V KK 536/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego skierowaną na korzyść podejrzanego S.P., dotyczącą prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w Gostyninie o umieszczeniu go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów Kodeksu karnego, w szczególności art. 93g § 1 k.k. i art. 93b § 1 i 3 k.k., wskazując, że środek zabezpieczający o charakterze izolacyjnym (pobyt w zakładzie psychiatrycznym) może być orzeczony jedynie w wyroku skazującym lub postanowieniu kończącym postępowanie, a nie w postępowaniu wykonawczym poprzez zmianę środka wolnościowego. Sąd Najwyższy, analizując argumentację kasacji, uznał ją za zasadną prima facie i wstrzymał wykonanie zaskarżonych postanowień na podstawie art. 532 § 1 i 3 k.p.k. Podkreślono, że pozbawienie wolności, nawet w ramach detencji sądowo-psychiatrycznej, musi opierać się na prawidłowej podstawie prawnej, zgodnie z Konstytucją RP. Sąd Najwyższy zwrócił się również do Dyrektora Instytutu Psychiatrii i Neurologii w W. o rozważenie podjęcia stosownych czynności przewidzianych w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego, aby zrównoważyć ochronę konstytucyjnych praw podejrzanego z interesem społecznym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących orzekania i zmiany środków zabezpieczających o charakterze izolacyjnym w postępowaniu karnym, a także stosowania art. 532 k.p.k. w zakresie wstrzymania wykonania orzeczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu wykonawczym możliwe jest orzeczenie po raz pierwszy środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym (pobyt w zakładzie psychiatrycznym) poprzez zmianę środka wolnościowego (terapia ambulatoryjna)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym jest możliwe jedynie w postępowaniu jurysdykcyjnym (wyrok skazujący lub postanowienie kończące postępowanie), a zmiana środka wolnościowego może dotyczyć jedynie środków wymienionych w art. 93a § 1-3 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni przepisów Kodeksu karnego (art. 93b § 3 zd. drugie k.k. i art. 93a § 1-3 k.k.), zgodnie z którą środki izolacyjne mogą być orzekane tylko w postępowaniu merytorycznym, a nie w drodze zmiany środka wolnościowego w postępowaniu wykonawczym.
Czy wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. może nastąpić z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wstrzymanie wykonania orzeczenia może nastąpić z urzędu, jeśli istnieją szczególne względy, w szczególności gdy zarzuty kasacji są prima facie zasadne i istnieje wysokie prawdopodobieństwo wydania orzeczenia kasatoryjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 532 k.p.k. nie zawiera ograniczeń normatywnych do działania sądu z urzędu, a wstrzymanie wykonania jest odstępstwem od reguły bezzwłocznej wykonalności, stosowanym wyjątkowo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.P. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (20)
Główne
k.p.k. art. 532 § 1 i 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wstrzymania wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia z urzędu lub na wniosek.
k.k. art. 93b § § 3 zd. drugie
Kodeks karny
Możliwość zmiany środka zabezpieczającego może dotyczyć wyłącznie środków wolnościowych.
k.k. art. 93b § § 5
Kodeks karny
Środek zabezpieczający o charakterze izolacyjnym (pobyt w szpitalu psychiatrycznym) można orzec wyłącznie w wyroku lub postanowieniu kończącym postępowanie.
Pomocnicze
k.k.w. art. 1 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
Przepis określający czyn (naruszenie czynności narządu ciała lub spowodowanie rozstroju zdrowia).
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
Okoliczność wyłączająca winę z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego.
k.k. art. 93 § § 1 pkt 2
Kodeks karny
Podstawa do zastosowania środka zabezpieczającego.
k.k. art. 93b § § 1
Kodeks karny
Rodzaje środków zabezpieczających.
k.k. art. 93f § § 1
Kodeks karny
k.k.w. art. 204
Kodeks karny wykonawczy
Zmiana sposobu wykonywania środka zabezpieczającego.
k.k.w. art. 199b
Kodeks karny wykonawczy
Zmiana sposobu wykonywania środka zabezpieczającego.
k.k. art. 93a § § 1 pkt 4
Kodeks karny
Środek zabezpieczający w postaci terapii psychiatrycznej.
k.k. art. 93g
Kodeks karny
Określenie miejsca wykonywania środka zabezpieczającego.
k.k.w. art. 201 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Zmiana miejsca wykonywania środka zabezpieczającego.
k.p.k. art. 354a § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 202 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona wolności człowieka.
Konstytucja RP art. 41 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie.
u.o.z.p. art. 23 § ust. 1-5
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Przepisy dotyczące postępowania w przypadku osób z zaburzeniami psychicznymi, mogące mieć zastosowanie w sytuacji braku możliwości natychmiastowego przywrócenia wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym w postępowaniu wykonawczym jest niedopuszczalna. • Środki izolacyjne mogą być orzekane jedynie w postępowaniu jurysdykcyjnym.
Godne uwagi sformułowania
nie ulega wątpliwości, że wstrzymanie, na podstawie art. 532 § 1 k.p.k., wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia jest odstępstwem od reguły bezzwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń • nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której pozbawienie jednostki wolności, także w wyniku detencji sądowo-psychiatrycznej, następuje w efekcie wadliwej podstawy prawnej, czy braku jej w ogóle.
Skład orzekający
Marek Pietruszyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących orzekania i zmiany środków zabezpieczających o charakterze izolacyjnym w postępowaniu karnym, a także stosowania art. 532 k.p.k. w zakresie wstrzymania wykonania orzeczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii wolności osobistej i jej ograniczenia w kontekście zdrowia psychicznego, a także prawidłowości proceduralnej orzekania przez sądy. Wstrzymanie wykonania przez Sąd Najwyższy podkreśla wagę problemu.
“Sąd Najwyższy wstrzymał pobyt w psychiatryku: czy decyzja sądu była legalna?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.