XXV C 1271/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę z powództwa S. K. i K. K. przeciwko (...) Bank (...) SA o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego w CHF oraz o zapłatę. Powodowie domagali się zasądzenia od banku kwoty 921 542,38 zł z odsetkami oraz ustalenia nieistnienia stosunku prawnego co do przyszłych świadczeń. Ewentualnie domagali się ustalenia, że nie wiążą ich postanowienia umowy dotyczące wypłaty i spłaty kredytu oraz zasądzenia kwoty 345 383,36 zł tytułem zwrotu nadpłaconych rat. Jako podstawę nieważności umowy wskazali naruszenie przepisów Prawa bankowego, Kodeksu cywilnego (art. 353(1), 358, 58 § 2 kc) oraz abuzywność klauzul. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym powodowie zawarli z bankiem umowę kredytu hipotecznego w CHF na kwotę 800 000 CHF, wypłaconą w złotówkach. Sąd, analizując umowę, doszedł do wniosku, że nie jest ona sprzeczna z art. 69 Prawa bankowego ani z art. 353(1) kc czy zasadami współżycia społecznego. Uznał również, że klauzula przeliczeniowa dotycząca spłaty rat nie jest abuzywna, ponieważ kredytobiorca miał możliwość spłaty w CHF. Jednakże, Sąd stwierdził nieważność umowy na podstawie art. 385 § 2 w zw. z art. 58 § 1 kc z powodu nietransparentnego określenia wskaźnika LIBOR, stanowiącego podstawę obliczenia odsetek. Mimo stwierdzenia nieważności umowy, Sąd oddalił żądania powodów dotyczące zapłaty i ustalenia, powołując się na art. 409 kc i zasadę, że obowiązek zwrotu wygasa, gdy wzbogacony zużył korzyść lub utracił ją w taki sposób, że nie jest już wzbogacony. Sąd uznał, że do momentu spłaty kwoty wypłaconego kredytu bank nie był bezpodstawnie wzbogacony. W konsekwencji, powodowie przegrali sprawę i zostali obciążeni kosztami zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność umów kredytowych z powodu nietransparentnego określenia wskaźników oprocentowania (np. LIBOR) oraz zastosowanie art. 409 k.c. w rozliczeniach nieważnych umów wzajemnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej definicji LIBOR w umowie i może nie mieć zastosowania do umów z innymi definicjami lub wskaźnikami.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej (CHF), wypłacanego i spłacanego w złotówkach, jest nieważna z powodu naruszenia przepisów prawa bankowego, kodeksu cywilnego (zasady swobody umów, zasad współżycia społecznego) lub z powodu abuzywności klauzul umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie jest nieważna z powodu naruszenia art. 69 Prawa bankowego, art. 353(1) kc ani zasad współżycia społecznego. Klauzula przeliczeniowa dotycząca spłaty nie jest abuzywna. Jednakże umowa jest nieważna z powodu nietransparentnego określenia wskaźnika LIBOR.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa kredytu denominowanego w CHF, wypłacanego i spłacanego w PLN, nie narusza przepisów prawa bankowego ani zasady swobody umów. Klauzula przeliczeniowa nie została uznana za abuzywną, gdyż kredytobiorca miał możliwość spłaty w CHF. Jednakże, umowa została uznana za nieważną z powodu niejasnego i nietransparentnego określenia wskaźnika LIBOR, co stanowiło naruszenie art. 385 § 2 w zw. z art. 58 § 1 kc.
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu, bank jest bezpodstawnie wzbogacony, jeśli kwota wpłaconych przez kredytobiorcę rat nie przekroczyła kwoty wypłaconego kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie jest bezpodstawnie wzbogacony, jeśli kwota wpłaconych rat nie przekroczyła kwoty wypłaconego kredytu, zgodnie z art. 409 k.c.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 409 k.c., zgodnie z którym obowiązek zwrotu wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Sąd uznał, że do momentu spłaty kwoty wypłaconego kredytu, bank nie był bezpodstawnie wzbogacony, co skutkowało oddaleniem żądania zwrotu wpłaconych rat.
Czy postanowienia umowy kredytu dotyczące sposobu ustalania kursu waluty przy wypłacie i spłacie kredytu są abuzywne?
