IV U 1066/24Przeliczenie emerytury niekonstytucyjny przepis
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania U.M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Częstochowie, która odmówiła wznowienia postępowania w sprawie emerytury. ZUS powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku, który uznał przepis dotyczący obliczania emerytury przez pomniejszenie podstawy o kwoty wcześniej pobranych świadczeń za niezgodny z Konstytucją, ale odmówił wznowienia, ponieważ wyrok nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw. Emerytka argumentowała, że przeszła na emeryturę nauczycielską w 2007 roku, a wniosek o emeryturę powszechną złożyła w 2021 roku, nie przewidując negatywnych skutków wcześniejszej emerytury na jej przyszłe świadczenie. Sąd Okręgowy w Częstochowie, analizując sprawę, uznał, że wniosek emerytki powinien być traktowany jako wniosek o ustalenie wyższej emerytury i wyrównanie świadczenia, a nie tylko o wznowienie postępowania. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo braku publikacji, zawiera analizy prawne uzasadniające ocenę konstytucyjności przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Sąd zastosował Konstytucję bezpośrednio, uznając, że wspomniany przepis jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, ponieważ osoby składające wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 roku nie mogły przewidzieć negatywnych skutków tej regulacji. Sąd przyznał emerytkę wyrównanie świadczenia za okres od 1 października 2021 roku do 30 września 2024 roku, z ustawowymi odsetkami, uznając, że decyzja ZUS oparta na niekonstytucyjnym przepisie stanowiła błąd organu. Odwołanie w pozostałym zakresie zostało oddalone, w tym żądanie dotyczące waloryzacji, która jest dokonywana automatycznie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaBezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeń społecznych, ocena konstytucyjności przepisów emerytalnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób składających wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku i stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, ponieważ osoby te nie mogły przewidzieć negatywnych skutków tej regulacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że osoby decydujące się na wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku nie miały świadomości, że pobieranie tego świadczenia wpłynie na obniżenie ich emerytury powszechnej. Zmiana przepisów nastąpiła w trakcie pobierania świadczenia, uniemożliwiając podjęcie skutecznych kroków zapobiegawczych. Sąd zastosował Konstytucję bezpośrednio, uznając przepis za niekonstytucyjny w tym zakresie.
Czy sąd powszechny może bezpośrednio stosować Konstytucję RP i pominąć przepis ustawy uznany za niekonstytucyjny, nawet jeśli wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny ma prawo i obowiązek stosować Konstytucję bezpośrednio, oceniając zgodność przepisów ustawowych z Konstytucją, nawet jeśli wyrok TK nie został opublikowany.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na liczne orzeczenia Sądu Najwyższego i doktrynę prawną, wskazując, że sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, co oznacza możliwość pominięcia niekonstytucyjnego przepisu ustawy w indywidualnej sprawie. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji jest realne i nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Jaki jest zakres czasowy przyznania wyrównania emerytury w przypadku ponownego ustalenia jej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrównanie przysługuje za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, chyba że odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, uznając, że przyznanie wyrównania za 3 lata wstecz od daty złożenia wniosku jest uzasadnione, ponieważ decyzja ZUS oparta na niekonstytucyjnym przepisie stanowiła błąd organu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. M. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.e.r. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do oceny zgodności przepisu art. 25 ust. 1b u.e.r. z prawem do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do oceny zgodności przepisu art. 25 ust. 1b u.e.r. z zasadą demokratycznego państwa prawnego.
Pomocnicze
u.e.r. art. 25 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa obliczenia emerytury.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji organu rentowego.
u.e.r. art. 133 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa okres, za który przysługuje wyrównanie świadczenia.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje bezpośrednie stosowanie Konstytucji.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje podległość sędziów Konstytucji i ustawom.
u.s.u.s. art. 2a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją RP w odniesieniu do osób składających wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 roku. • Sąd ma prawo i obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji RP. • Decyzja ZUS oparta na niekonstytucyjnym przepisie stanowi błąd organu, uzasadniający przyznanie wyrównania za 3 lata wstecz.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na nieopublikowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • ZUS działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, a wyrok TK nie miał zastosowania z uwagi na brak publikacji.
Godne uwagi sformułowania
nie wywiera skutków przewidzianych w art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • brak w systemie prawnym Trybunału Konstytucyjnego powołanego zgodnie z Konstytucją • zastosowanie w procesie norm - zasad konstytucyjnych • niekonstytucyjność sytuacyjna • nie można było przewidzieć skutków swojej decyzji • nie miał możliwości zareagowania na zmiany uchwalone przez ustawodawcę
Skład orzekający
Marek Przysucha
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeń społecznych, ocena konstytucyjności przepisów emerytalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób składających wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku i stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy i potencjalnie wpływa na sytuację wielu emerytów, kwestionując sposób obliczania ich świadczeń.
“Sąd zastosował Konstytucję bezpośrednio i przyznał emerytkę wyrównanie, kwestionując przepisy ZUS!”
Dane finansowe
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.