XIII GC 2185/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, spółka z o.o., nabyła wierzytelność od innej spółki, obejmującą skapitalizowane odsetki w kwocie 0,91 zł oraz rekompensatę za koszty odzyskiwania należności w kwocie 169,38 zł (równowartość 40 euro) wynikającą z ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (uTZTH). Pozwana spółka zapłaciła kwotę 0,91 zł w trakcie postępowania, co doprowadziło do umorzenia postępowania w tym zakresie. Sąd oddalił pozostałą część powództwa dotyczącą rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Sąd argumentował, że żądanie to, mimo że formalnie mogło wynikać z opóźnienia w zapłacie faktury, stanowiło nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 Kodeksu cywilnego. Podkreślono, że zapłata faktury nastąpiła w terminie 30 dni od jej wystawienia, co było zgodne z celem dyrektywy UE dotyczącej terminów płatności. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na rażącą dysproporcję między dochodzoną kwotą rekompensaty a wartością faktury, brak wykazania poniesienia rzeczywistych kosztów windykacji przez wierzyciela (zarówno pierwotnego, jak i cesjonariusza), a także na fakt, że powódka jest podmiotem zawodowo trudniącym się obrotem wierzytelnościami, dla którego celem było uzyskanie tej rekompensaty, a nie zwiększenie dyscypliny płatniczej. Sąd uznał, że takie działanie jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego. W kwestii kosztów procesu, sąd, mimo że pozwana uległa tylko w nieznacznej części (co do 0,91 zł), nie obciążył powódki kosztami zastępstwa procesowego pozwanej, powołując się na art. 102 KPC i fakt, że oddalenie powództwa nastąpiło z uwagi na zastosowanie art. 5 KC z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie zapłaty zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności (art. 10 ust. 1 uTZTH) przez profesjonalnego nabywcę wierzytelności, w sytuacji gdy zapłata faktury nastąpiła w terminie 30 dni od jej wystawienia, a kwota rekompensaty jest rażąco nieproporcjonalna do wartości faktury i poniesionych kosztów, stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie zapłaty rekompensaty w opisanych okolicznościach stanowi nadużycie prawa podmiotowego i nie podlega ochronie prawnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem art. 10 uTZTH jest zwiększenie dyscypliny płatniczej i rekompensata realnych kosztów, a nie generowanie zysku przez podmioty trudniące się obrotem wierzytelnościami. Zapłata w terminie 30 dni od wystawienia faktury była zgodna z celem dyrektywy UE. Rażąca dysproporcja kwoty rekompensaty do wartości faktury, brak wykazania poniesienia kosztów oraz charakter powódki jako profesjonalnego nabywcy wierzytelności przemawiają za zastosowaniem art. 5 KC.
Czy kwota 40 euro z art. 10 ust. 1 uTZTH stanowi roszczenie pieniężne (wartość przedmiotu sporu) czy koszt procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwota 40 euro z art. 10 ust. 1 uTZTH stanowi roszczenie pieniężne (wartość przedmiotu sporu), a nie koszt procesu.
Uzasadnienie
Sąd argumentuje, że ustawodawca traktuje kwotę 40 euro jako zryczałtowane odszkodowanie (roszczenie materialnoprawne), niezależne od wynagrodzenia. Ponadto, do tego roszczenia stosuje się art. 5 KC, co potwierdza jego materialnoprawny charakter, w przeciwieństwie do kosztów procesu, do których stosuje się inne przepisy (np. art. 102 KPC).
Czy sąd może z urzędu zastosować zarzut nadużycia prawa (art. 5 KC) w sytuacji, gdy powód dochodzi roszczenia opartego na przepisach o terminach zapłaty w transakcjach handlowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może z urzędu uwzględnić zarzut nadużycia prawa (art. 5 KC), nawet jeśli nie został on podniesiony przez stronę.
Uzasadnienie
Orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza, że sąd ma obowiązek uwzględniać zarzut nadużycia prawa z urzędu, mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powódka |
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
uTZTH art. 10 § 1
Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych
Dochodzenie zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności przez profesjonalnego nabywcę wierzytelności, w okolicznościach wskazujących na nadużycie prawa, nie podlega ochronie.
KC art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego; takie działanie nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Pomocnicze
KPC art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w przypadku skutecznego cofnięcia pozwu.
KPC art. 355 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek umorzenia postępowania w przypadku cofnięcia pozwu.
KC art. 451
Kodeks cywilny
Zaliczenie zapłaty na poczet odsetek.
KC art. 704 § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy spedycji.
KPC art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu.
KPC art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość nieobciążania strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
KC art. 513 § 1
Kodeks cywilny
Zarzuty dłużnika przeciwko nabywcy wierzytelności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie rekompensaty za koszty odzyskiwania należności stanowi nadużycie prawa (art. 5 KC) ze względu na charakter powódki jako profesjonalnego nabywcy wierzytelności, zapłatę faktury w terminie 30 dni, rażącą dysproporcję kwoty rekompensaty i brak wykazania poniesienia kosztów. • Sąd może z urzędu zastosować art. 5 KC. • Kwota 40 euro z art. 10 uTZTH jest roszczeniem materialnoprawnym, a nie kosztem procesu.
Odrzucone argumenty
Powódka dochodziła zapłaty 0,91 zł skapitalizowanych odsetek (ostatecznie umorzone z uwagi na zapłatę). • Powódka dochodziła zapłaty 169,38 zł rekompensaty za koszty odzyskiwania należności (oddalone z uwagi na art. 5 KC).
Godne uwagi sformułowania
nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • istnienie stanu nadużycia prawa sąd uwzględnia z urzędu • nie można czynić sądowi zarzutu z podniesienia z urzędu zarzutu nadużycia prawa • celem wprowadzenia instytucji zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności było, aby w transakcjach handlowych maksymalny czas trwania procedury przyjęcia lub weryfikacji [faktury] nie przekraczał co do zasady 30 dni kalendarzowych • nie można czynić pozwanej zarzut z niepodniesienia zarzutu z art. 5 KC • nie można czynić pozwanej zarzut z
Skład orzekający
Dariusz Rogala
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 170,29 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.