V KK 34/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia. Sąd Rejonowy uznał P.M. za winnego dwóch przestępstw z art. 286 § 1 k.k., orzekł karę łączną roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 3 lata oraz zobowiązał skazanego do naprawienia szkody na rzecz E. Sp. z o.o. (151 536,00 zł) i E.1. Sp. z o.o. sp. k. (162 933,18 zł). Kasacja Prokuratora Generalnego skupiła się na części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody, zarzucając rażące naruszenie art. 415 § 1 k.p.k. poprzez orzeczenie tego obowiązku, mimo że roszczenia pokrzywdzonych były już przedmiotem postępowania restrukturyzacyjnego (sygn. WR1F/GRz-nu/102/2022) oraz postępowania cywilnego (sygn. X GNc 989/22). Sąd Najwyższy stwierdził, że utrzymanie w mocy tego rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy stanowiło rażąco niesprawiedliwe orzeczenie, naruszające klauzulę antykumulacyjną zawartą w art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k. Klauzula ta zakazuje orzekania obowiązku naprawienia szkody, gdy roszczenie jest przedmiotem innego postępowania lub zostało już prawomocnie orzeczone. Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie restrukturyzacyjne obejmowało wierzytelności pokrzywdzonych spółek, a także istniał nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu na rzecz E.1. Sp. z o.o. w zbliżonej kwocie. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej zobowiązania skazanego do naprawienia szkody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie klauzuli antykumulacyjnej w kontekście obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym, zwłaszcza w sytuacji istnienia innych postępowań (restrukturyzacyjnych, cywilnych) dotyczących tych samych roszczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy roszczenia pokrzywdzonych są już przedmiotem innych postępowań. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym, gdy roszczenie pokrzywdzonego jest już przedmiotem innego postępowania (restrukturyzacyjnego lub cywilnego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie takiego obowiązku jest niedopuszczalne z uwagi na klauzulę antykumulacyjną zawartą w art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Przepis art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k. kategorycznie zakazuje orzekania obowiązku naprawienia szkody, gdy roszczenie wynikające z przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania lub zostało już prawomocnie orzeczone. Pozwala to uniknąć kumulowania tytułów egzekucyjnych i rozstrzygania tej samej szkody w różnych postępowaniach.
Czy postępowanie restrukturyzacyjne lub postępowanie cywilne dotyczące roszczenia wynikającego z przestępstwa stanowi przeszkodę do orzeczenia obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oba rodzaje postępowań stanowią przeszkodę do orzeczenia obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym.
Uzasadnienie
Postępowanie restrukturyzacyjne, prowadzone na podstawie ustawy Prawo restrukturyzacyjne, jest 'innym postępowaniem sądowym'. Podobnie, prawomocne orzeczenie sądu cywilnego w przedmiocie roszczenia wynikającego z przestępstwa wyłącza możliwość ponownego orzekania w tym zakresie w procesie karnym.
Czy tożsamość roszczenia zasądzonego w postępowaniu cywilnym i wynikającego z przestępstwa jest wystarczająca do zastosowania klauzuli antykumulacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli roszczenia wynikają z tego samego zdarzenia faktycznego i dotyczą tej samej szkody.
Uzasadnienie
Tożsamość roszczenia, zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa, jest kluczowa dla zastosowania art. 415 § 1 k.p.k. Nawet niewielka różnica w kwocie zasądzonej szkody, wynikająca np. z częściowego zwrotu, nie wyklucza tożsamości roszczenia, jeśli jego podstawa faktyczna jest ta sama.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| E. Sp. z o.o. | spółka | pokrzywdzony |
| E.1. Sp. z o.o. sp. k. | spółka | pokrzywdzony |
Przepisy (8)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 46 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do orzeczenia obowiązku naprawienia szkody.
k.p.k. art. 415 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania obowiązku naprawienia szkody, gdy roszczenie jest przedmiotem innego postępowania lub zostało już prawomocnie orzeczone (klauzula antykumulacyjna).
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego rozpoznania apelacji w granicach zarzutów i wskazanych podstaw.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego rozpoznania sprawy w szerszym zakresie, gdy stwierdzi rażące naruszenie prawa.
PrRestr art. 14
Ustawa - Prawo restrukturyzacyjne
Sprawy w postępowaniu restrukturyzacyjnym rozpoznaje sąd restrukturyzacyjny.
PrRestr art. 76
Ustawa - Prawo restrukturyzacyjne
Spis wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym.
PrRestr art. 324
Ustawa - Prawo restrukturyzacyjne
Zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenia pokrzywdzonych były już przedmiotem postępowania restrukturyzacyjnego. • Roszczenie pokrzywdzonego E.1. Sp. z o.o. było przedmiotem innego postępowania cywilnego (nakaz zapłaty). • Orzeczenie obowiązku naprawienia szkody naruszało klauzulę antykumulacyjną z art. 415 § 1 k.p.k. • Sąd odwoławczy nie rozpoznał apelacji w szerszym zakresie, mimo obowiązku wynikającego z art. 440 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia • klauzula antykumulacyjna • kategoryczny (bezwzględny) zakaz rozstrzygania w różnych postępowaniach o tym samym roszczeniu • zdublowania tytułów egzekucyjnych • tożsamość podmiotowa i przedmiotowa roszczeń
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący-sprawozdawca
Jacek Błaszczyk
członek
Waldemar Płóciennik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie klauzuli antykumulacyjnej w kontekście obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym, zwłaszcza w sytuacji istnienia innych postępowań (restrukturyzacyjnych, cywilnych) dotyczących tych samych roszczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy roszczenia pokrzywdzonych są już przedmiotem innych postępowań. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasad procesowych i unikanie podwójnego dochodzenia roszczeń, nawet w sprawach karnych. Jest to istotne dla praktyków prawa i przedsiębiorców.
“Sąd Najwyższy: Nie można dochodzić tej samej szkody dwa razy – kluczowa lekcja z postępowania karnego.”
Dane finansowe
naprawienie_szkody: 151 536 PLN
naprawienie_szkody: 162 933,18 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.