XXIV C 31/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia konsumenta K. S. o zwrot kwoty 75.277,68 zł od (...) Towarzystwa (...) S.A., która została potrącona przez ubezpieczyciela jako opłata likwidacyjna przy rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (tzw. polisolokaty). Powód argumentował, że postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczące opłaty likwidacyjnej są klauzulami abuzywnymi, sprzecznymi z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającymi jego interesy jako konsumenta. Pozwana ubezpieczyciel wnosiła o oddalenie powództwa, twierdząc, że sporne postanowienie dotyczy świadczenia głównego i jest jednoznaczne. Sąd Okręgowy w Warszawie, analizując sprawę, uznał powoda za konsumenta, a sporne postanowienia OWU za nieuzgodnione indywidualnie. Sąd ustalił, że umowa miała charakter mieszany, a świadczenie wykupu nie stanowiło świadczenia głównego. Oceniając postanowienia pod kątem dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesów konsumenta, sąd stwierdził, że wysokość opłaty likwidacyjnej była arbitralna, nieproporcjonalna do poniesionych przez ubezpieczyciela kosztów i miała na celu zniechęcenie konsumenta do rozwiązania umowy. W konsekwencji, sąd uznał klauzulę za niedozwoloną na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. i zasądził od pozwanej na rzecz powoda zwrot potrąconej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie klauzul o opłatach likwidacyjnych w polisolokatach za abuzywne, ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami ubezpieczycieli.
Dotyczy umów typu polisolokata zawartych z konsumentami, gdzie opłaty likwidacyjne są nieproporcjonalne i nieuzasadnione kosztami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczące opłaty likwidacyjnej w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, które skutkują znaczną utratą zgromadzonych środków przy rozwiązaniu umowy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią niedozwolone postanowienia umowne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata likwidacyjna była arbitralna, nieproporcjonalna do kosztów ubezpieczyciela, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco naruszała interesy konsumenta, nie będąc jednocześnie świadczeniem głównym umowy.
Czy świadczenie wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, wypłacane w przypadku rozwiązania umowy z przyczyn innych niż śmierć lub dożycie, stanowi świadczenie główne strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie wykupu nie stanowi świadczenia głównego umowy.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznał, że umowa ma charakter mieszany, a jej głównym celem jest inwestowanie kapitału, a nie tylko ochrona ubezpieczeniowa. Świadczenie wykupu nie jest zatem świadczeniem głównym.
Czy konsument miał możliwość indywidualnego uzgodnienia postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, konsument nie miał możliwości indywidualnego uzgodnienia postanowień.
Uzasadnienie
Podpisanie wniosku o ubezpieczenie i zapoznanie się z OWU nie przesądza o możliwości negocjowania warunków. Ogólne warunki ubezpieczenia stanowią wzorzec umowy, który nie jest negocjowany z każdym konsumentem indywidualnie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Towarzystwo (...) S.A. (...) (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz umowy pozostające w związku z ocenianą umową.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepis o nienależnym świadczeniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych.
k.c. art. 359 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 300 art. 83 § 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dotyczy kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące opłaty likwidacyjnej są klauzulami abuzywnymi. • Opłata likwidacyjna jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • Świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy. • Konsument nie miał możliwości indywidualnego uzgodnienia postanowień OWU. • Wysokość opłaty likwidacyjnej była arbitralna i nieproporcjonalna do kosztów poniesionych przez ubezpieczyciela.
Odrzucone argumenty
Sporne postanowienie dotyczy świadczenia głównego i jest jednoznaczne. • Konsument miał możliwość zapoznania się z OWU i odstąpienia od umowy w terminie 30 dni. • Wysokość opłaty likwidacyjnej jest uzasadniona kosztami poniesionymi przez ubezpieczyciela.
Godne uwagi sformułowania
umowa w rzeczywistości była formą zainwestowania środków, czyli tzw. polisolokatą • postanowienia umowne w istocie nakładają na niego sankcje finansowe za rezygnację z ubezpieczenia i stanowią swoiste „opłaty likwidacyjne” • skutek potrąceń i opłat likwidacyjnych jest taki sam – utrata całości lub znacznej części zgromadzonych oszczędności w przypadku skorzystania z prawa do rozwiązania umowy • narzucona jednostronnie regulacja wzorca umownego, obligująca go do poniesienia w związku z rozwiązaniem umowy sankcji finansowej, która skutkuje pozbawieniem powoda 40% zgromadzonych środków, jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta • nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu • dobre obyczaje” są to normy moralne i zwyczajowe stosowane w działalności gospodarczej • rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym • brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw do ponownego ściągania tych kosztów za pomocą „kar” czy „odszkodowań” za rozwiązanie umowy • celem wprowadzenia opłaty likwidacyjnej było doprowadzenie do sytuacji, by konsument, wbrew swoim zamiarom nie rozwiązał umowy
Skład orzekający
Katarzyna Bojańczyk
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie klauzul o opłatach likwidacyjnych w polisolokatach za abuzywne, ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami ubezpieczycieli."
Ograniczenia: Dotyczy umów typu polisolokata zawartych z konsumentami, gdzie opłaty likwidacyjne są nieproporcjonalne i nieuzasadnione kosztami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego produktu finansowego (polisolokaty) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Polisolokata: Sąd zwrócił konsumentowi 75 tys. zł! Klauzula likwidacyjna uznana za abuzywną.”
Dane finansowe
WPS: 75 277,68 PLN
zwrot środków z polisolokaty: 75 277,68 PLN
zwrot kosztów procesu: 10 998 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.