V CSK 598/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Gminy B. o ustanowienie za wynagrodzeniem służebności gruntowej dla istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej, obciążającej działkę nr 1428 (własność Skarbu Państwa, użytkowanie wieczyste spółek P. i H.) na rzecz działek nr 1386 i 1387 (własność Gminy B., użytkowanie MDK). Sąd Rejonowy ustanowił służebność i zasądził wynagrodzenie. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację uczestnika H. Sp. z o.o., zmienił postanowienie w zakresie opisu sieci i obniżył wynagrodzenie, akceptując jednocześnie ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że właściciel gruntu (Skarb Państwa) wyraził zgodę na obciążenie, co czyni zbędnym rozważanie stanowiska użytkownika wieczystego. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną uczestnika H. Sp. z o.o., uznając za niezasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Sąd Najwyższy potwierdził, że dopuszczalne jest ustanowienie służebności gruntowej obciążającej nieruchomość, nawet jeśli jest ona oddana w użytkowanie wieczyste, pod warunkiem zgody właściciela gruntu. Podkreślono, że w sytuacji, gdy urządzenia przesyłowe istniały przed oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste, a ich regulacja następuje później, odbywa się to przez obciążenie służebnością nieruchomości, a nie prawa użytkowania wieczystego. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut dotyczący wyłączenia biegłego był niezasadny, a wcześniejsze zatrudnienie biegłego w urzędzie miasta nie miało wpływu na jego opinię.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności gruntowej obciążającej nieruchomość oddaną w użytkowanie wieczyste, gdy właściciel gruntu wyraża zgodę, a urządzenia przesyłowe istniały przed powstaniem użytkowania wieczystego.
Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości i istnienia urządzeń przesyłowych przed ustanowieniem użytkowania wieczystego. Wymaga zgody właściciela gruntu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczalne jest ustanowienie służebności gruntowej obciążającej nieruchomość oddaną w użytkowanie wieczyste, z pominięciem praw użytkownika wieczystego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest ustanowienie służebności gruntowej obciążającej nieruchomość oddaną w użytkowanie wieczyste, pod warunkiem zgody właściciela gruntu. Właściciel nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste zachowuje pewne uprawnienia z zakresu prawa rzeczowego i może wystąpić o ustanowienie służebności, nawet jeśli właściciel gruntu wyraża zgodę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że właściciel nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste zachowuje status posiadacza samoistnego i pewne uprawnienia rzeczowe. W sytuacji, gdy urządzenia przesyłowe istniały przed oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste, a ich regulowanie następuje później, odbywa się to przez obciążenie służebnością nieruchomości, a nie prawa użytkowania wieczystego. Właściciel gruntu może wystąpić o ustanowienie służebności do sądu, który bierze pod uwagę przepisy o służebności gruntowej.
Czy wcześniejsze zatrudnienie biegłego w urzędzie miasta, który sporządził opinię w sprawie dotyczącej nieruchomości, uzasadnia jego wyłączenie od opiniowania?
Odpowiedź sądu
Nie, wcześniejsze zatrudnienie biegłego w urzędzie miasta nie stanowi samoistnej podstawy do jego wyłączenia, jeśli nie ma dowodów na wpływ tego zatrudnienia na wyniki opinii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia przepisów o wyłączeniu biegłego był niezasadny. Uczestnik nie zgłosił zastrzeżeń do oddalenia wniosku o wyłączenie biegłego w trybie art. 162 k.p.c., co pozbawiło go możliwości skutecznego podnoszenia ich później. Sąd Okręgowy przekonująco wykazał, że nie ma rzeczowych podstaw do uznania, iż uprzednie zatrudnienie biegłego miało wpływ na wyniki opinii, która opierała się na danych z zasobu geodezyjnego i stanie faktycznym.
