Orzeczenie · 2017-05-22

XVII AMA 4/17Bank naruszyl zbiorowe interesy konsumentów klauzule umowne

Sąd
Sąd Okręgowy w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2017-05-22
SAOSKonsumenckieochrona konsumentówWysokaokręgowy
UOKiKochrona konsumentówwzorce umownepełnomocnictwokredyt konsumenckidobre obyczajenieuczciwa praktyka rynkowakara pieniężna

Sprawa dotyczyła odwołania Banku (...) S.A. od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), która stwierdziła stosowanie przez bank praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Praktyka ta polegała na stosowaniu we wzorcach umownych umów kredytu konsumenckiego postanowień o treści umożliwiających bankowi ściąganie zadłużenia przeterminowanego ze środków na rachunkach konsumentów, bez ich wyraźnej dyspozycji, poprzez nieodwołalne pełnomocnictwo. Bank kwestionował decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, niewłaściwości organu prowadzącego postępowanie, a także błędnej oceny merytorycznej praktyki jako naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Sąd Okręgowy w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy, oddalił odwołanie banku. Sąd uznał, że zarzuty proceduralne są bezzasadne, a decyzja Prezesa UOKiK została wydana prawidłowo. W ocenie sądu, stosowanie klauzul pełnomocnictwa w sposób niedostatecznie wyodrębniony z treści umowy kredytu konsumenckiego jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i może zniekształcać zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta, pozbawiając go możliwości świadomego wyrażenia zgody. Sąd podkreślił, że bank, jako instytucja zaufania publicznego, powinien stosować wyższe standardy rzetelności. Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania nałożonej na bank kary pieniężnej, uznając ją za adekwatną do wagi naruszenia i spełniającą funkcje represyjną oraz prewencyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących ochrony konsumentów w umowach kredytowych, stosowania klauzul pełnomocnictwa, właściwości organów UOKiK oraz oceny praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego rodzaju klauzuli umownej i praktyki bankowej; ocena właściwości organów UOKiK oparta na konkretnych przepisach i orzecznictwie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy stosowanie przez bank we wzorcach umownych umów kredytu konsumenckiego postanowień o treści umożliwiającej bankowi ściąganie zadłużenia przeterminowanego ze środków na rachunkach konsumentów, bez ich wyraźnej dyspozycji, poprzez nieodwołalne pełnomocnictwo, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stosowanie takich klauzul w sposób niedostatecznie wyodrębniony z treści umowy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i może zniekształcać zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta, pozbawiając go możliwości świadomego wyrażenia zgody.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule pełnomocnictwa powinny być wyodrębnione lub podpisane osobno, aby konsument miał pełną świadomość ich treści i udzielał świadomej zgody. Stosowanie ich w ramach ogólnego wzorca umowy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i może prowadzić do zniekształcenia zachowań konsumentów.

Czy postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów może być prowadzone przez delegaturę UOKiK, a decyzja wydana przez jej dyrektora, nawet jeśli sprawa pierwotnie należała do właściwości centrali?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przekazanie sprawy delegaturze na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, że dyrektor delegatury jest właściwy do wydania decyzji na mocy art. 33 ust. 6 tej ustawy, nawet bez dodatkowego upoważnienia.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przekazanie sprawy centrali do załatwienia delegaturze czyni dyrektora delegatury właściwym do wydania decyzji. Kompetencja ta ma charakter ustawowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Strony

NazwaTypRola
Bank (...) Spółki Akcyjnej w G.spółkapowód
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentóworgan_państwowypozwany
(...) Bank Spółki Akcyjnej w W.spółkazainteresowany

Przepisy (14)

Główne

u.o.k.k. art. 24 § 1 i 2

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

u.o.k.k. art. 106 § 1 pkt 4

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej.

Pomocnicze

u.o.k.k. art. 27 § 1 i 2

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Podstawa do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów.

k.p.c. art. 479 § 31a § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia odwołania.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

u.s.d.g. art. 17

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Obowiązek wykonywania działalności na zasadach uczciwej konkurencji i dobrych obyczajów.

u.p.n.p.r. art. 4 § 1

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

Definicja nieuczciwej praktyki rynkowej.

Prawo bankowe art. 69

Prawo bankowe

Regulacje dotyczące kredytu bankowego.

u. k.k. art. 30

Ustawa o kredycie konsumenckim

Regulacje dotyczące kredytu konsumenckiego.

k.p.a. art. 104 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wydania decyzji.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania.

k.p.a. art. 268a

Kodeks postępowania administracyjnego

Upoważnienie do wydawania decyzji.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stosowanie klauzul pełnomocnictwa w sposób niedostatecznie wyodrębniony z treści umowy kredytu konsumenckiego narusza dobre obyczaje i może zniekształcać zachowanie konsumentów. • Postępowanie mogło być prowadzone przez delegaturę UOKiK, a decyzja wydana przez jej dyrektora była prawidłowa.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. • Niewłaściwość organu prowadzącego postępowanie. • Błędna ocena merytoryczna praktyki jako naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. • Kwestia stosowania art. 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jako podstawy do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. • Pominięcie modelu przeciętnego konsumenta przy ocenie praktyki. • Naruszenie przepisów Prawa bankowego i ustawy o kredycie konsumenckim. • Brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału i błędne ustalenie stanu faktycznego. • Naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie ustalania wysokości kary.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Okręgowy jest sądem cywilnym i prowadzi sprawę cywilną, wszczętą w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu według reguł kontradyktoryjnego postępowania cywilnego, a nie sądem legalności decyzji administracyjnej. • Przekazanie sprawy należącej do właściwości Centrali Urzędu do załatwienia delegaturze Urzędu na podstawie art. 33 ust. 5 uokik powoduje, że z mocy art. 33 ust. 6 uokik, bez potrzeby dodatkowego upoważnienia, dyrektor delegatury jest właściwy do wydania wszelkiego rodzaju decyzji i postanowień. • Bez znaczenia jest świadomość istnienia naruszeń. Bezprawność jest niezależna od winy, jak i od jej stopnia. • O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego. • Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. • Dobre obyczaje należy ocenić jako stosowanie wzorców umownych, które dają możliwość wyrażenia świadomej i wyraźnej zgody na udzielanie wszelkiego rodzaju pełnomocnictwa. • Kara ma spełniać rolę prewencyjną, zarówno w ujęciu ogólnym, oddziaływanie na ogół adresatów norm prawnych, jak i w ujęciu indywidualnym, gdyż ma zabezpieczać konsumentów przed ponownym naruszeniem dobra prawnego przez powoda.

Skład orzekający

Dariusz Dąbrowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony konsumentów w umowach kredytowych, stosowania klauzul pełnomocnictwa, właściwości organów UOKiK oraz oceny praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju klauzuli umownej i praktyki bankowej; ocena właściwości organów UOKiK oparta na konkretnych przepisach i orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony konsumentów w umowach bankowych, a konkretnie klauzul pełnomocnictwa, które mogą być łatwo przeoczone przez konsumentów. Pokazuje, jak sądy interpretują 'dobre obyczaje' w relacjach bank-klient.

“Bank musi uważać na klauzule pełnomocnictwa w umowach. UOKiK i sąd stanęły po stronie konsumentów.”

Dane finansowe

koszty zastępstwa procesowego: 630 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst