VIII U 2657/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 18.10.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. odmówił wznowienia postępowania w sprawie emerytury C. A., który kwestionował sposób obliczenia swojego świadczenia. Podstawą wniosku o wznowienie było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4.06.2024 r. (sygn. akt SK 140/20), które stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisu ustawy emerytalnej (art. 25 ust. 1b) w zakresie, w jakim dotyczy osób składających wnioski o świadczenia przed 6.06.2012 r., a jego podstawa obliczenia była pomniejszana o kwotę pobranych wcześniej emerytur. Organ rentowy uznał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został jeszcze ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co jest warunkiem jego wejścia w życie. Ubezpieczony wniósł odwołanie, domagając się zmiany decyzji ZUS i ponownego przeliczenia emerytury. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 190 Konstytucji RP oraz ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok z 4.06.2024 r. nie został opublikowany, nie mógł być zastosowany. Dodatkowo, sąd wskazał na bezwzględny zakaz uchylenia decyzji administracyjnej po upływie pięciu lat od jej doręczenia, wynikający z art. 146 § 1 k.p.a., co również uniemożliwiło uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania. Sąd odniósł się również do odmiennego stanowiska Sądu Najwyższego w sprawie III UZP 4/20, wskazując na istotne różnice w stanie faktycznym i prawnym tamtej sprawy, w szczególności publikację orzeczenia TK w Dzienniku Ustaw i brak upływu terminu z art. 146 k.p.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w kontekście braku publikacji orzeczenia i upływu terminu z art. 146 k.p.a.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i upływu terminu, co ogranicza jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Odmienne stanowisko SN w sprawie III UZP 4/20 wskazuje na potencjalne kontrowersje interpretacyjne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisu z Konstytucją, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli nie został jeszcze ogłoszony w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania, jeśli nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co jest warunkiem jego wejścia w życie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 190 Konstytucji RP oraz ustawę o ogłaszaniu aktów normatywnych, zgodnie z którymi orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Brak publikacji oznacza, że orzeczenie nie weszło w życie i nie może być stosowane.
Czy można wznowić postępowanie administracyjne i uchylić decyzję, jeśli od jej doręczenia upłynęło więcej niż pięć lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania jest niedopuszczalne, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat, zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 146 § 1 k.p.a. stanowi bezwzględną przesłankę negatywną dla uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. Termin ten ma charakter materialny i jego upływ uniemożliwia merytoryczne orzekanie w sprawie, chroniąc zasadę trwałości decyzji administracyjnej.
Czy sąd powszechny może zastosować przepisy prawa materialnego lub procesowego w celu obejścia braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego i upływu terminu do wznowienia postępowania, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawie III UZP 4/20?
Odpowiedź sądu
Nie, w realiach tej sprawy nie ma możliwości zastosowania takiego rozumowania, ponieważ stan faktyczny i prawny różni się od sprawy rozstrzygniętej przez Sąd Najwyższy.
Uzasadnienie
Sąd odróżnił stan faktyczny sprawy III UZP 4/20, gdzie wyrok TK był opublikowany, a organ rentowy wznowił postępowanie, od obecnej sprawy, gdzie wyrok nie został opublikowany, a termin z art. 146 k.p.a. upłynął. Podkreślono, że sądy muszą działać na podstawie i w granicach prawa, nie mając kompetencji do eliminowania skutków zaniechania ustawodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. A. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydano decyzję.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145a-145b nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Konstytucja RP art. 190
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał określi inny termin utraty mocy obowiązującej.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6.06.2012 r., w sytuacji pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń.
u.o.a.n. art. 9 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw.
u.o.a.n. art. 21
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Dziennik Ustaw wydaje Prezes Rady Ministrów.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oddalenia odwołania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co uniemożliwia jego wejście w życie i zastosowanie. • Upłynął pięcioletni termin z art. 146 § 1 k.p.a., co stanowi bezwzględną przesłankę negatywną dla uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. • Przedmiotem rozpoznania sprawy była decyzja organu rentowego odmawiająca wznowienia postępowania na podstawie k.p.a., a nie merytoryczne przeliczenie emerytury.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją powinien być podstawą do wznowienia postępowania i przeliczenia emerytury, mimo braku publikacji w Dzienniku Ustaw. • Sąd powinien zastosować konkurencyjną linię interpretacyjną Sądu Najwyższego (III UZP 4/20) w celu ochrony praw obywatela w obliczu kryzysu państwa prawnego.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw do wznowienia postępowania • wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw • bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie • zasada ochrony trwałości decyzji administracyjnej • nie mają kompetencji do eliminowania skutków zaniechania ustawodawcy • Sądy muszą pozostać wierne zasadom praworządności.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w kontekście braku publikacji orzeczenia i upływu terminu z art. 146 k.p.a."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i upływu terminu, co ogranicza jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Odmienne stanowisko SN w sprawie III UZP 4/20 wskazuje na potencjalne kontrowersje interpretacyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i jego wpływem na prawa obywateli, a także kwestii proceduralnych związanych z wznowieniem postępowania. Pokazuje konflikt między potrzebą ochrony praw jednostki a rygorami formalnymi prawa.
“Emerytura obliczona niezgodnie z Konstytucją? ZUS odmawia wznowienia, bo wyrok TK nie został opublikowany!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.