Czy w sytuacji, gdy urządzenia kanalizacyjne zostały wybudowane na nieruchomości przed jej oddaniem w użytkowanie wieczyste, a następnie doszło do podziału nieruchomości, można ustanowić służebność gruntową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w takiej sytuacji właściwym tytułem do uregulowania stosunków między właścicielami jest ustanowienie służebności gruntowej, zwłaszcza gdy urządzenia te zwiększają użyteczność nieruchomości władnącej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że problem braku właściwego tytułu prawnego do korzystania z urządzeń przesyłowych posadowionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, które istniały przed powstaniem tego prawa, jest wynikiem podziału nieruchomości. Właściwym rozwiązaniem jest ustanowienie służebności gruntowej, która obciąża nieruchomość, a nie prawo użytkowania wieczystego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina B. | instytucja | wnioskodawca |
| P. Sp. z o.o. w B. | spółka | uczestnik postępowania |
| H. Sp. z o.o. Spółki komandytowej w K. | spółka | uczestnik postępowania |
| Miejski Dom Kultury w B. | instytucja | uczestnik postępowania |
| Skarb Państwa-Prezydent Miasta B. | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Przedmiotem obciążenia służebnością gruntową jest nieruchomość. Służebność może obciążać prawo użytkowania wieczystego, ale dopuszczalne jest też obciążenie samej nieruchomości, nawet jeśli jest oddana w użytkowanie wieczyste, pod warunkiem zgody właściciela.
Pomocnicze
k.c. art. 145 § § 2
Kodeks cywilny
W przypadku ustanowienia służebności drogi koniecznej, sąd bierze pod uwagę potrzebę zapewnienia dostępu do sieci przesyłowych.
k.c. art. 233 § zdanie drugie
Kodeks cywilny
Z treści prawa użytkowania wieczystego wynika uprawnienie do rozporządzania tym prawem, w tym do jego obciążania.
k.c. art. 241
Kodeks cywilny
Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wyłączenia biegłego.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki braku zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu.
u.g.n. art. 21 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste nie stanowią już zasobu Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego.
u.g.n. art. 23
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określenie okresu użytkowania wieczystego i sposobu korzystania z nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność ustanowienia służebności gruntowej obciążającej nieruchomość oddaną w użytkowanie wieczyste, pod warunkiem zgody właściciela. • Istnienie urządzeń kanalizacyjnych przed oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste jako podstawa do ustanowienia służebności gruntowej. • Niezależność opinii biegłego od jego wcześniejszego zatrudnienia w urzędzie miasta.
Odrzucone argumenty
Niedopuszczalność ustanowienia służebności gruntowej na prawie własności nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste z pominięciem uprawnień użytkownika wieczystego. • Niezastosowanie art. 285 § 2 k.c. w sytuacji, gdy wnioskodawczyni mogła zapewnić sobie dostęp do sieci przy wykorzystaniu własnej nieruchomości. • Konieczność wyłączenia biegłego z uwagi na jego wcześniejsze zatrudnienie w urzędzie miasta.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy wskazał, że zmiana orzeczenia nie jest konsekwencją uwzględnienia zarzutów apelacji, lecz dostrzeżenia uchybień w zakresie opisu parametrów technicznych sieci sanitarnej i deszczowej. • Skoro właściciel nieruchomości wyraża zgodę na takie obciążenie, to zbędne jest rozważanie, jakie stanowisko w tej kwestii zajmuje użytkownik wieczysty i czy możliwe jest przesunięcie urządzeń kanalizacyjnych zgodnie z oczekiwaniami użytkownika wieczystego. • Nie ma podstaw, żeby od wnioskodawczyni oczekiwać, że poniesie koszt przebudowy istniejącej od dziesięcioleci sieci przesyłowej mediów kosztem 67.600 zł, podczas gdy wynagrodzenie za ustanowienie służebności wynosi łącznie 20.985 zł. • Właściciel nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste zachowuje status jej posiadacza samoistnego, a użytkownik wieczysty jest jej posiadaczem zależnym w zakresie treści przysługującego mu prawa.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Anna Owczarek
członek
Marta Romańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności gruntowej obciążającej nieruchomość oddaną w użytkowanie wieczyste, gdy właściciel gruntu wyraża zgodę, a urządzenia przesyłowe istniały przed powstaniem użytkowania wieczystego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości i istnienia urządzeń przesyłowych przed ustanowieniem użytkowania wieczystego. Wymaga zgody właściciela gruntu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnorzeczowych związanych z użytkowaniem wieczystym i służebnościami, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości. Wyjaśnia, jak uregulować sytuację, gdy infrastruktura techniczna została wybudowana przed podziałem nieruchomości.
“Służebność na użytkowaniu wieczystym: Kiedy właściciel gruntu może obciążyć nieruchomość bez zgody użytkownika?”
Dane finansowe
wynagrodzenie za ustanowienie służebności: 20 985 PLN
wynagrodzenie za ustanowienie służebności (po obniżeniu przez Sąd Okręgowy): 9358 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.