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie dotyczące wypłaty kredytu w złotówkach zostało indywidualnie uzgodnione. Klauzula przeliczeniowa dotycząca spłaty rat nie jest abuzywna, ponieważ kredytobiorca miał możliwość spłaty w CHF.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób wypłaty kredytu w złotówkach został indywidualnie uzgodniony, co wyłącza kontrolę abuzywności. Klauzula przeliczeniowa przy spłacie nie została uznana za abuzywną, gdyż kredytobiorca mógł uniknąć przewalutowania, spłacając kredyt bezpośrednio w CHF.
Czy postanowienie umowy kredytu określające wysokość odsetek poprzez wskaźnik LIBOR jest transparentne i jednoznaczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie to jest nietransparentne i niejednoznaczne z powodu błędnego zdefiniowania wskaźnika LIBOR.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja LIBOR w umowie była błędna (wskazywała ISDA jako publikatora, a nie BBA/ICE, oraz błędny serwis), co czyniło postanowienie nietransparentnym i niewykonalnym, prowadząc do nieważności umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. K. | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) SA | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, z ograniczeniami wynikającymi z natury stosunku, ustawy lub zasad współżycia społecznego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami i interesami konsumenta.
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Definicja i essentialia negotii umowy kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Wygaszenie obowiązku zwrotu korzyści.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Interes prawny w ustaleniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nietransparentne określenie wskaźnika LIBOR prowadzi do nieważności umowy na podstawie art. 385 § 2 w zw. z art. 58 § 1 k.c. • W przypadku nieważności umowy, obowiązek zwrotu korzyści wygasa zgodnie z art. 409 k.c., jeśli bank nie jest już wzbogacony ponad kwotę wypłaconego kredytu.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu CHF jest nieważna z powodu naruszenia art. 69 Prawa bankowego. • Umowa kredytu CHF jest nieważna z powodu naruszenia art. 353(1) kc. • Umowa kredytu CHF jest nieważna z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego (art. 58 § 2 kc). • Klauzule dotyczące wypłaty i spłaty kredytu w złotówkach są abuzywne. • Żądanie zapłaty ponad kwotę wypłaconego kredytu jest uzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
brak podstaw do przyjęcia, że klauzula przeliczeniowa dotycząca spłaty kredytu określa główne świadczenia stron umowy kredytu. • nie sposób uznać, by kwestionowane przez powódkę postanowienia umowy były nieuczciwe – sprzeczne z dobrymi obyczajami, by rażąco naruszały interesy powódki jako konsumenta, a w konsekwencji by stanowiły niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • sama konstrukcja postanowienia określająca wysokość odsetek na zasadzie „wskaźnik (np. LIBOR)+ marża banku” jest jak najbardziej dopuszczalna i musi zostać uznana za jednoznaczną. • odwołanie się do konkretnego ekranu tej aplikacji zapewnia maksymalną precyzję i wyklucza pomyłki możliwe np. przy przenoszeniu wartości LIBOR na inne serwisy. • definicja wprowadzona przez pozwany bank obarczona jest dwoma zasadniczymi błędami. • odwołanie się w treści umowy (dokładniej w definicji odsetek) do pojęcia nie posiadającego desygnatu to błąd logiczny (ignotum per ignotum). • wzorzec uznany w całości za nietransparentny w ogóle nie kształtuje treści stosunku (art. 58 § 1 KC).
Skład orzekający
Piotr Bednarczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów kredytowych z powodu nietransparentnego określenia wskaźników oprocentowania (np. LIBOR) oraz zastosowanie art. 409 k.c. w rozliczeniach nieważnych umów wzajemnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej definicji LIBOR w umowie i może nie mieć zastosowania do umów z innymi definicjami lub wskaźnikami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego typu kredytów (CHF) i pokazuje, jak błąd w definicji wskaźnika oprocentowania może doprowadzić do nieważności całej umowy, co jest bardzo istotne dla konsumentów. Dodatkowo, rozważania dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia i art. 409 k.c. są cenne dla praktyków.
“Błąd w definicji LIBOR unieważnił umowę kredytu CHF! Sąd Okręgowy wyjaśnia, dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 921 542,38 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.