VII U 327/21Bank nie musi zwrocic świadczenia ZUS na rachunek osoby trzeciej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zobowiązującej (...) Bank (...) S.A. do zwrotu kwoty 1 442,99 zł nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego, które zostało wypłacone na rachunek bankowy po śmierci świadczeniobiorcy, G. S. Bank zakwestionował tę decyzję, podnosząc, że wskazany rachunek bankowy nie należał do zmarłej, lecz do osoby trzeciej, która była jego faktycznym posiadaczem. Sąd Okręgowy w Poznaniu, analizując przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 138 ust. 3, art. 138a) oraz Prawa bankowego (art. 55 ust. 1 pkt 2), uznał, że bank nie jest zobowiązany do zwrotu świadczenia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że zmarła G. S. nie była posiadaczem rachunku bankowego, na który ZUS dokonywał wypłat. Sąd podkreślił, że przepisy te nie nakładają na bank obowiązku zwrotu świadczenia w sytuacji, gdy zostało ono wypłacone na rachunek osoby trzeciej, a nie zmarłego świadczeniobiorcy. W takich okolicznościach obowiązek zwrotu spoczywa na osobie, która faktycznie pobrała świadczenie, a ZUS ma możliwość ustalenia jej tożsamości i dochodzenia zwrotu na drodze administracyjnej lub cywilnej. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, oddalając żądanie zwrotu świadczenia od banku i zasądzając od ZUS na rzecz banku koszty zastępstwa prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności banku za zwrot świadczeń ZUS wypłaconych po śmierci świadczeniobiorcy na rachunek osoby trzeciej.
Dotyczy sytuacji, gdy zmarły nie był posiadaczem rachunku, na który wypłacono świadczenie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bank jest zobowiązany do zwrotu organowi rentowemu świadczenia emerytalnego wypłaconego po śmierci świadczeniobiorcy na rachunek bankowy, którego posiadaczem nie była zmarła, lecz osoba trzecia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie jest zobowiązany do zwrotu świadczenia w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach oraz Prawa bankowego nie nakładają na bank obowiązku zwrotu świadczenia wypłaconego po śmierci świadczeniobiorcy na rachunek osoby trzeciej. Obowiązek zwrotu spoczywa na osobie, która faktycznie pobrała świadczenie.
Czy art. 138a ustawy o emeryturach i rentach z FUS może stanowić podstawę do żądania od banku zwrotu świadczenia wypłaconego po śmierci świadczeniobiorcy na rachunek bankowy, którego posiadaczem nie był zmarły?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie obejmuje sytuacji, gdy świadczenie zostało wypłacone na rachunek osoby trzeciej, a nie indywidualnego posiadacza rachunku.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (II UZP 7/06), zgodnie z którą art. 138a ustawy emerytalnej dotyczy wpłat na rachunek indywidualnie prowadzony dla świadczeniobiorcy i nie obejmuje wpłat nawet na rachunek wspólny, a tym bardziej na rachunek osoby trzeciej.
Czy bank ma obowiązek weryfikacji, czy wnioskodawca jest posiadaczem (współposiadaczem) podanego przez niego rachunku bankowego?
Odpowiedź sądu
Żaden przepis prawa nie nakłada na ZUS takiego obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że choć ZUS ma możliwość identyfikacji posiadacza konta, nie ma obowiązku weryfikacji, czy świadczeniobiorca jest właścicielem wskazanego rachunku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
| G. S. | osoba_fizyczna | świadczeniobiorca (zmarła) |
| T. | osoba_fizyczna | posiadacz rachunku bankowego |
Przepisy (6)
Główne
ustawa emerytalna art. 138 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji.
Pr. Bank. art. 55 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Obowiązek banku wypłaty z rachunku kwoty świadczenia, które nie przysługiwało za okres po śmierci posiadacza rachunku. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania, gdy zmarły nie był posiadaczem rachunku.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 138a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Obowiązek zwrotu świadczeń przez bank, jeśli zostały przekazane na rachunek po śmierci świadczeniobiorcy. Sąd ograniczył zastosowanie tego przepisu do sytuacji, gdy rachunek należał do zmarłego.
Pr. Bank. art. 105 § 2a
Ustawa Prawo bankowe
Obowiązek banków do przekazywania informacji o numerach rachunków i danych posiadaczy na żądanie ZUS.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rachunek bankowy, na który wypłacono świadczenie, nie należał do zmarłej świadczeniobiorcy, lecz do osoby trzeciej. • Przepisy prawa (art. 55 Prawa bankowego, art. 138a ustawy emerytalnej) nie nakładają na bank obowiązku zwrotu świadczenia wypłaconego po śmierci świadczeniobiorcy na rachunek osoby trzeciej. • Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia spoczywa na osobie, która faktycznie je pobrała.
Odrzucone argumenty
ZUS argumentował, że spełnione zostały przesłanki żądania od banku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 138 ust. 3 i art. 138a ustawy emerytalnej, ponieważ świadczenie zostało wypłacone osobie innej niż wskazana w decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Bank nie ma bowiem żadnego uprawnienia do dysponowania środkami osoby żyjącej, zdeponowanymi na rachunku bankowym, bez jej zgody, o ile nie dopuszczają tego wyraźnie przepisy prawa. • W analizowanej sprawie nie można rzecz jasna uznać, że powyższe obciąża organ rentowy. • Żaden przepis prawa nie zabrania, by świadczenia emerytalne były przez organ rentowy wypłacane na rachunek, którego posiadaczem nie jest świadczeniobiorca, lecz osoba trzecia, w sytuacji, gdy numer tego rachunku został wskazany przez uprawnionego do świadczenia. • Sąd ten konstatował, że jeżeli świadczenia emerytalno-rentowe były przekazywane na rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, którego posiadaczem nie był świadczeniobiorca, bank lub kasa nie mają obowiązku [...] zwrotu organowi rentowemu kwot świadczeń przekazanych na ten rachunek za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć emeryta lub rencisty.
Skład orzekający
Mirosław Major
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności banku za zwrot świadczeń ZUS wypłaconych po śmierci świadczeniobiorcy na rachunek osoby trzeciej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zmarły nie był posiadaczem rachunku, na który wypłacono świadczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie właściciela rachunku bankowego w kontekście wypłat świadczeń po śmierci, a także ograniczenia odpowiedzialności banków w takich sytuacjach.
“Czy bank musi oddać ZUS pieniądze, które trafiły na konto po śmierci klienta? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1442,99 PLN
zwrot kosztów zastępstwa prawnego: 270 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.