Orzeczenie · 2025-04-29

IX P 187/23

Sąd

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

Miejsce

Warszawa

Data

2025-04-29

SAOSPracywynagrodzenieWysokarejonowy

wynagrodzenieprokuratorustawa budżetowakonstytucjapaństwo prawnesprawiedliwość społecznalex posterior derogat legi prioriprawo pracy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powódka, prokurator I. C., wniosła o zasądzenie od pozwanego I. przeciwko N. Oddziału w S. kwoty 25 516,85 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za 2022 rok, w tym dodatkowego rocznego wynagrodzenia. Argumentowała, że pracodawca wypłacał jej zaniżone wynagrodzenie, ponieważ ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 odniosła podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora do przeciętnego wynagrodzenia z drugiego kwartału 2020 r., co było sprzeczne z art. 123 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze. Powódka podniosła również zarzut niezgodności tych przepisów z Konstytucją RP. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, twierdząc, że naliczał wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami. W toku postępowania powódka ograniczyła, a następnie rozszerzyła powództwo, obejmując również roszczenia za rok 2021. Sąd ustalił stan faktyczny jako w istocie niesporny, koncentrując się na zagadnieniach prawnych. Kluczową kwestią była kolizja przepisów ustawy Prawo o prokuraturze z przepisami ustaw okołobudżetowych dotyczących lat 2021-2023. Sąd rozważył zasady kolizji ustaw, prymat przepisu późniejszego (lex posterior derogat legi priori) oraz możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji RP. Analizując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności wyrok w sprawie K 1/12 dotyczący zamrożenia wynagrodzeń sędziów, sąd doszedł do wniosku, że choć zamrożenie wynagrodzeń może być dopuszczalne w wyjątkowych sytuacjach kryzysu budżetowego, to w latach 2022 i 2023 brak było ku temu wystarczającego uzasadnienia. Sąd wskazał na niekonsekwencję ustawodawcy, który jednocześnie zamrażał wynagrodzenia prokuratorów, a podnosił lub przyznawał dodatkowe świadczenia innym grupom zawodowym (np. emerytom, pracownikom samorządowym). W ocenie sądu, takie działania naruszały zasadę państwa prawnego, ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa, a także zasadę proporcjonalności. Sąd uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych, wprowadzające zamrożenie wynagrodzeń prokuratorów w latach 2022 i 2023, były niezgodne z Konstytucją RP w kontekście braku odpowiedniego uzasadnienia i nierównego traktowania. W związku z tym, sąd uwzględnił powództwo w zakresie, w jakim odpowiadało ono wyliczeniom pozwanego, które zostały zaakceptowane przez powódkę, zasądzając należności za lata 2021 i 2022. Postępowanie w części cofniętego żądania umorzono, a w pozostałej części oddalono.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Naruszenie zasad konstytucyjnych przez ustawy okołobudżetowe, zasada państwa prawnego, ochrona zaufania do państwa, zasada proporcjonalności w kształtowaniu wynagrodzeń funkcjonariuszy publicznych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratorów i interpretacji przepisów dotyczących wynagrodzeń w latach 2021-2023. Konieczność analizy kontekstu prawnego i faktycznego w każdej indywidualnej sprawie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, wprowadzające zamrożenie wynagrodzeń prokuratorów poprzez odniesienie podstawy ich ustalenia do przeciętnego wynagrodzenia z wcześniejszych lat, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą państwa prawnego i ochrony zaufania obywateli do państwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te, wprowadzające zamrożenie wynagrodzeń w latach 2022 i 2023 bez odpowiedniego uzasadnienia i w kontekście nierównego traktowania innych grup zawodowych, naruszają zasady konstytucyjne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawodawca wykazał się niekonsekwencją i arbitralnością, wprowadzając zamrożenie wynagrodzeń prokuratorów w latach 2022-2023, podczas gdy inne grupy otrzymywały podwyżki lub dodatkowe świadczenia. Brak wystarczającego uzasadnienia kryzysem budżetowym oraz naruszenie zasady proporcjonalności sprawiły, że przepisy te nie mogły być stosowane.

Jaka jest relacja między przepisami ustawy Prawo o prokuraturze a przepisami ustaw okołobudżetowych w przypadku sprzeczności?

Odpowiedź sądu

W przypadku sprzeczności między przepisami o tej samej mocy prawnej, prymat ma przepis późniejszy (lex posterior derogat legi priori), a ustawy okołobudżetowe, mimo epizodycznego charakteru, mogą modyfikować lub zawieszać postanowienia ustaw stałych.

Uzasadnienie

Sąd analizuje zasady kolizji ustaw, wskazując, że ustawy okołobudżetowe, mimo swojego charakteru, mogą ingerować w treść wcześniejszych ustaw stałych, o ile nie ma ku temu przeszkód konstytucyjnych. W tym przypadku, późniejsze ustawy okołobudżetowe wprowadziły wyjątki od zasad ustalania wynagrodzeń prokuratorów.

