VIII U 990/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUbezpieczony R. Ł. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 stycznia 2025 roku, która odmówiła wznowienia postępowania w sprawie jego emerytury. Organ rentowy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który uznał przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy osób składających wnioski o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. Przepis ten pozwalał na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń. ZUS odmówił wznowienia postępowania, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został jeszcze ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zatem nie wszedł w życie. Ubezpieczony, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 1-4 Konstytucji RP, domagając się zmiany decyzji ZUS i ponownego ustalenia wysokości emerytury bez pomniejszenia podstawy jej wymiaru. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Sąd uznał, że kluczową kwestią jest brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że formalnie nie wszedł on w życie i nie mógł być podstawą do wznowienia postępowania. Sąd podkreślił, że publikacja na stronie internetowej TK nie jest równoznaczna z ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw. Ponadto, sąd wskazał na upływ ponad pięcioletniego terminu od wydania decyzji przyznającej emeryturę (listopad 2015 r.) do złożenia wniosku o wznowienie (28 grudnia 2024 r.), co zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uniemożliwia uchylenie decyzji. Sąd rozważył również możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, jednak uznał, że wniosek ubezpieczonego dotyczył wznowienia postępowania w trybie k.p.a., a nie ponownego ustalenia świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. Sąd stwierdził, że decyzja ZUS była prawidłowa, ponieważ organ działał na podstawie obowiązujących przepisów, które nie zostały jeszcze formalnie uchylone przez brak publikacji wyroku TK.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie publikacji orzeczeń TK, stosowanie terminów procesowych (art. 146 k.p.a.) w sprawach ubezpieczeniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK oraz upływu terminu do wznowienia postępowania. Nie rozstrzyga bezpośrednio o merytorycznej zasadności pomniejszania emerytur.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw uniemożliwia wznowienie postępowania administracyjnego, mimo stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw oznacza, że wyrok nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym. Publikacja na stronie internetowej TK nie jest równoznaczna z ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że wyrok formalnie nie obowiązuje.
Czy upływ pięcioletniego terminu od wydania decyzji administracyjnej uniemożliwia jej wzruszenie w trybie wznowienia postępowania, nawet jeśli podstawą wznowienia jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, upływ pięcioletniego terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. stanowi bezwzględną przesłankę negatywną dla uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że termin pięciu lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, określony w art. 146 § 1 k.p.a., ma charakter materialny i jego upływ powoduje, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, niezależnie od przyczyn wznowienia.
Czy wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej może być podstawą do wzruszenia decyzji, gdy podstawą wznowienia jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego?
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wznowienie postępowania wniesiony w trybie k.p.a. nie może być rozpoznawany na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, który dotyczy innych przesłanek ponownego ustalenia świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił tryb wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a k.p.a.) od trybu ponownego ustalenia świadczeń (art. 114 ustawy emerytalnej), stwierdzając, że wniosek ubezpieczonego dotyczył wznowienia postępowania w trybie k.p.a.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Ł. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145a-145b nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1-4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne; podlegają ogłoszeniu w organie urzędowym.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy ponownego ustalania prawa do świadczeń lub ich wysokości w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności, błędu organu itp.
ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 9 § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 21
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Dziennik Ustaw wydaje Prezes Rady Ministrów przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia odwołania jako bezzasadnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wszedł w życie z powodu braku publikacji w Dzienniku Ustaw. • Upływ pięcioletniego terminu na wzruszenie decyzji administracyjnej zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. • Organ rentowy działał zgodnie z obowiązującym prawem w momencie wydawania decyzji.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien być podstawą do wznowienia postępowania niezależnie od publikacji. • Decyzja ZUS była wadliwa, ponieważ opierała się na przepisie uznanym za niekonstytucyjny.
Godne uwagi sformułowania
brak podstaw do wznowienia postępowania • wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw • brak publikacji wyroku powoduje, że formalnie nie obowiązuje on w porządku prawnym • upłynęło ponad 5 lat, zatem już w związku z treścią art. 146 kpa brak możliwości uchylenia decyzji • nie można przyjmować hybrydalnej konstrukcji uprawnień strony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie publikacji orzeczeń TK, stosowanie terminów procesowych (art. 146 k.p.a.) w sprawach ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK oraz upływu terminu do wznowienia postępowania. Nie rozstrzyga bezpośrednio o merytorycznej zasadności pomniejszania emerytur.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i jego wpływem na prawa obywateli, a także kwestii proceduralnych związanych z publikacją orzeczeń i terminami. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem ubezpieczeń społecznych i administracyjnym.
“Wyrok TK nie wszedł w życie? ZUS odmawia wznowienia postępowania emerytalnego z powodu braku publikacji.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.