P 1/24Niezgodnosc art 87 ustawy o SN z konstytucją
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Najwyższego dotyczące zgodności art. 87 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (u.SN) z Konstytucją. Sąd Najwyższy kwestionował przepis ten, wskazując, że umożliwia on 7-osobowemu składowi SN nadanie uchwale mocy zasady prawnej, co w jego ocenie narusza konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji) oraz kompetencje SN w zakresie sprawowania nadzoru judykacyjnego (art. 183 ust. 1 Konstytucji). Sąd pytający argumentował, że nadanie uchwale mocy zasady prawnej przez skład o ograniczonej reprezentatywności (7 sędziów) prowadzi do faktycznego związania innych składów SN, co ogranicza ich autonomię interpretacyjną i może naruszać zasadę podległości sędziów wyłącznie Konstytucji i ustawom. Trybunał Konstytucyjny, analizując sprawę, skupił się na relacji między art. 178 ust. 1 a art. 183 ust. 1 Konstytucji. Stwierdził, że choć zapewnienie jednolitości orzecznictwa jest konstytucyjnie uzasadnione, to powierzenie kompetencji do nadawania uchwałom mocy zasady prawnej składowi 7 sędziów, który nie odzwierciedla pełnej reprezentatywności SN, narusza konstytucyjne standardy. W ocenie Trybunału, dysproporcja między ograniczoną reprezentatywnością składu a doniosłością skutków nadania uchwale mocy zasady prawnej prowadzi do naruszenia art. 178 ust. 1 w związku z art. 183 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 87 § 1 zdanie drugie u.SN jest niezgodny z Konstytucją. Postępowanie w zakresie pozostałych wzorców kontroli (art. 8, art. 87 ust. 1, art. 91 ust. 1 i 2, art. 190 ust. 1 Konstytucji) umorzono z powodu braku wystarczającego uzasadnienia ze strony sądu pytającego. Wyrok ma skutek ex nunc, co oznacza, że zasady prawne uchwalone przez 7-osobowe składy SN przed datą ogłoszenia wyroku zachowują moc wiążącą jedynie w postępowaniach zainicjowanych przed tą datą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konstytucyjnych ograniczeń dla mechanizmów ujednolicania orzecznictwa w Sądzie Najwyższym, zwłaszcza w kontekście składów orzekających i zasady niezawisłości sędziowskiej.
Dotyczy specyficznej regulacji dotyczącej 7-osobowych składów SN i nadawania uchwałom mocy zasady prawnej. Nie kwestionuje samej instytucji zasad prawnych uchwalanych przez pełne składy izb lub połączone izby.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 87 § 1 zdanie drugie ustawy o Sądzie Najwyższym, który pozwala 7-osobowemu składowi SN na nadanie uchwale mocy zasady prawnej, jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 178 ust. 1 w związku z art. 183 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że powierzenie kompetencji do nadawania uchwałom mocy zasady prawnej składowi 7 sędziów SN, który nie ma wystarczającej reprezentatywności dla całego SN, narusza konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziowskiej i proporcjonalność mechanizmów nadzoru judykacyjnego.
Czy mechanizm nadawania uchwałom SN mocy zasady prawnej przez 7-osobowy skład narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w zakresie, w jakim prowadzi do nieproporcjonalnego ograniczenia autonomii interpretacyjnej sędziów SN.
Uzasadnienie
Niezawisłość sędziowska obejmuje autonomię jurysdykcyjną i możliwość samodzielnej wykładni prawa. Mechanizm ten, powierzając tak doniosłą kompetencję składowi o ograniczonej reprezentatywności, narusza tę autonomię.
Czy mechanizm nadawania uchwałom SN mocy zasady prawnej przez 7-osobowy skład narusza kompetencje SN w zakresie nadzoru judykacyjnego (art. 183 ust. 1 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w zakresie, w jakim prowadzi do nieproporcjonalnego ograniczenia autonomii interpretacyjnej sędziów SN.