Czy sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP?

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy w indywidualnej sprawie, jeśli stwierdzi jego oczywistą niezgodność z Konstytucją, szczególnie gdy Trybunał Konstytucyjny orzekał już o analogicznej normie lub gdy przepis powtarza niekonstytucyjną normę.

Uzasadnienie

Sąd powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dopuszczają tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności przez sądy powszechne w sytuacjach oczywistych, nie naruszając tym samym kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uwzględniono częściowo

Strona wygrywająca

I. C.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
I. C.	osoba_fizyczna	powódka
I. przeciwko N. Oddział w S.	instytucja	pozwany

Przepisy (13)

Główne

p.o.p. art. 123 § § 1

Ustawa Prawo o prokuraturze

Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.

u.o.s.r.u.b. 2022 art. 8 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022

Określa podstawę kształtowania wynagrodzeń sędziów w roku 2022 jako przeciętne wynagrodzenie z II kwartału roku 2020.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Pomocnicze

p.o.p. art. 123 § § 2

Ustawa Prawo o prokuraturze

Jeżeli przeciętne wynagrodzenie jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w dotychczasowej wysokości.

u.IPN art. 47 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej

u.IPN art. 52g § ust. 1

Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej

u.f.p. art. 109 § ust. 5

Ustawa o finansach publicznych

Ustawa budżetowa nie może zawierać przepisów zmieniających inne ustawy.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

k.p.c. art. 100 § zdanie 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach procesu w przypadku uwzględnienia powództwa tylko w części.

k.p.c. art. 477 § 2 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom.

Konstytucja RP art. 193

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP ze względu na brak uzasadnienia, nierówne traktowanie i naruszenie zasady państwa prawnego. • Prymat przepisu późniejszego (lex posterior derogat legi priori) w przypadku kolizji ustaw. • Możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji RP przez sąd w przypadku oczywistej niezgodności przepisu z ustawą zasadniczą.

Odrzucone argumenty

Naliczanie wynagrodzenia zgodnie z obowiązującymi przepisami (argument pozwanego). • Brak winy pozwanego w opóźnieniu w wypłacie wynagrodzenia (argument pozwanego).

Godne uwagi sformułowania

ustawodawca pozostaje w sprzeczności z tak ustalonymi zasadami • należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu, zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori • nie ma w tym wypadku możliwości zastosowania reguł kolizyjnych wynikających z nadrzędności jednej ustawy nad drugą • sąd jest obowiązany stosować ustawę, bowiem według art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom • nie oznacza to, że sąd ma zamiar przybrać sobie kompetencje Trybunału • nie ma podstaw do skierowania w tej sprawie pytania do Trybunału Konstytucyjnego • nie ma możliwości wykreowania sztywnych reguł, ocena ewentualnych kolejnych regulacji musi uwzględniać uwarunkowania społeczno-gospodarcze i cały kontekst normatywny • nie można nie zauważyć, że począwszy od początku 2021 r. ustawodawca pozostaje w sprzeczności z tak ustalonymi zasadami • nie można zwolnić się z odpowiedzialności, wskazując, że nie ponosi odpowiedzialności za okoliczności, które spowodowały opóźnienie • nie ma podstaw do różnicowania mocy prawnej nawet tak doniosłej ustawy, jaką jest Prawo o prokuraturze i twierdzenia, że jej moc jest wyższa niż moc ustaw okołobudżetowych • nie ma podstaw by uznać, że zasada lex posterior derogat priori nie może odnosić się do relacji pomiędzy ustawą „stałą” a epizodyczną • nie oznacza to oczywiście, że określone unormowanie, regulujące uprawnienia płacowe, czy inne prawa lub obowiązki obywateli nie mogą zostać nigdy zmienione. […]

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasad konstytucyjnych przez ustawy okołobudżetowe, zasada państwa prawnego, ochrona zaufania do państwa, zasada proporcjonalności w kształtowaniu wynagrodzeń funkcjonariuszy publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratorów i interpretacji przepisów dotyczących wynagrodzeń w latach 2021-2023. Konieczność analizy kontekstu prawnego i faktycznego w każdej indywidualnej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy konfliktu między ustawą szczególną a ustawami budżetowymi, a także interpretacji Konstytucji RP w kontekście wynagrodzeń funkcjonariuszy publicznych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie prawników i obywateli.

“Czy ustawy budżetowe mogą łamać Konstytucję? Sąd rozstrzyga spór o wynagrodzenie prokuratora.”

Dane finansowe

WPS: 24 758,36 PLN

wyrównanie wynagrodzenia: 799,75 PLN

dodatkowe wynagrodzenie roczne: 866,16 PLN

nagroda jubileuszowa: 1199,63 PLN

wyrównanie wynagrodzenia: 1959,85 PLN

dodatkowe wynagrodzenie roczne: 1819,37 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników