XII CZ 90/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWierzyciel, sędzia P. J., złożył wniosek o wszczęcie egzekucji świadczenia niepieniężnego przeciwko Sądowi Rejonowemu w (...) , polegającego na dopuszczeniu go do wykonywania wszystkich praw i obowiązków służbowych sędziego. Wniosek obejmował żądanie wyznaczenia terminu na wykonanie czynności oraz zagrożenie grzywną dla Prezesa Sądu Rejonowego w (...) . Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek, uznając go za przedwczesny z powodu braku wezwania do dobrowolnego spełnienia świadczenia i błędnie stosując art. 1060 k.p.c. (egzekucja przeciwko Skarbowi Państwa). Sąd odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że sąd może być dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym, a zastosowanie art. 1060 k.p.c. było błędne. Podkreślono, że zdolność sądową i procesową jako pracodawca posiada także sąd, nawet bez osobowości prawnej. Sąd odwoławczy uznał również, że immunitet sędziego, chroniący przed pociągnięciem do odpowiedzialności karnej czy pozbawieniem wolności bez zgody sądu dyscyplinarnego, nie wyklucza możliwości nałożenia grzywny na prezesa sądu w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 1050-1053 k.p.c. Wskazano, że sankcja aresztu ma charakter ostateczny i wymagałaby zgody sądu, ale nie uniemożliwia to samego postępowania egzekucyjnego. Sąd odwoławczy uznał również, że wierzyciel skutecznie wezwał dłużnika do wykonania obowiązku, co potwierdzały załączone dowody i brak zaprzeczenia ze strony dłużnika. W konsekwencji, postanowienie o odrzuceniu wniosku zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaMożliwość prowadzenia egzekucji świadczeń niepieniężnych przeciwko sądom jako dłużnikom oraz interpretacja zakresu immunitetu sędziego w kontekście postępowania egzekucyjnego.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i proceduralnej, gdzie dłużnikiem jest sąd. Interpretacja immunitetu sędziego może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd może być dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym świadczenia niepieniężnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może być dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym, nawet jeśli nie posiada osobowości prawnej, a jego zdolność sądowa i procesowa jako pracodawcy jest wystarczająca.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że sąd jako pracodawca posiada zdolność sądową i procesową, a postanowienie o zabezpieczeniu jednoznacznie określało sąd jako dłużnika. Argumentacja sądu pierwszej instancji o braku osobowości prawnej dłużnika została uznana za nieistotną dla prawidłowego oznaczenia strony.
Czy immunitet sędziego wyłącza możliwość zastosowania sankcji grzywny lub aresztu wobec prezesa sądu w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, immunitet sędziego chroni przed odpowiedzialnością karną i pozbawieniem wolności bez zgody sądu dyscyplinarnego, ale nie wyklucza nałożenia grzywny w postępowaniu egzekucyjnym. Sankcja aresztu ma charakter ostateczny i wymagałaby zgody sądu, ale nie blokuje samego postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy wyjaśnił, że immunitet sędziego dotyczy głównie odpowiedzialności karnej i pozbawienia wolności. Egzekucja świadczeń niepieniężnych może obejmować grzywnę, a nawet areszt (w ostateczności), co nie jest bezpośrednio objęte immunitetem w takim samym zakresie jak postępowanie karne. Podkreślono, że brak możliwości wykonania orzeczenia wobec sędziego byłby niedopuszczalny.
Czy wniosek o egzekucję świadczenia niepieniężnego jest przedwczesny, jeśli wierzyciel nie wezwał dłużnika do dobrowolnego wykonania obowiązku w formie pisemnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek nie jest przedwczesny, jeśli wierzyciel skutecznie wezwał dłużnika do wykonania obowiązku, co może nastąpić również w innej formie niż pisemna, a fakt ten nie został zakwestionowany przez dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że wierzyciel skutecznie wezwał dłużnika do wykonania obowiązku, co potwierdzały załączone dowody i brak zaprzeczenia. Przepisy nie wymagają konkretnej formy takiego wezwania, a skierowanie go do jednostki organizacyjnej, z którą wiąże się roszczenie, jest wystarczające.
