki ustawowe są do niej powiązane marżą ustawową:

RodzajStopa rocznaPodstawa
Ustawowe za opóźnienie9,25%stopa ref. + 5,5 p.p. (art. 481 § 2 k.c.)
Ustawowe kapitałowe7,25%stopa ref. + 3,5 p.p. (art. 359 § 2 k.c.)
Maksymalne za opóźnienie18,50%2× odsetki ustawowe za opóźnienie
Maksymalne kapitałowe14,50%2× odsetki ustawowe kapitałowe
Transakcje handlowe (II półrocze 2026)13,75%11,75% gdy dłużnikiem publiczny podmiot leczniczy (art. 11b)

W transakcjach handlowych stopę bazową ustala się na 1 stycznia / 1 lipca i jest stała przez całe półrocze (art. 11b). W I półroczu 2026 r. wynosiła ona 14,00% (12,00% dla publicznych podmiotów leczniczych) — baza z 1.01.2026 to 4,00%.

Jak liczymy

Odsetki liczymy według wzoru kapitał × stopa × dni / 365. Okres od dnia początkowego do końcowego dzielimy na segmenty przy każdej zmianie stopy referencyjnej NBP i sumujemy odsetki z każdego z nich — dlatego wynik zawiera rozbicie na okresy. Dzień końcowy nie jest wliczany. Kalkulator obejmuje odsetki od 1 stycznia 2016 r. (reforma powiązania stawek ze stopą NBP); dla wcześniejszych okresów obowiązywały inne, stałe stawki ustawowe.

Od kiedy naliczać odsetki

Odsetki za opóźnienie należą się od dnia następującego po terminie wymagalności — w samym dniu wymagalności dłużnik nie jest jeszcze w opóźnieniu. Jeśli termin spełnienia świadczenia nie był oznaczony, wymagalność powstaje po wezwaniu dłużnika do zapłaty (art. 455 k.c.); wtedy naliczanie rozpoczyna się po upływie wyznaczonego w wezwaniu terminu.

Odsetki w pozwie

W petitum pozwu odsetek zwykle żąda się dynamicznie — „wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia X do dnia zapłaty" — bez wpisywania z góry kwoty. Ten kalkulator służy do skapitalizowania odsetek na konkretny dzień (np. dzień sporządzenia pozwu) albo poglądowo. Odsetki skapitalizowane dochodzone obok kapitału nie wliczają się do wartości przedmiotu sporu (art. 20 k.p.c.).

Powiązane kalkulatory

Przygotowując pozew o zapłatę, policz też opłatę od pozwu oraz koszty zastępstwa procesowego.

Najczęstsze pytania

Ile wynoszą odsetki ustawowe za opóźnienie w 2026 r.?
Od 5 marca 2026 r. — 9,25% w skali roku (stopa referencyjna NBP 3,75% powiększona o 5,5 punktu procentowego, art. 481 § 2 k.c.). Wcześniej, przy wyższych stopach NBP, stawka była wyższa — dlatego kalkulator dzieli okres na segmenty według każdej zmiany stopy.
Czym różnią się odsetki ustawowe, za opóźnienie i maksymalne?
Odsetki ustawowe kapitałowe (art. 359 § 2 k.c.) to wynagrodzenie za korzystanie z kapitału — stopa ref. + 3,5 p.p. Odsetki za opóźnienie (art. 481 § 2 k.c.) należą się za zwłokę w zapłacie — stopa ref. + 5,5 p.p. Odsetki maksymalne to pułap dla odsetek umownych — dwukrotność odpowiednich odsetek ustawowych.
Kiedy stosuje się odsetki w transakcjach handlowych?
Przy nieopłaconych fakturach między przedsiębiorcami (B2B) — ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Stopa bazowa jest ustalana na 1 stycznia i 1 lipca i stała przez całe półrocze; w II półroczu 2026 r. wynosi 13,75% (11,75% dla publicznych podmiotów leczniczych).
Czy stopa odsetek zmienia się w trakcie okresu?
Tak. Stopa referencyjna NBP zmienia się decyzjami RPP, a wraz z nią odsetki. Kalkulator automatycznie dzieli okres na segmenty o stałej stopie i sumuje odsetki z każdego z nich — dlatego wynik zawiera rozbicie na okresy.
Jak liczy się liczbę dni?
Odsetki liczymy według wzoru kapitał × stopa × dni / 365. Liczba dni to różnica między datą początkową a końcową; dzień końcowy nie jest wliczany (konwencja ±1 dnia). Naliczanie zaczyna się zwykle dzień po terminie wymagalności.
Czy w transakcjach handlowych można żądać rekompensaty 40/70/100 EUR?
Tak — obok odsetek wierzycielowi przysługuje stała rekompensata za koszty odzyskiwania należności: 40, 70 lub 100 euro zależnie od wysokości świadczenia (art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom).

Dochodzisz zaległej należności z odsetkami? Przygotuj pismo w Lexedit — asystent policzy opłatę tą samą metodą i wpisze ją do projektu wraz z podstawą prawną.

Otwórz Lexedit

Kalkulator ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Wynik to opłata liczona z przepisów wskazanych jako podstawa; sprawy szczególne (opłaty stałe, zwolnienia od kosztów, rozliczenia między współuczestnikami) oceń odrębnie. Stawki weryfikujemy ze źródłem prawa — ostatnia weryfikacja: 15 lipca 2026.

Materiały

Powiązane działy