XII KO 23/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę z wniosku A. P. (1) przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie i zadośćuczynienie w związku z wykonaniem wobec ojca wnioskodawcy, A. P. (2), wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 17 kwietnia 1953 r. Wniosek dotyczył odszkodowania za szkodę i zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z pozbawienia wolności ojca wnioskodawcy w latach 1951-1956. Sąd, opierając się na ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, stwierdził nieważność orzeczeń wobec A. P. (2) i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz A. P. (1) kwotę 1.300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz kwotę 4.151,41 zł tytułem odszkodowania za szkodę (zarekwirowane środki pieniężne i aparat fotograficzny). Oddalono wniosek w pozostałym zakresie. Zasądzono również zwrot kosztów ustanowienia pełnomocnika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy doznane w wyniku represji komunistycznych, w tym przeliczenie wartości zarekwirowanego mienia i uwzględnienie skutków zdrowotnych i rodzinnych.
Konkretne kwoty zasądzone mogą być specyficzne dla okoliczności tej sprawy, ale metodyka obliczeń i kryteria oceny mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia wydanego w okresie PRL, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia, a w razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Stwierdzono nieważność orzeczeń wobec A. P. (2) i tym samym przyznano jego synowi prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia.
Jakie elementy należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości odszkodowania za zarekwirowane mienie w latach 50-tych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy ustalaniu wysokości odszkodowania za zarekwirowane środki pieniężne należy uwzględnić zmianę siły nabywczej pieniądza w stosunku do roku, w którym nastąpiło zarekwirowanie, stosując instytucję przewidzianą w art. 358¹ § 3 k.k. (obecnie art. 358¹ § 3 k.c.) i przeliczyć wartość zarekwirowanych środków na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z tamtego okresu i obecnego.
Uzasadnienie
Sąd zastosował przeliczenie wartości zarekwirowanych środków pieniężnych (267,40 zł z 1951 r.) na podstawie stosunku do przeciętnego wynagrodzenia z 1951 r. (599 zł) i przeciętnego wynagrodzenia z 2024 r. (8.181,72 zł), co dało kwotę 3.652,41 zł. Wartość aparatu fotograficznego ustalono wg współczesnej wartości.
Czy wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez więźnia w przywięziennych ambulatoriach w latach 50-tych stanowi szkodę podlegającą odszkodowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez więźnia w przywięziennych ambulatoriach, która miała charakter niedochodowy, nie stanowi szkody podlegającej odszkodowaniu na gruncie art. 361 § 2 k.c., ponieważ więzień miał obowiązek pracy, a za prace niedochodowe nie przysługiwało wynagrodzenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że praca w przywięziennych ambulatoriach była realizacją ustawowego obowiązku pracy więźnia i miała charakter niedochodowy, za który nie przysługiwało wynagrodzenie. Brak wypłaty wynagrodzenia nie stanowił zatem utraconych korzyści (lucrum cessans) w rozumieniu art. 361 § 2 k.c.
Jakie czynniki należy brać pod uwagę przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z pozbawienia wolności w okresie PRL?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należy brać pod uwagę długi okres pozbawienia wolności, warunki bytowe, skutki dla zdrowia, konsekwencje dla rodziny, a także indywidualne okoliczności sprawy, unikając jednocześnie nadmiernego wzbogacenia się wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd uwzględnił długi okres pozbawienia wolności (prawie 4,5 roku), skutki dla zdrowia (gruźlica, choroba wrzodowa), rozpad więzi rodzinnych i stres związany z wychowywaniem syna bez ojca. Jednocześnie zaznaczył, że warunki bytowe nie były obiektywnie gorsze niż u innych więźniów, a kariera zawodowa ojca wnioskodawcy nie ucierpiała znacząco.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| A. P. (2) | osoba_fizyczna | osoba represjonowana |
Przepisy (13)
Główne
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców.
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z wykonaniem wyroku wobec osoby represjonowanej.
