XVII AMC 2296/12Niedozwoloną klauzula wynagrodzenie pośrednika nieruchomości

Powód, P. B., wniósł pozew o uznanie za niedozwolone i zakazanie wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o treści „W przypadku nie zawarcia umowy sprzedaży z powodów niezależnych od agencji, zamawiający zobowiązuje się zapłacić agencji 50 % ustalonego wynagrodzenia.” zawartego w § 4 ust. 4 zd. 3 wzorca umowy „Umowa pośrednictwa kupna nieruchomości” oraz postanowienia o treści: „ Zamawiający oświadcza, że zapoznał się z treścią powyższej umowy, nie zgłasza do niej zastrzeżeń, zaakceptował wszelkie jej postanowienia.” zawartego w § 13 tegoż wzorca umowy, którym posługuje się pozwany - K. K. – prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...) w Z. . Powód argumentował, że wskazane postanowienia stanowią niedozwolone klauzule abuzywne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów, wypełniając hipotezę art. 385¹ § 1 kc. Szczególnie kwestionował zapis o obowiązku zapłaty 50% wynagrodzenia, wskazując, że jest on krzywdzący, a świadczenie konsumenta rażąco nieproporcjonalne do świadczenia pozwanej. Podkreślił, że wynagrodzenie pośrednika powinno odpowiadać nakładowi jego pracy, a nie być uzależnione od rezultatu, zwłaszcza gdy do transakcji nie dochodzi z przyczyn niezależnych od konsumenta. Powód powołał się również na wpisanie podobnej klauzuli do rejestru klauzul niedozwolonych prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Pozwany domagał się oddalenia powództwa, twierdząc, że powód nie przytoczył kwestionowanego postanowienia w pełnym brzmieniu i że jest ono zgodne z art. 180 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że wynagrodzenie przysługuje za czynności zmierzające do zawarcia umowy, a nie za rezultat. Pozwany podniósł także, że wynagrodzenie zostało indywidualnie ustalone z powodem. Odnosząc się do § 13, pozwany wskazał, że ma on jedynie funkcję sygnalizacyjną. Sąd Okręgowy, koncentrując postępowanie dowodowe na przesłankach abuzywności, pominął dowody osobowe zgłaszane przez pozwanego jako nieistotne dla oceny wzorca umowy. Sąd uznał, że klauzula z § 4 ust. 4 zd. 3 jest niedozwolona, ponieważ uzależnia wysokość wynagrodzenia od ceny zakupu nieruchomości i warunki płatności od okoliczności, na które pozwany nie ma bezpośredniego wpływu, co narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń i dobre obyczaje handlowe. Ponadto, w przypadku niezawarcia umowy sprzedaży z przyczyn niezależnych od agencji (nawet jeśli są to przyczyny nieleżące po stronie konsumenta, jak np. odmowa sprzedającego czy siła wyższa), konsument jest zobowiązany do zapłaty całego wynagrodzenia, co stanowi rażące naruszenie jego interesów. Sąd, stosując dyrektywę interpretacyjną z art. 385 § 2 kc, przyjął interpretację mniej korzystną dla konsumenta, co uwypukliło abuzywność klauzuli. Postanowienie z § 13 zostało uznane za zbędne i pozbawione znaczenia normatywnego, nie spełniające przesłanek z art. 385¹ § 1 kc. W konsekwencji, Sąd Okręgowy orzekł o uznaniu klauzuli z § 4 ust. 4 zd. 3 za niedozwoloną i zakazał jej stosowania, a także orzekł o kosztach postępowania i publikacji prawomocnego wyroku.

Zagadnienia prawne (2)