IV U 1104/24Zmiana wysokości emerytury pominięncie niekonstytucyjnego przepisu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania P.H. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Częstochowie, która odmówiła ponownego ustalenia wysokości emerytury. Organ rentowy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku, jednak błędnie uznał, że nie stanowi on podstawy do zmiany decyzji. P.H. zarzucił naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej, wskazując na błędną wykładnię przez ZUS oraz naruszenie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy w Częstochowie, po analizie stanu faktycznego i prawnego, uznał odwołanie za zasadne. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20) nie został opublikowany, jednakże jego analiza prawna uzasadnia ocenę konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w trybie bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 Konstytucji RP). Sąd uznał, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Sąd zastosował bezpośrednio przepisy Konstytucji, uznając, że pomniejszenie emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń, w sytuacji gdy wnioskodawca nie mógł przewidzieć takich skutków, narusza zasadę zaufania do państwa i prawa. Dodatkowo, sąd powołał się na zasadę równego traktowania wynikającą z art. 32 Konstytucji RP, wskazując, że kryterium roku urodzenia nie może być podstawą do zróżnicowania sytuacji prawnej ubezpieczonych. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając wysokość emerytury P.H. z pominięciem kwestionowanego przepisu od 1 października 2024 roku. Sąd przyznał również P.H. wyrównanie emerytury za okres od 1 października 2021 roku do 30 września 2024 roku, zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, uznając, że odmowa przyznania świadczeń była wynikiem błędu organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaBezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, zasada zaufania do państwa i prawa w kontekście zmian legislacyjnych.
Dotyczy osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. Kwestia bezpośredniego stosowania Konstytucji może być różnie interpretowana w zależności od sądu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 roku, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pomniejszenie emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń, w sytuacji gdy wnioskodawca nie mógł przewidzieć takich skutków przy składaniu wniosku przed wejściem w życie przepisu, narusza zasadę zaufania do państwa i prawa oraz zasadę równego traktowania.
Czy sąd może bezpośrednio stosować przepisy Konstytucji w celu pominięcia niekonstytucyjnego przepisu ustawy, nawet jeśli wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może bezpośrednio stosować Konstytucję, oceniając zgodność podstaw prawnych decyzji ZUS z Ustawą Zasadniczą, zwłaszcza gdy wyrok TK nie został opublikowany, ale jego analiza prawna jest jasna.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na art. 8 i 178 Konstytucji RP, doktrynę oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując na obowiązek sądów stosowania Konstytucji i możliwość pominięcia niekonstytucyjnej ustawy w indywidualnej sprawie.
Jaki jest zakres czasowy przyznania wyrównania emerytury w przypadku ponownego ustalenia jej wysokości na skutek błędu organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrównanie przysługuje za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeśli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, uznając, że wydanie decyzji na podstawie niekonstytucyjnego przepisu stanowi błąd organu rentowego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. H. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
u.e.r. art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 roku.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do oceny zgodności art. 25 ust. 1b u.e.r. z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do oceny zgodności art. 25 ust. 1b u.e.r. z Konstytucją.
u.e.r. art. 133 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje zasady przyznawania wyrównania świadczeń.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji organu rentowego.
u.s.u.s. art. 2a § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym osób składających wniosek przed 6 czerwca 2012 roku. • Możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy w celu pominięcia niekonstytucyjnego przepisu. • Błąd organu rentowego polegający na wydaniu decyzji na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. • Zasada równego traktowania jako podstawa do oceny zgodności przepisów.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • Stanowisko ZUS, że wydanie wyroku przez TK nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji emerytalnej w trybie art. 114 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
sąd zastosował bezpośrednio Konstytucję • nie do pogodzenia z art. 67 ust. 1 i art. 2 Konstytucji • nie miał możliwości przewidzieć skutków swojej decyzji • zasada zaufania do państwa i prawa • zasada równego traktowania • błąd organu rentowego
Skład orzekający
Marek Przysucha
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, zasada zaufania do państwa i prawa w kontekście zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. Kwestia bezpośredniego stosowania Konstytucji może być różnie interpretowana w zależności od sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisu dotyczącego emerytur i bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, co ma znaczenie dla wielu obywateli.
“Sąd: Konstytucja ważniejsza niż ustawa! Emerytura przeliczona z pominięciem przepisu ZUS.”
Dane finansowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.