IV U 576/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania T. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego ustalenia wysokości emerytury. Organ rentowy odmówił ponownego przeliczenia emerytury, wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20) dotyczący niekonstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie jest podstawą do zmiany decyzji, gdyż nie stanowi nowej okoliczności w rozumieniu art. 114 ustawy emerytalnej. T. G. zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji i ustawy emerytalnej, domagając się ponownego obliczenia emerytury bez pomniejszenia o kwotę pobranych wcześniej świadczeń oraz wyrównania. Sąd Okręgowy, analizując sprawę, podkreślił znaczenie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy w sytuacji, gdy przepisy prawa krajowego mogą być sprzeczne z Konstytucją, zwłaszcza w kontekście wadliwego wyboru sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Sąd uznał, że organ rentowy popełnił błąd, stosując niekonstytucyjny przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej wobec osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku, naruszając zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa. W związku z tym, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając T. G. emeryturę powszechną z pominięciem spornego przepisu od 1 stycznia 2025 roku oraz zasądził wyrównanie za okres 3 lat wstecz od dnia złożenia wniosku (od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2024 roku), uznając, że błąd organu rentowego uzasadnia wypłatę wyrównania w tym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroku TK, zasada zaufania do państwa i prawa.
Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych (wnioski o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r.) oraz sytuacji, gdy organ rentowy popełnił błąd stosując niekonstytucyjny przepis.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu ustawy emerytalnej stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury na wniosek ubezpieczonego, mimo braku przesłanek z art. 114 ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury, jeśli organ rentowy zastosował niekonstytucyjny przepis, co stanowi błąd organu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK, nawet jeśli nie spełnia formalnych przesłanek z art. 114 ustawy emerytalnej, może być podstawą do zmiany decyzji, jeśli organ rentowy oparł się na niekonstytucyjnym przepisie, co jest błędem organu. Podkreślono obowiązek sądów do bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Czy stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej do osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku, narusza Konstytucję?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że osoby te nie mogły przewidzieć skutków pomniejszenia emerytury powszechnej o pobrane świadczenia, co narusza zasadę zaufania do państwa i prawa. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko.
Czy sądy powszechne mają obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji, w tym pomijania przepisów ustawowych sprzecznych z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy mają obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji i mogą odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli stwierdzą jego sprzeczność z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd obszernie analizuje doktrynę i orzecznictwo dotyczące bezpośredniego stosowania Konstytucji, podkreślając, że sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, a odmowa stosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Czy zasada równego traktowania z art. 32 Konstytucji RP uzasadnia zróżnicowanie sytuacji prawnej osób ubiegających się o emeryturę powszechną w zależności od daty złożenia wniosku o wcześniejszą emeryturę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rok urodzenia nie może być kryterium uzasadniającym dyferencjację sytuacji prawnej osób ubiegających się o emeryturę powszechną, jeśli prowadzi to do naruszenia zasady równego traktowania.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na zasadę równego traktowania ubezpieczonych i stwierdza, że kryterium klasyfikacji podmiotów powinno być obiektywne i realne, a rok urodzenia nie spełnia tych wymogów w kontekście zróżnicowania sytuacji prawnej osób ubiegających się o emeryturę powszechną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. G. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji organu rentowego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i podleganie Konstytucji i ustawom.
Pomocnicze
u.e.r. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r.
u.e.r. art. 114 § ust. 1 pkt 1 i 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do ponownego ustalenia świadczeń w przypadku błędu organu rentowego.
u.e.r. art. 133 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje okres wypłaty wyrównania świadczeń, ograniczając go do 3 lat wstecz w przypadku błędu organu.
u.s.u.s. art. 2a § ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. • Obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy. • Błąd organu rentowego polegający na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu. • Naruszenie zasady zaufania do państwa i prawa. • Naruszenie zasady równego traktowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS, że wyrok TK nie jest podstawą do zmiany decyzji w trybie art. 114 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
bezpośrednie stosowanie Konstytucji • zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • błąd organu rentowego • niekonstytucyjność przepisu • zasada równego traktowania
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroku TK, zasada zaufania do państwa i prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych (wnioski o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r.) oraz sytuacji, gdy organ rentowy popełnił błąd stosując niekonstytucyjny przepis.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i jego praktycznego zastosowania przez sądy, co ma znaczenie dla wielu emerytów. Podkreśla rolę Konstytucji w systemie prawnym.
“Sąd: ZUS źle obliczył emeryturę! Kluczowy wyrok TK i bezpośrednie stosowanie Konstytucji.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.