IV U 483/25Zmiana wysokości emerytury po wyroku TK
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania J.P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Częstochowie, która odmówiła ponownego ustalenia wysokości emerytury. Organ rentowy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku, uznający przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej za niezgodny z Konstytucją, jednak stwierdził, że nie stanowi to podstawy do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. J.P. zarzucił naruszenie Konstytucji RP, w szczególności art. 190 ust. 4, poprzez niezastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego i oparcie decyzji na niekonstytucyjnym przepisie. Sąd Okręgowy w Częstochowie uznał odwołanie za zasadne. Sąd podkreślił, że w sprawach ubezpieczeniowych przedmiot sporu wyznacza decyzja organu rentowego i treść odwołania. W ocenie sądu, przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, wprowadzony od 1 stycznia 2013 roku, który pomniejszał podstawę obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń, był niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. Sąd argumentował, że te osoby nie mogły przewidzieć negatywnych skutków tej zmiany, co naruszało zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa. Sąd powołał się na bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP, wskazując, że sądy mają obowiązek stosowania przepisów Konstytucji, nawet jeśli ustawa budzi wątpliwości co do jej zgodności z ustawą zasadniczą, zwłaszcza w sytuacji, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego może być kwestionowany ze względu na sposób powołania jego sędziów. W konsekwencji sąd zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając wysokość emerytury J.P. z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej od 1 stycznia 2025 roku. Ponadto, sąd przyznał J.P. wyrównanie emerytury za okres od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2024 roku, uznając błąd organu rentowego w zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu za podstawę do wypłaty świadczenia wstecz, zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, ograniczając odpowiedzialność ZUS do 3 lat wstecz.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeniowych, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroku TK i zasady zaufania.
Dotyczy specyficznej grupy osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i których sprawa nie została zakończona przed 1 stycznia 2013 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, który pomniejsza podstawę obliczenia emerytury powszechnej o kwotę pobranych wcześniej emerytur, jest zgodny z Konstytucją RP w odniesieniu do osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed datą wejścia w życie ustawy nowelizującej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku, naruszając zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa.
Uzasadnienie
Osoby, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie nowelizacji, nie mogły przewidzieć negatywnych skutków w postaci pomniejszenia przyszłej emerytury powszechnej, co narusza zasadę zaufania do prawa. Sąd powołał się na bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP w sytuacji, gdy wyrok TK może być kwestionowany.
Czy sąd powszechny może pominąć przepis ustawy uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, zwłaszcza gdy sposób powołania sędziów TK budzi wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny ma obowiązek stosowania przepisów Konstytucji i może pominąć niekonstytucyjną ustawę, stosując Konstytucję bezpośrednio, aby zapewnić prawa i wolności obywatelskie.
Uzasadnienie
Sądy mają prawo badać zgodność ustawy z Konstytucją i odmówić jej stosowania, co wynika z zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2) i obowiązku sędziów podległości jedynie Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1). Jest to konieczne dla zapewnienia sprawiedliwości i ochrony praw obywateli, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do legalności składu orzekającego TK.
Czy błąd organu rentowego polegający na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu uzasadnia przyznanie wyrównania świadczenia wstecz?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku błędu organu rentowego, który doprowadził do przyznania niższych świadczeń na skutek zastosowania niekonstytucyjnego przepisu, możliwe jest przyznanie wyrównania za okres do 3 lat wstecz od daty zgłoszenia wniosku.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, w razie ponownego ustalenia wysokości świadczenia z powodu błędu organu rentowego, wypłata następuje od miesiąca zgłoszenia wniosku, z możliwością wyrównania za 3 lata wstecz. Sąd uznał zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu przez ZUS za błąd organu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. (1) | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.e.r. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r., z uwagi na naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego, naruszone przez niekonstytucyjny przepis.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszona przez niekonstytucyjny przepis.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podległość sędziów jedynie Konstytucji i ustawom.
Pomocnicze
u.e.r. art. 114 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy uchylenia lub zmiany decyzji w przypadku błędu organu rentowego.
u.e.r. art. 133 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje zasady wypłaty wyrównania świadczeń, w tym okres 3 lat wstecz w przypadku błędu organu rentowego.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i niedyskryminacji.
u.s.u.s. art. 2a § ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
k.p.c. art. 477 14 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przez ZUS niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. • Naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa. • Obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji RP przez sądy. • Błąd organu rentowego jako podstawa do przyznania wyrównania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS o braku podstaw do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej w związku z wyrokiem TK.
Godne uwagi sformułowania
niekonstytucyjny stan rzeczy • zasada zaufania obywateli do państwa i prawa • bezpośrednie stosowanie Konstytucji • błąd organu rentowego • nie mogli przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia
Skład orzekający
Marek Przysucha
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeniowych, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroku TK i zasady zaufania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i których sprawa nie została zakończona przed 1 stycznia 2013 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego i jego praktycznego zastosowania w kontekście emerytur, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sąd jest kluczowym elementem.
“Sąd Okręgowy: Konstytucja ponad ZUS! Emerytura obliczona na nowo po latach.”
Dane finansowe
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.