IX P 72/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, pracownik ochrony, domagał się zasądzenia od pozwanej spółki kwoty ponad 13 tys. zł z tytułu dodatku za pracę w porze nocnej i wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Podstawą jego roszczeń było przekonanie, że równoległa umowa zlecenia, zawarta z inną spółką powiązaną kapitałowo i osobowo z pozwaną, była pozorna i miała na celu obejście przepisów prawa pracy, w szczególności dotyczących wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd, analizując całokształt materiału dowodowego, w tym zeznania świadków i stron, a także dokumentację, doszedł do wniosku, że podział pracy na umowę o pracę i umowę zlecenia był jedynie formalny. Pracownik wykonywał te same czynności, pod tym samym kierownictwem, w tym samym mundurze i przy użyciu tych samych narzędzi, niezależnie od tego, która umowa formalnie regulowała dany okres dyżuru. Sąd uznał umowę zlecenia z 1 września 2017 r. za pozorną i nieważną na podstawie art. 83 § 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c., stwierdzając, że w rzeczywistości cała praca była świadczona na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy. W związku z tym, praca wykonywana ponad normy czasu pracy została uznana za pracę w godzinach nadliczbowych, a praca w godzinach nocnych za pracę w porze nocnej, z należnymi dodatkami. Sąd zasądził na rzecz powoda pełne kwoty wynikające z opinii biegłego, odrzucając zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwaną, opierając się na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Postępowanie w części dotyczącej wynagrodzenia urlopowego i odsetek zostało umorzone na skutek częściowego cofnięcia pozwu przez powoda. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania obciążyło pozwaną w całości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie pozorności umów cywilnoprawnych zawieranych przez powiązane spółki w celu obejścia prawa pracy, w szczególności przepisów o czasie pracy i wynagradzaniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie istniały silne powiązania między spółkami i wyraźne cechy pozorności umowy zlecenia. Wymaga szczegółowej analizy okoliczności faktycznych w każdej podobnej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa zlecenia zawarta równolegle z umową o pracę z powiązanym podmiotem, dotycząca tych samych czynności i wykonywana w ramach tego samego systemu czasu pracy, może być uznana za pozorną i nieważną, a praca świadczona w jej ramach za pracę pracowniczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa zlecenia może być uznana za pozorną i nieważną, jeśli służy jedynie obejściu przepisów prawa pracy i nie odzwierciedla rzeczywistej woli stron, a praca świadczona w jej ramach jest traktowana jako praca pracownicza.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozdział pracy między umowę o pracę a umowę zlecenia był jedynie formalny, mający na celu ograniczenie kosztów pracodawcy i obejście przepisów o wynagradzaniu za godziny nadliczbowe. Pracownik wykonywał te same czynności pod tym samym kierownictwem, w tym samym mundurze i przy użyciu tych samych narzędzi, co potwierdza pozorność umowy zlecenia.
Czy rozszerzenie żądania pozwu w zakresie kwoty wynagrodzenia za godziny nadliczbowe w toku postępowania, oparte na opinii biegłego, przerywa bieg terminu przedawnienia również dla rozszerzonej kwoty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia roszczenia także dla kwoty, o jaką powód podwyższył swoje roszczenie w toku procesu, jeśli powód jednoznacznie wyrażał wolę uzyskania należności w pełnej wysokości, a rozszerzenie jest doprecyzowaniem żądania, którego rozmiary nie były możliwe do określenia w chwili wytoczenia powództwa.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku Sądu Najwyższego, zgodnie z którym doprecyzowanie żądania pozwu, wynikające z opinii biegłego i niemożliwe do dokładnego określenia na etapie wnoszenia pozwu, nie stanowi nowego żądania, a jedynie uszczegółowienie pierwotnego, przerywając bieg przedawnienia dla całej kwoty.
Czy pracownikowi przysługuje dodatek za pracę w porze nocnej i wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, gdy praca ta była formalnie rozliczana w ramach pozornej umowy zlecenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownikowi przysługują dodatki za pracę w porze nocnej i wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, jeśli praca ta była faktycznie świadczona na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy, nawet jeśli formalnie została rozliczona w ramach pozornej umowy zlecenia.
