VIII U 450/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającej uchylenia dotychczasowej decyzji i przeliczenia emerytury. ZUS odmówił przeliczenia, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. P 20/16) dotyczy wyłącznie kobiet urodzonych w określonym roczniku, które miały zastosowany art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS. J. K., będący mężczyzną, domagał się przeliczenia emerytury, wskazując na potencjalną dyskryminację i wnosząc o wystąpienie z zapytaniem prawnym do TK. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, podzielając stanowisko ZUS. Sąd wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał charakter zakresowy i dotyczył wyłącznie kobiet urodzonych w (...) r., które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 ustawy. W związku z tym wyrok ten nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku mężczyzny. Sąd odwołał się również do uchwały Sądu Najwyższego (III UZP 5/19), która potwierdziła, że wyrok TK nie obejmuje mężczyzn i nie można stosować go przez analogię. Sąd podkreślił, że choć zasada sprawiedliwości społecznej i ochrona praw nabytych są ważne, to nie mają charakteru absolutnego i mogą być wzruszone ze względu na inne wartości konstytucyjne. W tym przypadku jednak, wyrok TK nie stworzył podstaw do zmiany decyzji J. K. Sąd wskazał również, że jedynym przepisem pozwalającym na przeliczenie świadczenia jest art. 114 ustawy emerytalnej, a J. K. nie wykazał nowych dowodów lub okoliczności uzasadniających jego zastosowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu zastosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zasada ochrony praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych w systemie emerytalnym, samodzielna kontrola konstytucyjności przez sądy powszechne.
Dotyczy specyficznej sytuacji mężczyzny urodzonego w 1953 r. i jego prawa do przeliczenia emerytury w związku z wyrokiem TK dotyczącym kobiet. Interpretacja przepisów KPA dotyczących wznowienia postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uznający go za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w określonym roczniku, może stanowić podstawę do przeliczenia emerytury mężczyzny urodzonego w innym roczniku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i dotyczy wyłącznie wskazanej grupy kobiet, nie obejmując mężczyzn.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK P 20/16 jest wyrokiem zakresowym, który wyłączył stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej tylko w odniesieniu do kobiet urodzonych w (...) r. Mężczyźni nie są objęci tym orzeczeniem, a zatem nie mogą powoływać się na nie w celu wznowienia postępowania lub przeliczenia emerytury.
Czy sąd powszechny ma obowiązek samodzielnie badać zgodność stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne są uprawnione i zobowiązane do samodzielnego badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że sądy powszechne mają prawo i obowiązek samodzielnie oceniać zgodność przepisów z Konstytucją, nawet jeśli nie skierowano pytania prawnego do TK, aby uniknąć nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy.
Czy zasada ochrony praw nabytych może być wzruszona ze względu na inne wartości konstytucyjne, takie jak sprawiedliwość społeczna?
Odpowiedź sądu
Tak, ochrona praw nabytych nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczona, jeśli istnieją uzasadnione konstytucyjnie racje, takie jak zasada sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TK i SN, stwierdził, że prawa nabyte nie są absolutne i mogą być modyfikowane w celu realizacji innych wartości konstytucyjnych, w tym sprawiedliwości społecznej, jednak ingerencja ta nie może być zaskakująca ani arbitralna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w (...) r., które przed 1.01.2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 ustawy. W pozostałym zakresie pozostaje w mocy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145a § §1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.a. art. 146 § §1
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin 5 lat od doręczenia decyzji na jej uchylenie w trybie wznowienia.
k.p.a. art. 151 § §1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja organu po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie wznowienia.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Możliwość ponownego ustalenia wysokości świadczenia w przypadku ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 ma charakter zakresowy i dotyczy wyłącznie kobiet urodzonych w (...) r., a nie mężczyzn. • Brak podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie wyroku TK, który nie obejmuje swoim zakresem mężczyzn. • Sądy powszechne są uprawnione do samodzielnego badania zgodności przepisów z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 powinien być stosowany przez analogię do mężczyzn w celu uniknięcia dyskryminacji. • Naruszenie zasady zaufania do państwa i stanowionego prawa przez wprowadzenie niekorzystnych skutków prawnych decyzji.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6.03.2019 r. P 20/16 dotyczy wyłącznie kobiet urodzonych w (...) r. • wyrok ten nie dotyczy mężczyzn, a zatem nie ma podstaw do uchylenia decyzji przyznającej emeryturę wnioskodawcy. • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6.03.2019 r. ( art. 190 Konstytucji ) nie dotyczy odwołującego się, który jest mężczyzną a nie kobietą urodzoną w (...) r. i w efekcie rzeczony wyrok TK nie może stać się podstawą wznowienia postępowania. • Nie można w takiej sytuacji przez analogię zastosować instytucji wznowienia w innej chociażby podobnej sytuacji. • Zasada sprawiedliwości społecznej na gruncie ubezpieczeń społecznych uzasadnia takie zróżnicowanie prawa do emerytur i rent, które wynika z wkładu pracy mierzonego wysokością wynagrodzenia i związanej z tą wysokością składki na ubezpieczenia społeczne oraz długością okresu zatrudnienia, z korektą na rzecz uwzględnienia redystrybucyjnej funkcji ubezpieczeń społecznych.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu zastosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zasada ochrony praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych w systemie emerytalnym, samodzielna kontrola konstytucyjności przez sądy powszechne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji mężczyzny urodzonego w 1953 r. i jego prawa do przeliczenia emerytury w związku z wyrokiem TK dotyczącym kobiet. Interpretacja przepisów KPA dotyczących wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia różnicowania sytuacji prawnej kobiet i mężczyzn w kontekście systemu emerytalnego i wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co może być interesujące dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy wyrok TK chroniący kobiety przed dyskryminacją emerytalną działa też dla mężczyzn? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.