VI ACA 531/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o zapłatę wynagrodzenia za projekt budowlany drogi, który spółka (...) miała wykonać dla Gminy P. na podstawie umowy z 2009 roku, zawartej w trybie Prawa zamówień publicznych. Po początkowych pracach i problemach z protestami mieszkańców, strony zawarły aneksy i umowy dodatkowe. Powódka odstąpiła od umowy w listopadzie 2010 roku, a następnie Gmina w lutym 2011 roku. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki całą dochodzoną kwotę, uznając odstąpienie powódki za skuteczne, a odstąpienie Gminy za bezskuteczne. Gmina wniosła apelację, kwestionując ważność aneksu i ocenę odstąpienia od umowy. Sąd Apelacyjny, choć częściowo uzupełnił stan faktyczny i skrytykował uzasadnienie Sądu Okręgowego, oddalił apelację. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że po skutecznym odstąpieniu powódki od pierwotnej umowy, późniejsze aneksy i umowy dodatkowe zawarte przez Gminę z powódką bez przeprowadzenia nowego przetargu były nieważne z mocy prawa (art. 7 ust. 3 Pzp w zw. z art. 58 § 1 k.c.). W związku z tym, podstawą rozliczeń pozostała pierwotna, ważna umowa, od której powódka skutecznie odstąpiła z powodu przeszkód leżących po stronie Gminy (brak decyzji, wstrzymanie prac), zachowując prawo do wynagrodzenia. Sąd uznał, że protesty mieszkańców nie stanowiły wystarczającej podstawy do odstąpienia od umowy przez Gminę, a inwestycja leżała w interesie publicznym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność umów publicznych zawieranych z pominięciem procedury przetargowej, nawet w przypadku modyfikacji lub uzupełnienia pierwotnego zamówienia po odstąpieniu od umowy.
Dotyczy umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych, w szczególności w kontekście Prawa zamówień publicznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa zawarta przez jednostkę samorządu terytorialnego z pominięciem procedury przetargowej, po odstąpieniu od pierwotnej umowy zawartej w trybie Prawa zamówień publicznych, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa jest nieważna z mocy prawa (art. 7 ust. 3 Pzp w zw. z art. 58 § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Umowy zawarte przez jednostkę samorządu terytorialnego, których przedmiotem jest odpłatne świadczenie usług, podlegają przepisom Prawa zamówień publicznych. Pominięcie ustawowej procedury przetargowej przy zawieraniu nowych umów, nawet w celu doprecyzowania lub modyfikacji zamówienia, skutkuje ich bezwzględną nieważnością.
Czy protesty mieszkańców mogą stanowić podstawę do odstąpienia przez zamawiającego od umowy o wykonanie projektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zazwyczaj nie, chyba że stanowią istotną zmianę okoliczności, której nie można było przewidzieć i która sprawia, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym.
Uzasadnienie
Protesty mieszkańców są zjawiskiem przewidywalnym przy inwestycjach budowlanych i nie stanowią same w sobie okoliczności nadzwyczajnej lub nieprzewidywalnej. Zamawiający powinien przewidzieć takie sytuacje i ewentualnie zastosować instrumenty prawne (np. odszkodowania) lub przeprowadzić konsultacje społeczne. Odstąpienie od umowy jest możliwe tylko w przypadku, gdy wykonanie umowy stało się obiektywnie bezcelowe dla interesu publicznego.
Czy wykonawca dzieła, który odstąpił od umowy z powodu przeszkód leżących po stronie zamawiającego, ma prawo do pełnego wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeżeli był gotów wykonać dzieło, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego, zachowuje prawo do wynagrodzenia (art. 639 k.c.).
Uzasadnienie
W sytuacji, gdy zamawiający nie podejmuje niezbędnych działań lub wstrzymuje prace, uniemożliwiając wykonawcy realizację dzieła, mimo jego gotowości i zaawansowania prac, wykonawca ma prawo odstąpić od umowy i dochodzić wynagrodzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| Gmina P. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 640
Kodeks cywilny
Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak, przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.
k.c. art. 639
Kodeks cywilny
Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
p.z.p. art. 7 § ust. 3
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych
Zamówienia udziela się wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy.
Pomocnicze
p.z.p. art. 145 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych
Zamawiający może odstąpić od umowy w określonych przypadkach, m.in. gdy wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd apelacyjny oddala apelację, jeżeli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umów zawartych po odstąpieniu od pierwotnej umowy z powodu braku przeprowadzenia nowego przetargu. • Skuteczne odstąpienie powoda od umowy z powodu przeszkód leżących po stronie zamawiającego (Gminy). • Prawo powoda do wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła z przyczyn leżących po stronie zamawiającego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Gminy o ważności aneksu i odstąpieniu od umowy na podstawie art. 145 Pzp. • Zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
umowy zawarte 9 grudnia 2010 roku pomiędzy Gminą P. a (...) sp. z o.o. były bezwzględnie nieważne, jako zawarte z pominięciem ustawowej procedury przetargu. • protesty mieszkańców nie stanowią przyczyny mogącej w sposób obiektywny sprzeciwiać się wykonaniu dzieła • nie można ograniczać się jedynie do oceny zarzutów skarżącego, lecz musi dokonać ponownych, własnych ustaleń, a następnie poddać je ocenie pod kątem prawa materialnego.
Skład orzekający
Agata Zając
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Mróz
członek
Marian Kociołek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów publicznych zawieranych z pominięciem procedury przetargowej, nawet w przypadku modyfikacji lub uzupełnienia pierwotnego zamówienia po odstąpieniu od umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych, w szczególności w kontekście Prawa zamówień publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur przetargowych w zamówieniach publicznych, nawet w pozornie prostych sytuacjach. Pokazuje też, że 'nowe' umowy mogą być nieważne, jeśli nie poprzedza ich odpowiednia procedura.
“Gmina przegrała sprawę o miliony, bo zapomniała o przetargu!”
Dane finansowe
WPS: 159 339,05 PLN
wynagrodzenie: 159 339,05 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.