XI U 156/25Odmowa przeliczenia emerytury wyrok TK nie ma zastosowania
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Katowicach rozpoznał odwołanie ubezpieczonej B. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego ustalenia wysokości jej emerytury z wieku powszechnego. Ubezpieczona powoływała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, na mocy którego podstawa obliczenia emerytury była pomniejszana o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych. Organ rentowy odmówił ponownego ustalenia świadczenia, wskazując, że wyrok TK nie został jeszcze opublikowany i nie wszedł w życie, a ponadto nie ma zastosowania do sytuacji ubezpieczonej. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że ubezpieczona nabyła prawo do emerytury z wieku powszechnego (ukończyła 60 lat) przed 1 stycznia 2013 r., czyli przed wejściem w życie przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W związku z tym, nawet jeśli wyrok TK byłby prawomocny i opublikowany, nie mógłby być zastosowany do jej sytuacji prawnej, która była odmienna od tej analizowanej przez Trybunał. Sąd podkreślił, że ubezpieczona miała możliwość skorzystania z emerytury z wieku powszechnego przed 1 stycznia 2013 r. bez potrąceń, czego zaniechała, występując o świadczenie dopiero w 2015 r. Sąd zaznaczył również, że sądy powszechne mogą samodzielnie oceniać zgodność przepisów z Konstytucją na potrzeby konkretnej sprawy. Z uwagi na trudną sytuację życiową ubezpieczonej i brak profesjonalnego pełnomocnika, sąd odstąpił od obciążania jej kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przeliczenia emerytury w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w przypadkach nabycia uprawnień przed zmianą przepisów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która nabyła prawo do emerytury z wieku powszechnego przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Nie stanowi ono bezpośredniego precedensu dla osób, które nabyły prawo do emerytury po tej dacie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności z Konstytucją przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury dla osoby, która nabyła prawo do emerytury z wieku powszechnego przed wejściem w życie tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w sytuacji, gdy ubezpieczony nabył prawo do emerytury z wieku powszechnego przed datą wejścia w życie przepisu uznanego za niekonstytucyjny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ubezpieczona nabyła prawo do emerytury z wieku powszechnego przed 1 stycznia 2013 r., czyli przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W związku z tym, nawet jeśli wyrok TK byłby prawomocny i opublikowany, nie mógłby być zastosowany do jej sytuacji prawnej, która była odmienna od tej analizowanej przez Trybunał. Sąd podkreślił, że ubezpieczona miała możliwość skorzystania z emerytury z wieku powszechnego przed 1 stycznia 2013 r. bez potrąceń, czego zaniechała.
Czy sąd powszechny może samodzielnie ocenić zgodność przepisu prawa z Konstytucją na potrzeby rozstrzygnięcia konkretnej sprawy?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny ma możliwość samodzielnego dokonania oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją na użytek rozpoznawanej sprawy, odmawiając zastosowania przepisów, które są niezgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd powszechny nie zastępuje Trybunału Konstytucyjnego, ale w ramach rozpoznawania sprawy może odmówić zastosowania przepisu, który uzna za niezgodny z Konstytucją. W tej konkretnej sprawie sąd stwierdził jednak, że sytuacja faktyczna i prawna ubezpieczonej była odmienna od tej analizowanej przez Trybunał, co wykluczało zastosowanie tej zasady.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. D. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis umożliwiający odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją, który pomniejszał podstawę obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych emerytur w obniżonym wieku. Sąd stwierdził, że nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury z wieku powszechnego przed 1 stycznia 2013 r.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1 i 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczący wznowienia postępowania i ponownego ustalenia wysokości świadczenia w przypadku ujawnienia nowych okoliczności lub błędu organu rentowego. Sąd uznał, że w przypadku ubezpieczonej nie zaszły przesłanki do zastosowania tego przepisu.
ustawa emerytalna art. 24 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis określający wiek emerytalny.
ustawa emerytalna art. 26b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 46
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 50
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 50a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 50e
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.n. art. 88
Karta Nauczyciela
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 67
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczona nabyła prawo do emerytury z wieku powszechnego przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, co wyklucza zastosowanie wyroku TK do jej sytuacji. • Ubezpieczona miała możliwość skorzystania z emerytury z wieku powszechnego przed 1 stycznia 2013 r. bez potrąceń, czego zaniechała. • Wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. nie został opublikowany i nie wszedł w życie, a nawet gdyby wszedł, nie miałby zastosowania do sytuacji ubezpieczonej. • Nie doszło do naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wobec ubezpieczonej.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury z wieku powszechnego bez zastosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
podstawa prawna wydania zaskarżonej decyzji nie wiąże Sądu przy rozpoznawaniu odwołania od niej • Sąd powszechny ma bowiem możliwość samodzielnego dokonania oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją na użytek rozpoznawanej sprawy • nieznajomość prawa szkodzi • nie doszło do naruszenia wobec niej unormowanej w art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa • w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami
Skład orzekający
Anna Petri
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przeliczenia emerytury w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w przypadkach nabycia uprawnień przed zmianą przepisów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która nabyła prawo do emerytury z wieku powszechnego przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Nie stanowi ono bezpośredniego precedensu dla osób, które nabyły prawo do emerytury po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przeliczenia emerytur po wyrokach TK, ale pokazuje, że nie zawsze wyrok TK ma zastosowanie do wszystkich. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych.
“Wyrok TK nie zawsze oznacza przeliczenie emerytury – sąd wyjaśnia, kiedy przepisy sprzed lat chronią przed zmianami.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.