SK 37/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została wniesiona przez Parafię Rzymskokatolicką w D. przeciwko przepisom Kodeksu cywilnego (art. 292 w zw. z art. 172 § 1 w zw. z art. 285 § 1 i 2 w zw. z art. 305^4 w zw. z art. 352 § 1 k.c.) w zakresie, w jakim umożliwiają one nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu w dobrej wierze, doliczenie okresu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 r. do okresu zasiedzenia służebności przesyłu, a także zarzucając naruszenie prawa do rzetelnego procesu poprzez narażenie na nieuzasadnione koszty opinii biegłego. Skarżąca argumentowała, że wykładnia tych przepisów, ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego, narusza zasadę ochrony prawa własności, zasadę pewności prawa oraz zasadę zaufania obywateli do państwa, zwłaszcza w kontekście przywrócenia jej własności nieruchomości bezprawnie wywłaszczonej w PRL. Trybunał Konstytucyjny, po analizie skargi, uznał, że część zarzutów jest niedopuszczalna (np. dotycząca braku decyzji administracyjnej czy naruszenia prawa do rzetelnego procesu), a pozostałe dotyczą kwestii już rozstrzygniętych wyrokiem Trybunału z dnia 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16), który stwierdził niezgodność przepisów z Konstytucją w zakresie umożliwiającym nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu. W związku z tym, na podstawie zasady ne bis in idem (zakazu ponownego orzekania o tym samym), Trybunał umorzył postępowanie, stwierdzając zbędność wydania wyroku. Podkreślono, że skarżącej przysługuje prawo do wznowienia postępowania, które zakończyło się dla niej niekorzystnie, na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania w sprawach konstytucyjnych ze względu na zasadę ne bis in idem i wcześniejsze rozstrzygnięcia Trybunału.
Dotyczy wyłącznie spraw konstytucyjnych i zastosowania zasady ne bis in idem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Kodeksu cywilnego umożliwiają nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu w dobrej wierze w przypadku braku decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Pierwszy zarzut został uznany za niedopuszczalny, ponieważ skarżąca nie kwestionowała samej możliwości zasiedzenia służebności przesyłu, a jedynie sposób jej interpretacji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że skarżąca nie sprecyzowała zarzutu w sposób umożliwiający merytoryczną ocenę, a sama możliwość zasiedzenia służebności przesyłu od 3 sierpnia 2008 r. nie budzi kontrowersji.
Czy dopuszczalne jest doliczenie do okresu zasiedzenia służebności przesyłu okresu posiadania przez przedsiębiorstwo energetyczne przed 3 sierpnia 2008 r. (np. służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu), zwłaszcza w sytuacji przywrócenia własności nieruchomości wywłaszczonej w PRL?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umorzono postępowanie ze względu na zasadę ne bis in idem.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że kwestia ta została już rozstrzygnięta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16), który uznał przepisy za niezgodne z Konstytucją w tym zakresie. Zasada ne bis in idem obliguje do umorzenia postępowania.
Czy naruszono prawo skarżącej do rzetelnego procesu (art. 45 Konstytucji) poprzez narażenie jej na nieuzasadnione koszty opinii biegłego, która nie została wykorzystana przez sąd?
Odpowiedź sądu
Zarzut uznano za oczywiście bezzasadny i niedopuszczalny.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że zarzut nie jest skierowany wobec zakwestionowanych przepisów, lecz dotyczy oceny okoliczności faktycznych i sposobu gromadzenia dowodów, co wykracza poza kognicję Trybunału.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Parafia Rzymskokatolicka […] D. | inne | skarżąca |
| przedsiębiorstwo energetyczne | spółka | przeciwnik procesowy |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Umożliwia nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia nieruchomości i innych praw.
k.c. art. 285 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy treści i wykonywania służebności gruntowej.
k.c. art. 305 § 4
Kodeks cywilny
Reguluje służebność przesyłu.
k.c. art. 352 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy posiadania rzeczy i praw.
Pomocnicze
u.o.z.t.w.n. art. 35
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Dotyczy decyzji administracyjnych w procesie wywłaszczania.
u.g.g.i.w.n. art. 70 § ust. 1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Dotyczy wywłaszczania nieruchomości.
u.g.n. art. 124 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy ograniczeń w prawie własności nieruchomości.
u.s.P.d.K.w.R.P.
Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy przywrócenia własności nieruchomości Kościołowi.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2 i 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania (niedopuszczalność wydania wyroku, zbędność wydania wyroku).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada ne bis in idem obliguje do umorzenia postępowania, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. P 10/16. • Część zarzutów skargi jest niedopuszczalna lub oczywiście bezzasadna, ponieważ wykracza poza kognicję Trybunału lub nie dotyczy zakwestionowanych przepisów.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące możliwości zasiedzenia służebności przesyłu w dobrej wierze bez decyzji administracyjnej. • Argumenty dotyczące naruszenia prawa do rzetelnego procesu w związku z kosztami opinii biegłego. • Argumenty dotyczące pominięcia zawieszenia biegu zasiedzenia w okresie PRL.
Godne uwagi sformułowania
kwestionowanie wykładni przepisów prawnych (...) nie jest objęte kognicją Trybunału • zasada ne bis in idem • zbędność wydania wyroku • prawo wznowienia postępowania
Skład orzekający
Jarosław Wyrembak
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Wojciech Sych
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania w sprawach konstytucyjnych ze względu na zasadę ne bis in idem i wcześniejsze rozstrzygnięcia Trybunału."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw konstytucyjnych i zastosowania zasady ne bis in idem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu i jego konstytucyjnych aspektów, a także procedury przed Trybunałem Konstytucyjnym, w tym zasady ne bis in idem.
“Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę o zasiedzenie służebności przesyłu – czy to koniec drogi dla skarżących?”
Zdanie odrębne
W. Sych, R. Wojciechowski
Sędziowie W. Sych i R. Wojciechowski złożyli zdania odrębne do wyroku w sprawie P 10/16, kwestionując pogląd Trybunału dotyczący niezgodności przepisów z Konstytucją w zakresie zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.