V CSK 445/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń J. K. i R. K. o zadośćuczynienie za krzywdę po śmierci ich córki i siostry, I. K., w wypadku samochodowym. Sąd Okręgowy w Ś. zasądził na rzecz J. K. 30.000 zł, a na rzecz R. K. 10.000 zł. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje powodów, utrzymując te kwoty. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powodów, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i zmienił wyrok Sądu Okręgowego. Uznano, że sądy niższych instancji rażąco zaniżyły kwoty zadośćuczynienia, nie uwzględniając w wystarczającym stopniu cierpień psychicznych, zaburzeń adaptacyjnych, poczucia osamotnienia oraz zmian w życiu powodów po stracie bliskiej osoby. Sąd Najwyższy podkreślił kompensacyjny charakter zadośćuczynienia i potrzebę uwzględnienia wszystkich negatywnych skutków utraty bliskiego. Zwiększono zasądzone kwoty do 70.000 zł dla J. K. i 50.000 zł dla R. K., uwzględniając już wypłacone przez ubezpieczyciela kwoty. Jednocześnie Sąd Najwyższy częściowo oddalił żądania odsetkowe, wskazując, że bieg terminu do ich zapłaty powinien być liczony od momentu doręczenia pozwu, gdy pierwotne żądania zostały zmienione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci osoby bliskiej, uwzględnianie cierpień psychicznych i zmian w życiu poszkodowanych, interpretacja art. 446 § 4 k.c., zasady naliczania odsetek od zadośćuczynienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale przedstawione zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Jaka jest właściwa wykładnia i zastosowanie art. 446 § 4 k.c. w kontekście zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci osoby bliskiej, uwzględniając cierpienia psychiczne i zmiany w życiu poszkodowanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji rażąco zaniżyły kwoty zadośćuczynienia, nie uwzględniając w wystarczającym stopniu cierpień psychicznych, zaburzeń adaptacyjnych, poczucia osamotnienia oraz zmian w życiu powodów po stracie córki/siostry. Zwiększono zasądzone kwoty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił kryteria ustalania wysokości zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci osoby bliskiej, podkreślając jego kompensacyjny charakter i potrzebę indywidualnej oceny wszystkich okoliczności, w tym wstrząsu psychicznego, poczucia osamotnienia, rodzaju więzi, wieku, zdolności do adaptacji oraz przyszłych konsekwencji. Stwierdzono, że sądy niższych instancji nie zastosowały tych zasad prawidłowo, co doprowadziło do rażącego zaniżenia kwot.
Od kiedy należy liczyć odsetki ustawowe od zasądzonego zadośćuczynienia, jeśli pierwotne żądania zostały zmienione w pozwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki za opóźnienie od dodatkowych kwot zadośćuczynienia można liczyć dopiero od momentu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, w którym wskazano zmienione żądania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że bieg terminu do zapłaty zadośćuczynienia jest związany ze zgłoszeniem roszczenia i wyjaśnieniem okoliczności przez ubezpieczyciela. W przypadku zmiany pierwotnych żądań w pozwie, opóźnienie w zapłacie dodatkowych kwot można liczyć dopiero od momentu, gdy pozwany został o nich formalnie poinformowany poprzez doręczenie odpisu pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| R. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Przepis ten stanowi podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę dla najbliższych członków rodziny osoby zmarłej wskutek czynu niedozwolonego. Sąd powinien uwzględnić całokształt okoliczności wpływających na rozmiar krzywdy, takich jak wstrząs psychiczny, cierpienia, poczucie osamotnienia, rodzaj i intensywność więzi ze zmarłym, wiek, zdolność do adaptacji oraz przyszłe konsekwencje.
Pomocnicze
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Określa zasady naliczania odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zarzucenia naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
u.u.o. art. 14 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Termin wypłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń.
u.u.o. art. 14 § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Termin wypłaty odszkodowania w przypadku konieczności wyjaśnienia okoliczności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sądy niższych instancji rażąco zaniżyły kwoty zadośćuczynienia, nie uwzględniając w pełni cierpień psychicznych i zmian w życiu powodów po śmierci córki/siostry. • Krzywda wywołana śmiercią dziecka jest jedną z najbardziej odczuwalnych i powinna być adekwatnie kompensowana. • Powód R. K. spełniał kryteria osoby najbliższej w rozumieniu art. 446 § 4 k.c., mimo czasowego wyjazdu siostry, ze względu na silną więź emocjonalną i wspólne doświadczenia.
Odrzucone argumenty
Żądania odsetkowe powodów w pełnym zakresie nie były uzasadnione, zwłaszcza w odniesieniu do dodatkowych kwot zadośćuczynienia zmienionych w pozwie.
Godne uwagi sformułowania
Krzywda, o której mowa w tym przepisie nie może być utożsamiana z uszczerbkiem zdrowotnym ani ogólnym pogorszeniem sytuacji życiowej • Zawodzą wszelkie porównania z innymi sprawami i mechaniczne przenoszenie dokonanej w nich oceny krzywdy • Rozmiar krzywdy nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego. • Właśnie ze względu na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia, jego wysokość powinna być ekonomicznie odczuwalna. • Trzeba dodać, że wprowadzenie do przepisu klauzuli „odpowiedniej sumy” pozostawia sądowi orzekającemu margines uznaniowości, co do wysokości zasądzanej kwoty. • Krzywda wywołana śmiercią dziecka jest jedną z najwięcej odczuwalnych.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący
Katarzyna Polańska-Farion
sprawozdawca
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci osoby bliskiej, uwzględnianie cierpień psychicznych i zmian w życiu poszkodowanych, interpretacja art. 446 § 4 k.c., zasady naliczania odsetek od zadośćuczynienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale przedstawione zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy emocjonalnie trudnego tematu śmierci bliskiej osoby i walki o sprawiedliwe zadośćuczynienie, co rezonuje z szerokim gronem odbiorców. Sąd Najwyższy podkreśla znaczenie ludzkiego cierpienia w ocenie prawnej.
“Sąd Najwyższy: Zadośćuczynienie za śmierć dziecka musi być odczuwalne – wyższa kwota dla pogrążonych w żałobie rodziców.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 70 000 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.