IV PA 15/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia sędziego P. P. o zasądzenie od Sądu Najwyższego różnicy w wynagrodzeniu za lata 2021 i 2022. Sąd Rejonowy w Olsztynie, uwzględniając powództwo w przeważającej części, uznał, że przepisy tzw. ustaw okołobudżetowych, które modyfikowały sposób ustalania podstawy wynagrodzenia sędziów Sądu Najwyższego, są niezgodne z Konstytucją RP. Sąd pierwszej instancji odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na naruszenie zasady godności urzędu sędziowskiego (art. 178 ust. 2 Konstytucji) oraz zasady poprawnej legislacji. Sąd Rejonowy odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i obliczył należne wynagrodzenie na podstawie art. 48 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Sąd Najwyższy wniósł apelację, zarzucając m.in. nieważność postępowania z powodu niewłaściwości Sądu Rejonowego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie ustaw okołobudżetowych. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił apelację, podzielając argumentację Sądu Rejonowego co do niezgodności przepisów okołobudżetowych z Konstytucją i zasadą poprawnej legislacji. Sąd Okręgowy podkreślił, że sądy mają obowiązek odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności. Sąd odwoławczy uznał również, że Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił przepisy dotyczące wynagrodzeń sędziów, które powinny być niezależne od uznaniowości ustawodawcy i odpowiadać godności urzędu. Sąd Okręgowy zasądził od Sądu Najwyższego na rzecz powoda zwrot kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie niezgodności ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP w zakresie wynagrodzeń sędziów oraz właściwości sądów w sprawach pracowniczych sędziów SN.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów Sądu Najwyższego i interpretacji przepisów okołobudżetowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które modyfikują sposób ustalania wynagrodzenia sędziów, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2 gwarantującym wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają zasadę godności urzędu sędziowskiego oraz zasadę poprawnej legislacji, wprowadzając uznaniowość w ustalaniu wynagrodzeń i nie zapewniając ich stabilności.
Uzasadnienie
Sądy (zarówno pierwszoinstancyjny, jak i odwoławczy) uznały, że ustawy okołobudżetowe naruszają konstytucyjne gwarancje wynagrodzenia sędziów, które powinno być ustalane w sposób obiektywny, wykluczający uznaniowość i zapewniający stabilność, a także odpowiadać godności urzędu. Odmówiono zastosowania tych przepisów na rzecz ustawy o Sądzie Najwyższym.
Czy Sąd Rejonowy był właściwy do rozpoznania sprawy dotyczącej roszczeń pracowniczych sędziego Sądu Najwyższego, czy sprawa ta należy do wyłącznej właściwości Sądu Najwyższego (Izby Odpowiedzialności Zawodowej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Rejonowy był właściwy. Przepis art. 27a § 1 pkt 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, który przekazuje sprawy pracownicze sędziów SN do właściwości SN, jest sprzeczny z Konstytucją RP (zasadą poprawnej legislacji, równości wobec prawa, domniemaniem kompetencyjnym sądów powszechnych).
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przepis wyłączający sprawy pracownicze sędziów SN z właściwości sądów powszechnych jest nielogiczny, nieracjonalny i narusza zasady konstytucyjne, w tym równość wobec prawa i domniemanie kompetencji sądów powszechnych. W związku z tym, Sąd Rejonowy był właściwy do rozpoznania sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Sąd Najwyższy | instytucja | pozwany |
Przepisy (23)
Główne
uSN art. 48 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa wynagrodzenie zasadnicze sędziego Sądu Najwyższego jako wielokrotność podstawy ustalenia tego wynagrodzenia.
uSN art. 48 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego Sądu Najwyższego w danym roku jako przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
uSN art. 27a § § 1 pkt 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa właściwość Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN do rozpoznawania spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dotyczących sędziów Sądu Najwyższego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
p.u.s.p. art. 91 § § 1 c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku jako przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Pomocnicze
uSN art. 48 § § 6
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przewiduje dodatek funkcyjny dla sędziego Sądu Najwyższego.