Uzasadnienie
Nadzór judykacyjny SN ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa, ale musi być wykonywany w sposób nienaruszający niezawisłości sędziowskiej. Mechanizm ten, poprzez związanie innych składów SN uchwałami 7-osobowego składu, przekracza dopuszczalne granice nadzoru.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Najwyższy | instytucja | sąd pytający |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | instytucja | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | instytucja | uczestnik postępowania |
| Sejm Rzeczypospolitej Polskiej | instytucja | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
u.SN art. 87 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Zdanie drugie przepisu, przyznające składowi 7 sędziów SN kompetencję do nadania uchwale mocy zasady prawnej, zostało uznane za niezgodne z Konstytucją.
Konstytucja art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada niezawisłości sędziowskiej, zgodnie z którą sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, została naruszona przez mechanizm nadawania uchwałom mocy zasady prawnej przez 7-osobowy skład SN.
Konstytucja art. 183 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kompetencja SN do sprawowania nadzoru nad działalnością sądów w zakresie orzekania została naruszona przez mechanizm nadawania uchwałom mocy zasady prawnej przez 7-osobowy skład SN, który prowadzi do nieproporcjonalnego ograniczenia autonomii interpretacyjnej sędziów.
Pomocnicze
u.SN art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis ten, określający skutki nadania uchwale mocy zasady prawnej, został uwzględniony przy ocenie konstytucyjności art. 87 § 1 zdanie drugie u.SN.
k.p.c. art. 424 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.
k.p.c. art. 424 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.
Konstytucja art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli wskazany przez sąd pytający, ale nieuzasadniony w stopniu pozwalającym na merytoryczną kontrolę.
Konstytucja art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli wskazany przez sąd pytający, ale nieuzasadniony w stopniu pozwalającym na merytoryczną kontrolę.
Konstytucja art. 91 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli wskazany przez sąd pytający, ale nieuzasadniony w stopniu pozwalającym na merytoryczną kontrolę.
Konstytucja art. 91 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli wskazany przez sąd pytający, ale nieuzasadniony w stopniu pozwalającym na merytoryczną kontrolę.
Konstytucja art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli wskazany przez sąd pytający, ale nieuzasadniony w stopniu pozwalającym na merytoryczną kontrolę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powierzenie kompetencji do nadawania uchwałom mocy zasady prawnej składowi 7 sędziów SN, który nie ma wystarczającej reprezentatywności dla całego SN, narusza konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziowskiej i proporcjonalność mechanizmów nadzoru judykacyjnego. • Mechanizm ten prowadzi do nieproporcjonalnego ograniczenia autonomii interpretacyjnej sędziów SN.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rzecznika Praw Obywatelskich, że art. 87 § 1 zdanie drugie u.SN jest zgodny z Konstytucją, nie została uwzględniona.
Godne uwagi sformułowania
dysproporcja pomiędzy ograniczoną reprezentatywnością składu a doniosłością skutków związanych z nadaniem uchwale mocy zasady prawnej • mechanizm pozwalający składowi 7 sędziów Sądu Najwyższego na nadanie uchwale mocy zasady prawnej • nieproporcjonalne ograniczenie autonomii interpretacyjnej sędziów SN • nadzór orzeczniczy nie może prowadzić do przekształcenia SN w organ faktycznie zastępujący ustawodawcę
Skład orzekający
Bogdan Święczkowski
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Justyn Piskorski
sprawozdawca
Bartłomiej Sochański
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konstytucyjnych ograniczeń dla mechanizmów ujednolicania orzecznictwa w Sądzie Najwyższym, zwłaszcza w kontekście składów orzekających i zasady niezawisłości sędziowskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej regulacji dotyczącej 7-osobowych składów SN i nadawania uchwałom mocy zasady prawnej. Nie kwestionuje samej instytucji zasad prawnych uchwalanych przez pełne składy izb lub połączone izby.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z funkcjonowaniem Sądu Najwyższego i jego relacją do Konstytucji, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Trybunał Konstytucyjny: 7-osobowy skład SN nie może tworzyć 'zasad prawnych' wiążących innych sędziów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.