VIII SA/Wa 187/26Bezskuteczność wpisu nieruchomości do ewidencji zabytków 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. F. na czynność Burmistrza Gminy i Miasta z dnia 19 lipca 2010 r. dotyczącą ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków. Skarżąca podnosiła, że czynność ta narusza przepisy prawa materialnego, w tym ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a także przepisy Konstytucji RP dotyczące prawa własności. Główne zarzuty dotyczyły braku należytej weryfikacji cech zabytkowych budynku, braku możliwości udziału właściciela w procedurze oraz naruszenia zasady proporcjonalności. Sąd, analizując sprawę w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r. (sygn. akt P 12/18), który zakwestionował zgodność art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków z Konstytucją w zakresie ochrony praw właściciela, uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza, podkreślając, że procedura ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków musi zapewniać właścicielowi możliwość obrony jego praw i musi być oparta na rzetelnej weryfikacji stanu faktycznego. Brak wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego status zabytku oraz naruszenie praw procesowych właściciela stanowiły podstawę do uwzględnienia skargi. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących gminnej ewidencji zabytków w kontekście ochrony prawa własności i wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w świetle orzecznictwa TK.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi udziału w procedurze i bez należytej weryfikacji cech zabytkowych narusza prawo własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi udziału w procedurze i bez należytej weryfikacji cech zabytkowych narusza prawo własności, co potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok TK P 12/18, który uznał art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie zapewnia właścicielowi ochrony prawnej przed ograniczeniem własności poprzez wpis do gminnej ewidencji zabytków. Brak wystarczających dowodów i naruszenie praw procesowych właściciela stanowiły podstawę do stwierdzenia bezskuteczności czynności.
Czy czynność materialno-techniczna polegająca na sporządzeniu karty adresowej budynku i włączeniu go do gminnej ewidencji zabytków może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka czynność, jako dotycząca obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlega kontroli sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że skarga została wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co oznacza, że przedmiotowa czynność materialno-techniczna jest objęta kognicją sądów administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.o.z.i.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis w zakresie, w jakim nie reguluje wymogów zapewniających właścicielowi ochronę prawną przed ograniczeniem własności poprzez wpis do gminnej ewidencji zabytków, jest niezgodny z Konstytucją RP (wyrok TK P 12/18). Sąd stosując przepis uwzględnia stanowisko TK co do jego braków.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, obejmujący czynności materialno-techniczne dotyczące obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i jego ochrona.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, zasada proporcjonalności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o stwierdzeniu bezskuteczności czynności.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
u.o.z.i.o.z. art. 22 § ust. 4
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa prawna wskazana przez organ do sporządzenia karty adresowej.
u.o.z.i.o.z. art. 3 § pkt 1 i 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku.
rozp. MKiDN art. 18
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r.
Dotyczy prowadzenia rejestru i ewidencji zabytków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa własności poprzez ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi udziału w procedurze i bez należytej weryfikacji cech zabytkowych. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o ochronie zabytków, które zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. • Brak wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego, że budynek posiada cechy zabytku.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu, że umieszczenie zabytku w gminnej ewidencji nie wymagało sformalizowanego działania ani powiadomienia właściciela.
Godne uwagi sformułowania
"włączenie karty zabytku do ewidencji gminnej, wojewódzkiej musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczegółowa forma ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczna, artystyczną lub naukowa." • "Kryteria powinny być przejrzyste, ponieważ od nich zależy możliwa ingerencja w konstytucyjne wolności i prawa. Niebezpieczeństwo arbitralności organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego prowadzić może do bezpodstawnego działania, zwłaszcza, że definicja ustawowa "zabytku" tworzy szerokie pole administracyjnego uznania". • "choć wskazanym wyrokiem TK nie wyeliminował z systemu prawnego art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy, stanowiącego podstawę prawną wydania czynności materialno – technicznej organu, to jednak stosując ten przepis prawa Sąd obowiązany był uwzględnić stanowisko Trybunału co do jego "braków" ograniczających prawa właściciela obiektu, który ma być wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków."
Skład orzekający
Marek Wroczyński
przewodniczący sprawozdawca
Cezary Kosterna
członek
Iwona Szymanowicz-Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących gminnej ewidencji zabytków w kontekście ochrony prawa własności i wyroku Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w świetle orzecznictwa TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między ochroną dziedzictwa kulturowego a prawem własności, z silnym odniesieniem do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co czyni ją interesującą dla prawników i właścicieli nieruchomości.
“Wpis do rejestru zabytków bez zgody właściciela? Sąd administracyjny staje po stronie obywatela.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.