Czy przekazanie sprawy do sądu niższej instancji na podstawie art. 44(2) pkt 1 k.p.c. oznacza, że stroną postępowania jest Skarb Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przekazanie sprawy na podstawie art. 44(2) pkt 1 k.p.c. nie oznacza automatycznie, że stroną postępowania jest Skarb Państwa, nawet jeśli dotyczy to spraw, w których stroną jest sąd.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy stwierdził, że przepis art. 44(2) pkt 1 k.p.c. stosowany przez analogię do spraw, w których stroną jest sąd, nie zmienia podmiotowości stron postępowania. Celem tej regulacji jest uniknięcie sytuacji, w której sąd orzeka we własnej sprawie, a nie przypisanie sprawy Skarbowi Państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. J. | osoba_fizyczna | wierzyciel |
| Sąd Rejonowy w (...) | instytucja | dłużnik |
| M. N. | osoba_fizyczna | Prezes Sądu Rejonowego w (...) |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 1050 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis regulujący egzekucję świadczeń niepieniężnych, który nie wymaga uprzedniego wezwania dłużnika do wykonania obowiązku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1051 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący nakładania grzywny w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.c. art. 1052
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zamiany grzywny na areszt.
k.p.c. art. 1053 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący nakładania grzywny i jej zamiany na areszt.
k.p.c. art. 1060
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący egzekucji przeciwko Skarbowi Państwa, błędnie zastosowany przez sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący odrzucenia pozwu z powodu braku zdolności sądowej lub procesowej.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący orzekania na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący skutków prawnych orzeczenia.
k.p.c. art. 44 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący przekazania sprawy do innego sądu, stosowany przez analogię.
k.p.c. art. 460 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zdolności sądowej i procesowej pracodawcy.
Konstytucja RP art. 181
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący immunitetu sędziego w zakresie odpowiedzialności karnej i pozbawienia wolności.
p.u.s.p. art. 80 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis dotyczący zezwolenia sądu dyscyplinarnego na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy błędnie zastosował art. 1060 k.p.c. zamiast art. 1050 k.p.c. • Sąd Rejonowy błędnie uznał wniosek za przedwczesny z powodu braku wezwania do dobrowolnego wykonania obowiązku. • Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że Skarb Państwa jest dłużnikiem, a nie Sąd Rejonowy. • Immunitet sędziego nie wyklucza możliwości nałożenia grzywny na prezesa sądu w postępowaniu egzekucyjnym.
Odrzucone argumenty
Wniosek o egzekucję jest przedwczesny z powodu braku wezwania do dobrowolnego wykonania obowiązku. • Dłużnikiem w sprawie jest Skarb Państwa, a nie Sąd Rejonowy. • Niedopuszczalność drogi sądowej z uwagi na konieczność uzyskania zgody Izby Dyscyplinarnej SN na pociągnięcie do odpowiedzialności prezesa sądu.
Godne uwagi sformułowania
dla dobra wymiaru sprawiedliwości żaden sąd nie powinien orzekać w sprawach, które tego sądu dotyczą • Sąd działając jako organ egzekucyjny, podejmując czynności zmierzające do wykonania orzeczenia, nie jest uprawniony do badania tego orzeczenia pod względem merytorycznym, również w aspekcie podmiotowym • Możliwe jest zatem zagrożenie sędziemu, będącemu prezesem sądu powszechnego przewidzianą w art. 1050 § 1 k.p.c. grzywną na wypadek, gdyby w wyznaczonym terminie czynności nie wykonał. • odmienna ocena zaistniałej sytuacji prowadziłaby do niemożliwego do zaakceptowania wniosku, że w przypadku, gdy osobą odpowiedzialną za wykonanie orzeczenia jest pełniący funkcję prezesa sądu powszechnego sędzia, brak byłoby możliwości przymusowego wykonania orzeczenia wydanego przez sąd powszechny w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
Skład orzekający
Anna Samosiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Bojko – Horodeńska
członek
Agata Anna Borucka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Możliwość prowadzenia egzekucji świadczeń niepieniężnych przeciwko sądom jako dłużnikom oraz interpretacja zakresu immunitetu sędziego w kontekście postępowania egzekucyjnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i proceduralnej, gdzie dłużnikiem jest sąd. Interpretacja immunitetu sędziego może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa jest interesująca ze względu na nietypową sytuację, w której sąd jest stroną postępowania egzekucyjnego, a także ze względu na interpretację immunitetu sędziego w kontekście egzekucji.
“Czy sędzia może być dłużnikiem? Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawie egzekucji świadczeń niepieniężnych.”
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.