VIII SA/Wa 845/25Oddalenie skargi odszkodowanie nieruchomość
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę linii kolejowej. Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa, w tym wadliwość operatu szacunkowego, zaniżoną kwotę odszkodowania oraz naruszenie przepisów Konstytucji RP i prawa unijnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które służy jedynie ocenie ostatecznej decyzji pod kątem kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Nie jest ono przeznaczone do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy, badania dowodów czy kwestionowania oceny materiału dowodowego dokonanej w postępowaniu zwykłym. Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącego dotyczące wadliwości operatu szacunkowego i wysokości odszkodowania należało podnosić w postępowaniu zwykłym lub w skardze do sądu administracyjnego na decyzję merytoryczną, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo ustalił odszkodowanie zgodnie z przepisami specustawy kolejowej i ustawy o gospodarce nieruchomościami, a decyzja Ministra Rozwoju i Technologii nie zawierała wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Sąd podzielił stanowisko organu, że nie doszło do naruszenia art. 139 Kpa, gdyż zmiana decyzji była podyktowana ustaleniem aktualnej kwoty zadłużenia, a nie pogorszeniem sytuacji prawnej strony odwołującej się.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może służyć ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, w tym ocenie dowodów i wysokości ustalonego odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym, które służy jedynie ocenie ostatecznej decyzji pod kątem kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Nie jest ono przeznaczone do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy ani kwestionowania oceny dowodów dokonanej w postępowaniu zwykłym.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest odrębnym trybem nadzoru nad ostatecznymi decyzjami administracyjnymi i nie może zastępować postępowania zwykłego ani odwoławczego. Jego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie, czy decyzja obarczona jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 Kpa, a nie ponowne rozpatrywanie sprawy co do istoty.
Czy wadliwość operatu szacunkowego i zaniżona kwota odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod budowę linii kolejowej stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej to odszkodowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość operatu szacunkowego i zarzuty dotyczące wysokości odszkodowania, jeśli nie wynikają z kwalifikowanych wad decyzji wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Kwestie te powinny być przedmiotem kontroli w postępowaniu zwykłym lub w skardze do sądu administracyjnego na decyzję merytoryczną.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zarzuty dotyczące sposobu ustalenia wysokości odszkodowania, w tym oceny operatu szacunkowego, należą do sfery postępowania zwykłego. W postępowaniu nadzwyczajnym nie bada się ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie ocenia decyzję pod kątem rażącego naruszenia prawa, które musi wynikać z samej decyzji i być bezsporne.
Czy ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod inwestycję celu publicznego, zgodne z przepisami specustawy kolejowej i ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być uznane za naruszenie Konstytucji RP, w szczególności art. 21 ust. 2 (słuszne odszkodowanie)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli odszkodowanie zostało ustalone zgodnie z obowiązującymi przepisami, które uwzględniają wartość nieruchomości według stanu na dzień wydania decyzji o lokalizacji linii kolejowej i wartość z dnia ustalenia odszkodowania, a także uwzględniają specyfikę inwestycji celu publicznego, nie można mówić o naruszeniu Konstytucji RP. Pojęcie 'słusznego odszkodowania' jest elastyczne i dopuszcza ograniczenia ze względu na ważny interes publiczny.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczone ze względu na ważny interes publiczny. Pojęcie 'słusznego odszkodowania' nie oznacza odszkodowania w pełni ekwiwalentnego, a jego wysokość jest ustalana na podstawie przepisów prawa, w tym opinii rzeczoznawcy majątkowego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis określający przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Sąd podkreślił, że wady wymienione w tym przepisie muszą być kwalifikowane i wynikać z samej decyzji, a postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu badaniu sprawy co do istoty.
specustawa kolejowa art. 9y § ust. 1 i 3
Ustawa o transporcie kolejowym
Przepisy określające zasady ustalania odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod budowę linii kolejowych, w tym wymóg sporządzenia operatu szacunkowego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, od której stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czuwania nad słusznym interesem stron.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udzielania informacji stronom postępowania.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Zakaz reformationis in peius (orzekania na niekorzyść strony odwołującej się).
u.g.n. art. 130 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wymóg uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego dla ustalenia wysokości odszkodowania.
u.g.n. art. 156 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Forma operatu szacunkowego.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności i prawo do słusznego odszkodowania.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dopuszczalność ograniczeń praw i wolności konstytucyjnych.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania za bezprawne działanie władzy.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Przepisy wykonawcze do ustawy o gospodarce nieruchomościami, określające zasady wyceny nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy. • Zarzuty dotyczące wadliwości operatu szacunkowego i wysokości odszkodowania powinny być podnoszone w postępowaniu zwykłym. • Ustalenie odszkodowania było zgodne z przepisami specustawy kolejowej i ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odrzucone argumenty
Decyzja Ministra Rozwoju i Technologii została wydana z rażącym naruszeniem prawa. • Wadliwość operatu szacunkowego i zaniżona kwota odszkodowania. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 21, 30, 64, 77) i prawa UE. • Naruszenie art. 139 Kpa (orzekanie na niekorzyść strony).
Godne uwagi sformułowania
postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym • nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy • nie może zastępować postępowania zwykłego ani odwoławczego • przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. • nie przeprowadza się nowych dowodów • nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty • nie można wyprowadzić sankcji nieważności z odmiennej oceny przez strony postępowania dowodów • słuszne odszkodowanie to odszkodowanie związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości
Skład orzekający
Marek Wroczyński
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Kobylski
członek
Cezary Kosterna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – zakresu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Jest to istotne dla prawników praktyków, ale mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Kiedy zwykłe odwołanie nie wystarcza? Sąd wyjaśnia granice postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 65 212 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.