Uzasadnienie
Skoro umowa zlecenia została uznana za nieważną, a cała praca za pracowniczą, pracownikowi należą się wszelkie świadczenia wynikające z przepisów prawa pracy, w tym dodatki za pracę w porze nocnej i wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Ochrona (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
k.p. art. 151
Kodeks pracy
Praca ponad obowiązujące normy czasu pracy lub ponad przedłużony dobowy wymiar stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 151¹ § § 1
Kodeks pracy
Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatek w wysokości 100% lub 50%.
k.p. art. 151⁸ § § 1
Kodeks pracy
Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu pozorności.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.p. art. 291 § § 1
Kodeks pracy
Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Pomocnicze
k.p. art. 129 § § 1
Kodeks pracy
Ustawowy wymiar czasu pracy to 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
k.p. art. 137
Kodeks pracy
Dla pracowników ochrony mienia lub osób dopuszczalne jest przedłużenie dobowego czasu pracy do 24 godzin.
k.p. art. 151¹ § § 2
Kodeks pracy
Stuprocentowy dodatek przysługuje też za każdą godzinę pracy ponad przeciętną tygodniową normę, chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje już prawo do dodatku zgodnie z art. 151¹ § 1 k.p.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zasądzić odpowiednią sumę według swojej oceny, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe.
k.p.c. art. 203 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Cofnięcie pozwu nie może być sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego ani nie zmierzać do obejścia prawa.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 477²
Kodeks postępowania cywilnego
Rygor natychmiastowej wykonalności wyroku w sprawach z zakresu prawa pracy.
k.p. art. 295 § § 1
Kodeks pracy
Wniesienie pozwu o zapłatę przerywa bieg przedawnienia.
k.p. art. 85 § § 2
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za pracę płatne jest do 10 dnia następnego miesiąca.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozorna umowa zlecenia jako narzędzie do obejścia prawa pracy. • Praca świadczona w ramach pozornej umowy zlecenia jest pracą pracowniczą. • Rozszerzenie żądania pozwu w toku postępowania na podstawie opinii biegłego nie przerywa biegu przedawnienia dla rozszerzonej kwoty. • Pracownikowi przysługują dodatki za pracę w porze nocnej i wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, nawet jeśli praca była formalnie rozliczana w ramach pozornej umowy zlecenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczeń z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. • Umowa zlecenia była ważna i odrębna od umowy o pracę. • Wynagrodzenie urlopowe nie zostało udowodnione.
Godne uwagi sformułowania
rozdział pracy był tylko formalny – w drodze podpisania dwóch różnych umów, co służyć miało ograniczeniu kosztów pozwanej • Umowa zlecenia w istocie tylko pozorna pozostawała więc nieważna • Podejmowane przez spółki (...) zabiegi miały pozorować kreowanie dwóch odrębnych stosunków prawnych, gdy w rzeczywistości powód niezmiennie przez 24 godziny służby świadczył pracę na rzecz pracodawcy na niezmienionych warunkach. • rozszerzenie w toku procesu roszczeń w zakresie świadczeń nie stanowi zgłoszenia nowego żądania opartego na innej podstawie faktycznej lub wykraczającego poza podstawę wskazaną w pozwie, lecz jest doprecyzowaniem żądania pozwu, którego rozmiary nie były możliwe do określenia w chwili wytoczenia powództwa
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie pozorności umów cywilnoprawnych zawieranych przez powiązane spółki w celu obejścia prawa pracy, w szczególności przepisów o czasie pracy i wynagradzaniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie istniały silne powiązania między spółkami i wyraźne cechy pozorności umowy zlecenia. Wymaga szczegółowej analizy okoliczności faktycznych w każdej podobnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak pracodawcy próbują obejść przepisy prawa pracy poprzez pozorowane umowy zlecenia, co jest powszechnym problemem. Wyrok sądu stanowi ważne ostrzeżenie dla firm i ochronę dla pracowników.
“Pozorna umowa zlecenia: jak pracodawcy próbują oszukać pracowników i prawo pracy?”
Dane finansowe
WPS: 13 956,96 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 146,1 PLN
dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych: 1467,07 PLN
dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych: 4867,31 PLN
dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych: 3793,76 PLN
dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych: 3872,71 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 138,25 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 139,04 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 175,87 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 139,04 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 116,13 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 146,1 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 130,62 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 146,1 PLN
dodatek za pracę w porze nocnej: 139,04 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.