uSN art. 49
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przewiduje dodatek za długoletnią służbę dla sędziego Sądu Najwyższego.
ustawa okołobudżetowa na rok 2021 art. 13 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określała podstawę ustalenia wynagrodzenia sędziego SN w 2021 r. jako przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2019 r.
ustawa okołobudżetowa na rok 2022 art. 9 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Określała podstawę ustalenia wynagrodzenia sędziego SN w 2022 r. jako przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2020 r. powiększone o 26 zł.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.
k.p.c. art. 321 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uwzględnia żądanie w granicach, w jakich zostało ono zgłoszone.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o rygorze natychmiastowej wykonalności.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości.
Konstytucja RP art. 177
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Domniemanie kompetencyjne sądów powszechnych.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 31
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zawieszenia postępowania w przypadku zależności od rozstrzygnięcia TK lub TSUE.
p.u.s.p. art. 91 § § 1d
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Zasada przyjmowania dotychczasowej wysokości podstawy ustalenia wynagrodzenia, gdy przeciętne wynagrodzenie jest niższe.
p.u.s.p. art. 91 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określenie stawek wynagrodzenia zasadniczego sędziego z zastosowaniem mnożników.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § ust. 1 pkt 2
Określa wysokość opłat za czynności radcy prawnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 1
Określa wysokość opłat za czynności radcy prawnego w postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych dotyczące wynagrodzeń sędziów są niezgodne z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2). • Sądy mają obowiązek odmowy zastosowania przepisów niezgodnych z Konstytucją (rozproszona kontrola konstytucyjności). • Sąd Rejonowy był właściwy do rozpoznania sprawy, a przepis wyłączający tę właściwość do SN jest niekonstytucyjny. • Wynagrodzenie sędziów musi być ustalane w sposób obiektywny, bez uznaniowości ustawodawcy.
Odrzucone argumenty
Sąd Rejonowy był niewłaściwy do rozpoznania sprawy. • Przepisy ustaw okołobudżetowych są zgodne z Konstytucją i powinny być stosowane. • Należało zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego przez TK. • Pozwany (Sąd Najwyższy) nie powinien być obciążany kosztami procesu z uwagi na brak wpływu na tworzenie prawa.
Godne uwagi sformułowania
przepisy tzw. ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022 nie są zgodne z treścią art. 178 ust. 1 i 2 Konstytucji RP • sąd może, a nawet musi odmówić zastosowania przepisu, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją • nie jest tożsame z oceną konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w konkretnej sprawie przez sąd orzekający • odmowa zastosowania przepisu uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza tym samym kompetencji Trybunału Konstytucyjnego • wynagrodzenie sędziów powinno być znacząco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w kraju • ustawy okołobudżetowe na rok 2021 i 2022 utraciły moc • nie można znaleźć racjonalnego uzasadnienia dla wyłączenia z zasady drogi sądowej przed sądami powszechnymi w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych konkretnej i niewielkiej grupy społecznej – sędziów SN • sąd odwoławczy nie neguje, co do zasady, możliwości szczególnego wobec przepisu art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, uregulowania waloryzacji wynagrodzeń sędziów, o ile taka szczególna regulacja spełnia standardy konstytucyjne
Skład orzekający
Jacek Barczewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie niezgodności ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP w zakresie wynagrodzeń sędziów oraz właściwości sądów w sprawach pracowniczych sędziów SN."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów Sądu Najwyższego i interpretacji przepisów okołobudżetowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów, ich niezależności i zgodności przepisów prawa z Konstytucją, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Sędzia Sądu Najwyższego wygrał z Sądem Najwyższym spór o wynagrodzenie. Kluczowa rola Konstytucji w ochronie praw pracowniczych.”
Dane finansowe
WPS: 45 214,27 PLN
wynagrodzenie: 45 197,01 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1350 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.