IV U 1314/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Rzeszowie rozpatrywał sprawę z odwołania K. S. (1) i D. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek. ZUS decyzją z 30.03.2020 r. stwierdził nieważność warunków aneksu z 1 listopada 2015 r. do umowy o pracę z 1 marca 2013 r. pomiędzy D. Z. a płatnikiem składek K. S. (1), w części dotyczącej wymiaru czasu pracy (2/3 etatu) i ustalonego wynagrodzenia (1.653,85 zł), uznając, że zmiana ta miała na celu uzyskanie prawa do wysokich świadczeń z FUS z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, co stanowiło obejście prawa (art. 58 KC). Wnioskodawczynie wniosły o zmianę decyzji, argumentując, że zmniejszenie etatu nastąpiło na prośbę pracownicy, warunki pracy i płacy zostały dostosowane do liczby godzin, a pracodawca chciał uniknąć utraty cennego pracownika. Sąd Okręgowy oddalił odwołania, uznając aneks za nieważny. Sąd ustalił, że od 1 listopada 2015 r. nie doszło do faktycznej zmiany zakresu obowiązków wnioskodawczyni, a jednoczesne zadeklarowanie maksymalnej podstawy wymiaru składek z własnej działalności gospodarczej miało na celu obejście ustawy i uzyskanie zawyżonych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Sąd podkreślił, że działania stron były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i miały na celu instrumentalne potraktowanie systemu ubezpieczeń społecznych. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOcena ważności zmian w umowach o pracę w kontekście przepisów o ubezpieczeniach społecznych, stosowanie art. 58 KC do umów o pracę, zasady współżycia społecznego w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, ocena pozorności czynności prawnej w celu obejścia prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym obniżenie wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia zbiegło się z prowadzeniem działalności gospodarczej i ciążą, co doprowadziło do zadeklarowania wysokich składek z działalności. Interpretacja może być odmienna w innych okolicznościach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy aneks do umowy o pracę obniżający wymiar czasu pracy i wynagrodzenie, zawarty w okolicznościach wskazujących na próbę uzyskania wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, jest ważny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, aneks jest nieważny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że aneks był nieważny na podstawie art. 58 KC w zw. z art. 300 KP, ponieważ zmierzał do obejścia przepisów prawa o ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, poprzez instrumentalne wykorzystanie systemu ubezpieczeń społecznych dla uzyskania zawyżonych świadczeń.
Czy pracodawca może obniżyć wymiar czasu pracy i wynagrodzenie pracownika na jego prośbę, nawet jeśli pracownik prowadzi równolegle działalność gospodarczą i jest w ciąży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli taka zmiana nie stanowi obejścia prawa ani nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że w tym konkretnym przypadku obniżenie wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia było pozorne i miało na celu obejście prawa, a nie wynikało z rzeczywistych potrzeb pracownika czy pracodawcy, co czyniło je nieważnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. (1) | osoba_fizyczna | płatnik składek / wnioskodawczyni |
| D. Z. | osoba_fizyczna | pracownik / wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepis stosowany do oceny ważności czynności prawnych, w tym umów o pracę, pod kątem sprzeczności z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Przepis pozwalający na stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych z zakresu prawa pracy, w tym art. 58 KC.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa krąg osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako pracownicy.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa krąg osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa okres podlegania ubezpieczeniom przez pracowników.
KPC art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 9 § ust. 1 i 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje kwestie zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych i podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom z innych tytułów, gdy podstawa wymiaru z tytułu pracy jest niższa od określonej ustawowo.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa zasady dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
KPC art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
KPC art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § ust. 2
Podstawa prawna ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Aneks do umowy o pracę obniżający wymiar czasu pracy i wynagrodzenie był pozorny. • Zmiana warunków pracy i płacy miała na celu obejście przepisów prawa o ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. • Działania stron były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Celem było uzyskanie zawyżonych świadczeń z ubezpieczenia społecznego kosztem innych uczestników systemu. • Zadeklarowanie wysokiej podstawy wymiaru składek z działalności gospodarczej w połączeniu z obniżonym wynagrodzeniem pracowniczym było celowym działaniem.
Odrzucone argumenty
Zmiana warunków pracy i płacy nastąpiła na prośbę pracownika. • Pracodawca chciał zatrzymać cennego pracownika. • Zmniejszenie etatu i wynagrodzenia było proporcjonalne do liczby godzin pracy. • Działania stron były zgodne z zasadą swobody umów. • Fakt ciąży i zamiar pobierania świadczeń z ubezpieczeń społecznych jest dopuszczalny i racjonalny.
Godne uwagi sformułowania
zmiana wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia została ustalona jedynie w celu uzyskania prawa do wypłaty wysokich świadczeń z FUS • stosowny aneks jest nieważny w świetle art. 58 KC • nie można takich warunków uznać za niedozwolone czy sprzeczne z ustawą • takie ukształtowanie umowy o pracę, było działaniem mającym na celu obejście prawa • przesądzające jest faktyczne wykonywanie pracy • brak jest wiarygodnej przyczyny zmniejszenia wymiaru czasu pracy • miało na celu ominięcie ustawy przez stworzenie warunków umożliwiających uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z dwóch tytułów, w oczywiście zawyżonej kwocie • działania polegające na ukształtowaniu swojej sytuacji prawnej relatywnie do własnego interesu w taki sposób, aby osiągnąć maksymalne i oczywiście zawyżone korzyści kosztem innych członków tego systemu, należy przypisać zamiar nadużycia świadczeń • podleganie ubezpieczeniu społecznemu wynika z prawdziwego zatrudnienia, a nie z samego faktu zawarcia umowy o pracę • zmiana wymiaru czasu pracy wnioskodawczyni nie spowodowała zmiany jej zakresu czynności i była, w ocenie Sądu, pozorna
Skład orzekający
Beata Bury
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena ważności zmian w umowach o pracę w kontekście przepisów o ubezpieczeniach społecznych, stosowanie art. 58 KC do umów o pracę, zasady współżycia społecznego w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, ocena pozorności czynności prawnej w celu obejścia prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym obniżenie wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia zbiegło się z prowadzeniem działalności gospodarczej i ciążą, co doprowadziło do zadeklarowania wysokich składek z działalności. Interpretacja może być odmienna w innych okolicznościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak pracownicy i pracodawcy mogą próbować manipulować przepisami, aby uzyskać korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych, co prowadzi do interesujących rozważań prawnych i etycznych.
“Czy obniżenie etatu w ciąży, by dostać więcej z ZUS, to obejście prawa? Sąd mówi: TAK!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.