Pomocnicze
ustawa lutowa art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Odszkodowanie obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
W wypadku pozbawienia wolności można przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
k.p.k. art. 554 § 4
Kodeks postępowania karnego
W razie uwzględnienia roszczeń choćby w części wnioskodawcy przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Pozwala na przyznanie odszkodowania w wysokości innej niż nominalna suma w celu uwzględnienia zmiany siły nabywczej pieniądza.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.k. art. 39 § 2
Kodeks karny
Więzień miał obowiązek pracy według wskazań zarządu zakładu karnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. w sprawie norm i zasad wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych
Określało sposób kształtowania wynagrodzenia adwokatów w umowach z klientem.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 11 § 6
Określa stawkę minimalną wynagrodzenia adwokata.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 17 § 1
Pozwala na powiększenie stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata w zależności od liczby terminów rozpraw.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 15 § 3
Pozwala na przyznanie zwrotu kosztów w wysokości trzykrotności stawki minimalnej w zależności od skomplikowania sprawy i aktywności pełnomocnika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność orzeczeń wydanych wobec A. P. (2) uzasadnia przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia. • Zarekwirowanie środków pieniężnych i aparatu fotograficznego stanowi szkodę podlegającą naprawieniu. • Zmiana siły nabywczej pieniądza uzasadnia przeliczenie wartości zarekwirowanego mienia. • Pozbawienie wolności ojca wnioskodawcy, długi okres jego trwania, skutki dla zdrowia i relacji rodzinnych stanowią krzywdę uzasadniającą zadośćuczynienie. • Zwrot kosztów ustanowienia pełnomocnika jest uzasadniony.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o odszkodowanie za wynagrodzenie za pracę w przywięziennych ambulatoriach jest nieuzasadnione. • Wysokość żądanego zadośćuczynienia jest wygórowana. • Brak wykazania faktycznej wysokości kosztów wynagrodzenia obrońcy i kosztów przejazdu żony na widzenia.
Godne uwagi sformułowania
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz A. P. (1) kwotę 1.300.000 (jednego miliona trzystu tysięcy) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie ... tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę • zasądza od Skarbu Państwa na rzecz A. P. (1) kwotę 4.151,41 zł ... tytułem odszkodowania za szkodę poniesioną • oddala wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie w pozostałym zakresie • zasądza od Skarbu Państwa na rzecz A. P. (1) kwotę 1.584 (jednego tysiąca pięciuset osiemdziesięciu czterech) złotych z tytułu ustanowienia pełnomocnika • Określając wysokość odszkodowania za zarekwirowane środki pieniężne Sąd Okręgowy miał na uwadze zmianę siły nabywczej pieniądza w stosunku do roku 1951. • Roszczenie o odszkodowanie jest zasadne jedynie w zakresie zwrotu równowartości zarekwirowanych środków pieniężnych i aparatu fotograficznego. • Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał faktycznej (lub choćby orientacyjnej) wysokości poniesionych w związku z tym kosztów. • Roszczenie o odszkodowanie za wynagrodzenie z tytułu wykonywania przez A. P. (2) pracy w przywięziennych ambulatoriach jest nieuzasadnione na gruncie art. 361 § 2 k.c. • Określając wysokość zadośćuczynienia Sąd miał na względzie długi okres, przez jaki ojciec wnioskodawcy był pozbawiony wolności (prawie 4 lata i 5 miesięcy), warunki bytowe w czasie pozbawienia wolności, a także skutki pozbawienia wolności dla zdrowia ojca wnioskodawcy oraz konsekwencje pozbawienia wolności dla niego i jego rodziny.
Skład orzekający
Anna Kuzaj
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy doznane w wyniku represji komunistycznych, w tym przeliczenie wartości zarekwirowanego mienia i uwzględnienie skutków zdrowotnych i rodzinnych."
Ograniczenia: Konkretne kwoty zasądzone mogą być specyficzne dla okoliczności tej sprawy, ale metodyka obliczeń i kryteria oceny mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy odszkodowania za represje komunistyczne, co jest tematem o dużym znaczeniu historycznym i społecznym. Pokazuje, jak polskie sądy mierzą się z dziedzictwem PRL i próbują naprawić historyczne krzywdy.
“Ponad 1,3 miliona złotych dla syna za represje komunistyczne. Sąd Okręgowy w Warszawie przyznał odszkodowanie za krzywdę ojca.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 1 300 000 PLN
odszkodowanie: 4151,41 PLN
zwrot kosztów pełnomocnika: 1584 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.