V KK 176/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść A. C., wobec której umorzono postępowanie z powodu popełnienia czynu w stanie niepoczytalności (art. 31 § 1 k.k.) i orzeczono środek zabezpieczający w postaci psychiatrycznego leczenia ambulatoryjnego. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 93 k.k. i art. 94 § 1 k.k. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie leczenia ambulatoryjnego zamiast wymaganego umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, a także naruszenie przepisów procesowych (art. 322 § 1 k.p.k. i art. 324 § 2 k.p.k.) poprzez umorzenie postępowania, gdy brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o środek zabezpieczający. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że nowelizacja art. 93 k.k. nie zmieniła zasad stosowania środków zabezpieczających wobec sprawców niepoczytalnych, wobec których nadal stosuje się art. 94 § 1 k.k. (umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym). Przepis art. 93 k.k. ma charakter ogólny, a leczenie ambulatoryjne jest związane z innymi przesłankami (art. 95a, art. 97 k.k.). Sąd Rejonowy błędnie powołał art. 93 k.k. i art. 94 § 1 k.k. jako podstawę orzeczenia środka ambulatoryjnego. Ponadto, sąd powinien był odmówić umorzenia postępowania i przekazać sprawę prokuratorowi, gdy okazało się, że nie ma podstaw do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci zamkniętego zakładu psychiatrycznego, gdyż tylko prokurator jest uprawniony do umorzenia w takiej sytuacji. Wobec stwierdzonych rażących naruszeń prawa, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia przedstawionych zapatrywań prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających wobec sprawców niepoczytalnych (art. 31, 93, 94 k.k.) oraz kompetencji sądu i prokuratora w przedmiocie umorzenia postępowania w takich przypadkach.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sprawcy niepoczytalnego i procedury związanej ze środkami zabezpieczającymi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wobec sprawcy czynu popełnionego w stanie niepoczytalności (art. 31 § 1 k.k.) możliwe jest orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci skierowania na leczenie ambulatoryjne na podstawie art. 93 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wobec sprawcy czynu popełnionego w stanie niepoczytalności (art. 31 § 1 k.k.) wyłączne zastosowanie znajduje przepis art. 94 § 1 k.k., przewidujący orzeczenie umieszczenia w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym, o ile zostały spełnione przesłanki w nim przewidziane. Przepis art. 93 k.k. nie może stanowić samodzielnej podstawy do orzeczenia leczenia ambulatoryjnego w tym przypadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nowelizacja art. 93 k.k. nie zmieniła zasad stosowania środków zabezpieczających wobec sprawców niepoczytalnych. Art. 93 k.k. jest normą ogólną, a leczenie ambulatoryjne ma zastosowanie przy innych przesłankach (art. 95a, 97 k.k.). Wobec sprawców z art. 31 § 1 k.k. stosuje się art. 94 § 1 k.k., który przewiduje umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym.
Czy sąd może umorzyć postępowanie karne ze względu na niepoczytalność sprawcy, gdy brak jest podstaw do orzeczenia wobec niego środka zabezpieczającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy po przesłuchaniu biegłych okaże się, że brak jest podstaw prawnych do zastosowania wobec podejrzanego środka zabezpieczającego (np. umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym), sąd powinien odmówić uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania i przekazać sprawę prokuratorowi. Do umorzenia postępowania ze względu na niepoczytalność sprawcy, gdy nie ma podstaw do orzeczenia wobec niego środka zabezpieczającego, uprawniony jest jedynie prokurator.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd rejonowy, orzekając o umorzeniu postępowania wobec podejrzanej na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k., w sytuacji gdy brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o umieszczenie jej w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, dopuścił się rażącego naruszenia przepisów procesowych (art. 322 § 1 k.p.k. i art. 324 § 2 k.p.k.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. | osoba_fizyczna | podejrzana |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
Stan całkowitego zniesienia poczytalności w chwili popełnienia czynu.
k.k. art. 94 § § 1
Kodeks karny
Podstawa do orzeczenia umieszczenia sprawcy niepoczytalnego w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia okoliczności wyłączających lub ograniczających winę.
k.p.k. art. 322 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Postanowienie o umorzeniu postępowania.
k.p.k. art. 324 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania karnego
Tryb składania i rozpoznawania wniosku o zastosowanie środka zabezpieczającego.
Pomocnicze
k.k. art. 93
Kodeks karny
Przepis ogólny dotyczący środków zabezpieczających, nie może stanowić samodzielnej podstawy do orzeczenia leczenia ambulatoryjnego wobec sprawcy niepoczytalnego.
k.k. art. 95a § § 1 i § 1a
Kodeks karny
Szczegółowe przesłanki stosowania leczenia ambulatoryjnego.
k.k. art. 97 § § 1
Kodeks karny
Szczegółowe przesłanki stosowania leczenia ambulatoryjnego.
k.p.k. art. 442 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu uwzględnienia przedstawionych zapatrywań prawnych przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne kasacji.
k.p.k. art. 526 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakres zaskarżenia w kasacji.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji w trybie posiedzenia bez udziału stron.
k.p.k. art. 537 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzygnięcie w przedmiocie uwzględnienia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 93 k.k. i art. 94 § 1 k.k. w odniesieniu do środka zabezpieczającego w postaci leczenia ambulatoryjnego wobec sprawcy niepoczytalnego. • Naruszenie przepisów procesowych (art. 322 § 1 k.p.k., art. 324 § 2 k.p.k.) poprzez umorzenie postępowania, gdy brak było podstaw do zastosowania środka zabezpieczającego.
Godne uwagi sformułowania
kasacja była zasadna w stopniu oczywistym • nie spowodowała modyfikacji możliwości stosowania środków zabezpieczających wobec sprawców popełniających czyny zabronione w stanie niepoczytalności • Przepis art. 93 k.k. ma charakter ogólnej normy gwarancyjnej, mającej odniesienie do wszystkich środków zabezpieczających i nie może stanowić samodzielnej podstawy ich stosowania, w oderwaniu od poszczególnych sytuacji procesowych • Do umorzenia postępowania ze względu na niepoczytalność sprawcy, gdy nie ma podstaw do orzeczenia wobec niego środka zabezpieczającego, uprawniony jest bowiem jedynie prokurator
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Ryński
członek
Roman Sądej
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających wobec sprawców niepoczytalnych (art. 31, 93, 94 k.k.) oraz kompetencji sądu i prokuratora w przedmiocie umorzenia postępowania w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sprawcy niepoczytalnego i procedury związanej ze środkami zabezpieczającymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące środków zabezpieczających wobec osób niepoczytalnych i podziału kompetencji między sądem a prokuratorem, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy: Leczenie ambulatoryjne nie dla każdego niepoczytalnego sprawcy – kluczowe rozróżnienie w prawie karnym.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.